Έρευνα AOP 2026: Η ΑΙ δεν είναι απλά εδώ, αλλά κάνει μεγάλη ζημιά στους φωτογράφους

Έναν χρόνο μετά την έρευνα της AOP (Association of Photographers) το 2025, η επανάληψη του Ιανουαρίου 2026 δείχνει ότι οι επιπτώσεις της ΑΙ στις επαγγελματικές ζωές των freelance φωτογράφων δεν «κόπασαν» — κλιμακώθηκαν. Η εικόνα που βγαίνει είναι διπλή: αυξάνονται οι μετρήσιμες οικονομικές απώλειες και, ταυτόχρονα, οι φωτογράφοι περιορίζουν το πόσο έργο δημοσιεύουν δημόσια online για να προστατευτούν από παράνομη χρήση.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει λιγότερες αναθέσεις που «πηγαίνουν» πλέον σε εργαλεία ΑΙ, λιγότερες αδειοδοτήσεις ανατεθειμένων εικόνων και λιγότερο υλικό διαθέσιμο στα προσωπικά sites των δημιουργών.

Ποιοι απάντησαν και τι αρχείο/τζίρο αντιπροσωπεύουν

Η έρευνα συγκέντρωσε απαντήσεις από το 20% της επαγγελματικής βάσης μελών της AOP, ποσοστό αυξημένο κατά 6% σε σχέση με πέρυσι. Με δεδομένο ότι η AOP αναφέρει περίπου 3.000 μέλη συνολικά, αυτό αντιστοιχεί σε τάξη μεγέθους ~600 απαντήσεις και δίνει μια αρκετά καθαρή εικόνα τάσεων.

Από όσους απάντησαν, ο συνολικός τζίρος που καταγράφηκε ήταν 15 εκατομμύρια λίρες, με μέσο όρο 117.000 λίρες ανά άτομο. Αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση 10% μέσα σε έναν χρόνο, καθώς το 2025 ο μέσος όρος είχε καταγραφεί στις 105.500 λίρες ανά άτομο.

Στο επίπεδο αρχείου, οι συμμετέχοντες δήλωσαν συνολικά περίπου 80,8 εκατομμύρια φωτογραφίες (+6%), με μέσο όρο 444.000 εικόνες ανά άτομο. Το ενδιαφέρον όμως δεν είναι ότι τα αρχεία μεγαλώνουν, αλλά ότι λιγότερο έργο βγαίνει στο φως.

46% λιγότερες εικόνες online και 65% λιγότερες αδειοδοτήσεις

Οι εικόνες που είναι δημόσια ορατές online μέσω των προσωπικών ιστοσελίδων των μελών έπεσαν σε 1,2 εκατομμύρια συνολικά, με μέσο όρο 9.000 ανά άτομο. Πέρυσι είχαν καταγραφεί 2,2 εκατομμύρια συνολικά και 14.000 ανά άτομο, άρα η πτώση είναι -46%.

Η AOP συνδέει αυτή την υποχώρηση κυρίως με ανησυχία για παράνομη συλλογή/«σκούπισμα» έργων για σκοπούς εκπαίδευσης μοντέλων. Με απλά λόγια, πολλοί φωτογράφοι επιλέγουν να ανεβάζουν λιγότερες νέες εικόνες, ακόμη κι αν αυτό τους κοστίζει σε παρουσία και νέες επαφές.

Ακόμη πιο έντονη είναι η πτώση στις αδειοδοτήσεις ανατεθειμένων εικόνων: το σύνολο κατέβηκε στις 628.000 εικόνες τον χρόνο, με μέσο όρο 4.800 ανά άτομο. Το 2025 ήταν 1,8 εκατομμύρια συνολικά και 10.500 ανά άτομο, άρα εδώ μιλάμε για -65%. Αυτό είναι το καμπανάκι ότι το πλήγμα δεν περιορίζεται σε «ελαφριές» χρήσεις τύπου stock, αλλά αγγίζει το commissioning οικοσύστημα.

58% έχασαν αναθέσεις, η οικονομική απώλεια εκτοξεύτηκε

Το 58% των μελών δηλώνει ότι έχει χάσει ανατεθειμένη δουλειά από υπηρεσίες γενετικής ΑΙ, ίδιο ποσοστό με το 2025. Η μεγάλη διαφορά είναι στο οικονομικό αποτύπωμα: η συνολική αξία απώλειας που αποδίδεται σε αυτό τον εκτοπισμό καταγράφεται στις 1,012 εκατομμύρια λίρες, δηλαδή 34.900 λίρες κατά μέσο όρο ανά άτομο.

Σε σχέση με το 2025, όπου ο μέσος όρος απώλειας είχε καταγραφεί στις 14.400 λίρες, η αύξηση είναι +142%. Η AOP παρουσιάζει επίσης μια συνολική «μεταφορά αξίας» σε επίπεδο μελών περίπου 104,7 εκατομμύρια λίρες, δείχνοντας ότι το φαινόμενο δεν είναι μεμονωμένο αλλά συστημικό.

Η ανθρώπινη πλευρά φαίνεται στις μαρτυρίες: μέλος δηλώνει ότι ο τζίρος του έχει πέσει πάνω από 60% σε έναν χρόνο, με απώλειες που τοποθετεί μεταξύ 50.000 και 100.000 λιρών. Όταν ένας επαγγελματίας μιλά έτσι, δεν περιγράφει απλώς «κακή χρονιά», αλλά αλλαγή αγοράς.

Τι ζητούν οι φωτογράφοι: αποζημίωση, διαφάνεια, opt-in και σήμανση

Στις απαντήσεις για πνευματικά δικαιώματα και ΑΙ, η σύγκλιση είναι σχεδόν καθολική. Το 98,4% θέλει αποζημίωση για παρελθούσες παραβιάσεις από εταιρείες ΑΙ (+1%), ενώ το 100% ζητά διαφάνεια για το πώς χρησιμοποιούνται τα έργα τους στην εκπαίδευση (+2%).

Το 94,6% δηλώνει ότι γνωρίζει πως το φωτογραφικό ύφος μπορεί να αντιγραφεί/αναπαραχθεί μέσω εικόνων που ανεβαίνουν online. Και εδώ έρχεται η κρίσιμη πολιτική θέση: το 85,3% θέλει προεπιλογή «opt-in» για εκπαίδευση ΑΙ, αντί για υποχρέωση «opt-out», ενώ το 86,8% λέει ότι δεν είναι ρεαλιστικό να κάνει opt-out/δήλωση επιφύλαξης για όλα τα έργα του από όλες τις τοποθεσίες δημοσίευσης.

Σχεδόν 90% (89,9%, +5,8%) δεν ενδιαφέρεται να αδειοδοτήσει έργα του ως δεδομένα για ΑΙ ή μηχανική μάθηση. Οι βασικοί λόγοι, με σειρά προτεραιότητας, είναι: 72% θέλει πλήρη έλεγχο στη χρήση των έργων, 68% (αυξημένο) δεν πιστεύει ότι θα αποζημιωθεί επαρκώς, και 66% (αυξημένο) δεν θέλει υπηρεσίες γενετικής ΑΙ να ανταγωνίζονται άμεσα την επιχείρησή του.

Τέλος, το 70,5% λέει ότι τα παραγόμενα από γενετική ΑΙ δεν πρέπει να έχουν την ίδια προστασία με έργα ανθρώπινης δημιουργίας, ενώ το 96,1% (+0,9%) ζητά υποχρεωτική σήμανση για παραγόμενες εικόνες από ΑΙ.

Ένα ακόμη στοιχείο που πονά: η συλλογική διαχείριση δεν είναι κανόνας

Η έρευνα δείχνει ότι 63% των μελών δεν είναι σήμερα σε οργανισμό συλλογικής διαχείρισης (CMO). Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι μεγάλος αριθμός επαγγελματιών βρίσκεται χωρίς «ομπρέλα» συλλογικής εκπροσώπησης/διαχείρισης δικαιωμάτων, σε μια περίοδο που οι ατομικές κινήσεις (και τα ατομικά opt-out) μοιάζουν ανεπαρκείς.

Το συμπέρασμα που μένει είναι ότι η γενετική ΑΙ δεν λειτουργεί πια ως αφηρημένη απειλή, αλλά ως μηχανισμός εκτοπισμού εργασίας και μεταφοράς αξίας. Και το πιο ανησυχητικό είναι η αντίδραση άμυνας που καταγράφεται: λιγότερες δημοσιεύσεις online και λιγότερη αδειοδότηση, που μπορεί να προστατεύουν βραχυπρόθεσμα το έργο, αλλά μακροπρόθεσμα κόβουν ορατότητα και δουλειές.

Το 2026 φαίνεται να είναι χρονιά όπου θα κριθεί αν θα υπάρξει θεσμική απάντηση (διαφάνεια, συναίνεση, αποζημιώσεις, σήμανση) ή αν η αγορά θα προσαρμοστεί αφήνοντας τους δημιουργούς να «κρύβουν» μέρος της δουλειάς τους για να επιβιώσουν. Το επόμενο διάστημα, αυτό που αξίζει να παρακολουθούν οι επαγγελματίες είναι αν οι απαιτήσεις για opt-in και υποχρεωτική σήμανση θα περάσουν από «επιθυμία» σε κανόνα.

Απέκτησε το Luminar με έκπτωση, με τον κωδικό pttl20,
κάνε κλικ στην εικόνα

Αναζητήστε όλα τα νέα προϊόντα στο κατάστημα
Ρεπέλλα Φωτογραφικά.