Σύνοψη
- Το Belfast Photo Festival φιλοξενεί την εγκατάσταση Camera Obsolete?
- Οι επισκέπτες άνω των 18 ετών μπορούν να σπάσουν ή να αποσυναρμολογήσουν κάμερες
- Τα κομμάτια μετατρέπονται σε γλυπτά που θα εκτεθούν ή μπορεί να παραμείνουν στους Βοτανικούς Κήπους του Μπέλφαστ
- Υπάρχει και επιλογή υιοθέτησης εξοπλισμού με περίπου 10 λίρες
- Φωτογράφοι και συλλέκτες αντιδρούν για σπατάλη, ανταλλακτικά και περιβαλλοντικό αποτύπωμα
- Οι διοργανωτές υποστηρίζουν ότι η δράση ανοίγει διάλογο για την αχρήστευση των μηχανικών καμερών
Το φεστιβάλ φωτογραφίας του Μπέλφαστ προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς καλεί τους επισκέπτες να σπάσουν ή να αποσυναρμολογήσουν παλιές κάμερες στο πλαίσιο καλλιτεχνικής εγκατάστασης.
Το Belfast Photo Festival, που διαρκεί έως τις 30 Ιουνίου, φιλοξενεί την εγκατάσταση Camera Obsolete?, μια δράση που καλεί το κοινό να αντιμετωπίσει τις παλιές φωτογραφικές μηχανές όχι μόνο ως εργαλεία λήψης εικόνων, αλλά και ως αντικείμενα με συναισθηματικό, πολιτιστικό και υλικό βάρος. Η συγκεκριμένη εγκατάσταση ολοκληρώνεται νωρίτερα, στις 28 Ιουνίου.
Η πρωτοβουλία έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση, κυρίως ανάμεσα σε φωτογράφους και συλλέκτες, καθώς αγγίζει ένα ευαίσθητο σημείο: τι συμβαίνει στις μηχανές που θεωρούνται πλέον ξεπερασμένες, σε μια εποχή όπου η εικόνα επηρεάζεται όλο και περισσότερο από την υπολογιστική φωτογραφία και την τεχνητή νοημοσύνη.
Τι είναι το Camera Obsolete?
Στο πλαίσιο της εγκατάστασης, οι επισκέπτες καλούνται να επιλέξουν τι θα κάνουν με παλιές και ξεπερασμένες κάμερες: να τις καταστρέψουν, να τις αποσυναρμολογήσουν, να τις μετατρέψουν σε νέα γλυπτικά αντικείμενα ή να «αντισταθούν» στη διαδικασία, υιοθετώντας εξοπλισμό και επιστρέφοντάς τον στη χρήση.
Η πιο συζητημένη πλευρά της δράσης είναι το λεγόμενο «δωμάτιο καταστροφής», όπου επισκέπτες άνω των 18 ετών μπορούν να πάρουν ένα σφυρί και να σπάσουν μια κάμερα.
Η συμμετοχή είναι δωρεάν. Οι επισκέπτες μπορούν είτε να φέρουν δική τους κάμερα είτε να επιλέξουν μία από τις εκατοντάδες που βρίσκονται στην έκθεση. Υπάρχει, όμως, και η επιλογή της αποσυναρμολόγησης, ώστε το κοινό να δει πώς λειτουργεί μια μηχανική κάμερα στο εσωτερικό της.
Τα κομμάτια από τις κατεστραμμένες ή αποσυναρμολογημένες κάμερες μπορούν στη συνέχεια να χρησιμοποιηθούν από τους επισκέπτες για τη δημιουργία γλυπτών. Τα έργα αυτά θα εκτεθούν στο πλαίσιο της διοργάνωσης, ενώ κάποια ενδέχεται να παραμείνουν μόνιμα στους Βοτανικούς Κήπους του Μπέλφαστ.
Οι αντιδράσεις από φωτογράφους και συλλέκτες
Η ιδέα δεν έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από όλους. Φωτογράφοι και συλλέκτες παλιών καμερών αντέδρασαν έντονα, θεωρώντας ότι η δράση οδηγεί σε άσκοπη καταστροφή εξοπλισμού που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ξανά, να επισκευαστεί ή να προσφέρει ανταλλακτικά.
Η κριτική δεν περιορίστηκε μόνο στη συναισθηματική αξία των παλιών μηχανών. Τέθηκαν ζητήματα σπατάλης, περιβαλλοντικής επιβάρυνσης, απώλειας σπάνιων εξαρτημάτων και λανθασμένου μηνύματος προς το κοινό, ειδικά σε μια περίοδο όπου η αγορά μεταχειρισμένων καμερών παραμένει ενεργή.
Στα κοινωνικά δίκτυα υπήρξαν ιδιαίτερα αιχμηρά σχόλια, με έναν συλλέκτη αναλογικών καμερών να εκφράζει την οργή του με προσωπικό και σκληρό τρόπο προς τους διοργανωτές. Η ένταση της αντίδρασης δείχνει πόσο ισχυρό είναι ακόμη το συναισθηματικό δέσιμο πολλών ανθρώπων με συγκεκριμένες μάρκες, μοντέλα και εποχές της φωτογραφίας.
Η απάντηση των διοργανωτών
Ο Toby Smith, Διευθυντής Ανάπτυξης του Belfast Photo Festival, ανέφερε ότι οι έντονες αντιδράσεις δεν αποτέλεσαν έκπληξη. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αντιδράσεις δείχνουν ακριβώς πόση συναισθηματική και πολιτιστική αξία έχουν οι φυσικές κάμερες για πολλούς ανθρώπους.
Οι διοργανωτές υποστηρίζουν ότι η εγκατάσταση δεν είναι επίθεση στη φωτογραφία ή στις κάμερες. Αντίθετα, παρουσιάζεται ως ένας δημόσιος χώρος όπου το κοινό μπορεί να εκφράσει θυμό, περιέργεια, λύπη ή ενθουσιασμό απέναντι στην τεχνολογική αλλαγή και την αργή εξαφάνιση πολλών μηχανικών καμερών από την καθημερινή χρήση.
Ο Smith τόνισε επίσης ότι η συζήτηση γύρω από την αχρήστευση των καμερών είναι προτιμότερη από μια σιωπηλή μετάβαση σε μια κουλτούρα εικόνας που διαμορφώνεται κυρίως από υπολογιστικά συστήματα και τεχνητή νοημοσύνη.
Η επιλογή της διάσωσης
Παρά τον θόρυβο γύρω από το δωμάτιο καταστροφής, οι επισκέπτες δεν είναι υποχρεωμένοι να σπάσουν κάμερες. Υπάρχει η επιλογή «αντίστασης», μέσω της οποίας μπορούν να υιοθετήσουν κάποιο κομμάτι εξοπλισμού και να το επιστρέψουν στη χρήση.
Κάθε επισκέπτης μπορεί να αποκτήσει σώμα κάμερας, φακό ή αξεσουάρ, όπως φλας ή φωτόμετρο, με δωρεά περίπου 10 λιρών. Η τιμή δεν έχει οριστεί με βάση την εμπορική αξία του εξοπλισμού, αλλά ως συμβολική πράξη σύνδεσης με ένα αντικείμενο που διαφορετικά ίσως κατέληγε ξεχασμένο ή κατεστραμμένο.
Οι διοργανωτές αναφέρουν ότι οι περισσότερες κάμερες συγκεντρώθηκαν μαζικά από διαδικτυακές δημοπρασίες, φιλανθρωπικά καταστήματα, υπαίθριες αγορές. Πολλές ήταν μη ελεγμένες, χωρίς αξιολόγηση, κοινά μοντέλα, οικονομικές επιλογές ή ελαφρώς κατεστραμμένες.
Γιατί δεν έγινε δημοπρασία
Ένα από τα ερωτήματα που τέθηκαν ήταν γιατί το φεστιβάλ δεν διοργάνωσε απλώς μια δημοπρασία παλιών καμερών, ώστε να συγκεντρώσει χρήματα. Η απάντηση των διοργανωτών είναι ότι μια δημοπρασία θα είχε εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα και διαφορετικό στόχο.
Ο Smith αναγνώρισε ότι ορισμένα αντικείμενα μπορεί να αξίζουν πολύ περισσότερο από 10 λίρες στη μεταχειρισμένη αγορά. Ωστόσο, όπως ανέφερε, η δωρεά προορίζεται μόνο για να καλύψει ένα μικρό μέρος του κόστους της εγκατάστασης και όχι για να δημιουργήσει ουσιαστικό έσοδο για το φεστιβάλ.
Παράλληλα, δίνεται σημασία στην προσβασιμότητα της δράσης. Υπάρχει χώρος σχολίων όπου οι επισκέπτες μπορούν να καταγράψουν την άποψή τους, ακόμη και αν δεν συμμετάσχουν σε καμία από τις επιλογές καταστροφής, αποσυναρμολόγησης ή υιοθέτησης.
Το ευρύτερο πρόγραμμα του φεστιβάλ
Το Belfast Photo Festival δεν περιορίζεται στο Camera Obsolete?. Η διοργάνωση περιλαμβάνει εκθέσεις με έργα της Laura Pannack, του Thaddé Comar, της Sabine Hess, του Nicolas Polli και άλλων δημιουργών, καθώς και αξιολόγηση φωτογραφικού portfolio.
Σύμφωνα με τους διοργανωτές, το φεστιβάλ, ως φιλανθρωπικός οργανισμός οπτικών τεχνών στη Βόρεια Ιρλανδία, έχει στόχο να προσφέρει ποιοτικές εκθέσεις και εκδηλώσεις στο κοινό της Βόρειας Ιρλανδίας, στους επισκέπτες της περιοχής και σε διεθνές κοινό.
Ο Smith υποστήριξε ότι η εγκατάσταση ήδη πετυχαίνει αυτό που πρέπει να κάνει μια πολιτιστική δράση: να προκαλεί συζήτηση, περιέργεια και διάλογο. Παράλληλα, κάλεσε το κοινό να κρίνει το έργο από κοντά πριν ο εξοπλισμός υιοθετηθεί, αποσυναρμολογηθεί ή καταστραφεί.
Τι πιστεύουμε
Η ιδέα να σπάνε κάμερες με σφυρί είναι αναμενόμενο να προκαλεί έντονες αντιδράσεις, ειδικά σε ανθρώπους που αγαπούν την ιστορία της φωτογραφίας και βλέπουν ακόμη αξία σε παλιό εξοπλισμό. Από την άλλη, η ύπαρξη επιλογής υιοθέτησης δείχνει ότι η εγκατάσταση δεν είναι μόνο μια πράξη καταστροφής, αλλά και ένα σχόλιο πάνω στη σχέση μας με τα αντικείμενα που κάποτε ήταν απαραίτητα και σήμερα θεωρούνται ξεπερασμένα.
Το πιο ενδιαφέρον σημείο δεν είναι το σπάσιμο της κάμερας, αλλά η συζήτηση που ανοίγει. Σε μια εποχή όπου η φωτογραφία αλλάζει ραγδαία, η ερώτηση δεν είναι μόνο τι κρατάμε και τι πετάμε, αλλά και ποιος αποφασίζει πότε ένα εργαλείο έχει πραγματικά τελειώσει τον κύκλο του.
Συχνές ερωτήσεις
Πού γίνεται η δράση Camera Obsolete?
Η δράση γίνεται στο Belfast Photo Festival, στο Μπέλφαστ της Βόρειας Ιρλανδίας.
Μέχρι πότε διαρκεί η εγκατάσταση;
Το Camera Obsolete? διαρκεί έως τις 28 Ιουνίου, ενώ το Belfast Photo Festival συνεχίζεται έως τις 30 Ιουνίου.
Μπορούν όλοι να σπάσουν κάμερα;
Η συμμετοχή στο δωμάτιο καταστροφής αφορά επισκέπτες άνω των 18 ετών.
Είναι υποχρεωτικό να καταστρέψει κάποιος κάμερα;
Όχι. Οι επισκέπτες μπορούν επίσης να αποσυναρμολογήσουν κάμερες, να συμμετάσχουν στη δημιουργία γλυπτών ή να υιοθετήσουν εξοπλισμό.
Πόσο κοστίζει η υιοθέτηση κάμερας ή αξεσουάρ;
Η υιοθέτηση εξοπλισμού γίνεται με συμβολική δωρεά περίπου 10 λιρών ανά αντικείμενο.
