• Νέα σύνθεση Euclid και Hubble δείχνει μαζί πλαίσιο και πυρήνα του NGC 6543.
• Το Euclid αποκαλύπτει το εξωτερικό φωτοστέφανο αερίου και το βαθύ πεδίο γαλαξιών στο φόντο.
• Το Hubble προσθέτει υψηλή ανάλυση στον πυρήνα με κελύφη, πίδακες και πυκνούς κόμπους αερίου.
• Η εικόνα αναδεικνύει την πολύπλοκη μορφολογία ενός πλανητικού νεφελώματος σε πολλαπλές κλίμακες.
Μια νέα εικόνα του NGC 6543 συνδυάζει δεδομένα από το Euclid και το Hubble, δείχνοντας μαζί το ευρύ περιβάλλον και τη λεπτομέρεια του πυρήνα του νεφελώματος.
Το Νεφέλωμα Μάτι της Γάτας (NGC 6543), στον αστερισμό του Δράκοντα, είναι από τα πιο σύνθετα πλανητικά νεφελώματα που έχουμε παρατηρήσει, σε απόσταση περίπου 4.400 ετών φωτός σύμφωνα με μετρήσεις της αποστολής Gaia. Αυτή τη φορά, όμως, δεν μιλάμε απλώς για μια «ωραία φωτογραφία»: το ενδιαφέρον είναι ότι η εικόνα χτίζεται από δύο διαφορετικές ματιές, που συμπληρώνουν η μία την άλλη.
[ads1]
Τα πλανητικά νεφελώματα ονομάστηκαν έτσι λόγω της στρογγυλής τους όψης σε παλιότερα τηλεσκόπια, αλλά στην πραγματικότητα είναι αέριο που εκτοξεύεται όταν ένα άστρο φτάνει στα τελευταία στάδια της εξέλιξής του. Στο ίδιο το Μάτι της Γάτας, ήδη από το 1864, η εξέταση του φωτός του έδειξε χαρακτηριστικές εκπομπές αερίου, ξεχωρίζοντάς το από άστρα και γαλαξίες.
Το Hubble είχε ήδη αλλάξει όσα ξέραμε για αυτά τα αντικείμενα, αποκαλύπτοντας ότι η «απλή» εμφάνιση από το έδαφος κρύβει περίπλοκη μορφολογία. Στην περίπτωση του NGC 6543, οι εικόνες του 1995 έφεραν στο φως δομές που δεν είχαν φανεί ξανά, ανοίγοντας νέα συζήτηση για το πώς διαμορφώνονται τα πλανητικά νεφελώματα.
Τι προσθέτει το Euclid στο κάδρο
Το Euclid, αν και σχεδιάστηκε για χαρτογράφηση του μακρινού Σύμπαντος, κατέγραψε το Μάτι της Γάτας στο πλαίσιο των βαθιών απεικονιστικών του surveys. Η ευρεία του θέα, σε ορατό και εγγύς υπέρυθρο, τοποθετεί τις καμάρες και τα νημάτια της φωτεινής κεντρικής περιοχής μέσα σε ένα φωτοστέφανο από θραύσματα αερίου που απομακρύνονται.
Ξεχωρίζει επίσης μια «σπασμένη» στεφάνη από κόκκινα και γαλάζια νέφη πιο έξω, υλικό που φαίνεται να εκτοξεύτηκε σε προγενέστερο στάδιο, πριν σχηματιστεί το κύριο νεφέλωμα στο κέντρο. Και πίσω από όλα αυτά, το φόντο είναι γεμάτο από μακρινούς γαλαξίες, δείχνοντας στο ίδιο καρέ τόσο την τοπική αστροφυσική «ομορφιά» όσο και το βαθύ πεδίο που υπηρετεί η αποστολή.
Η λεπτομέρεια του Hubble στον πυρήνα
Μέσα σε αυτό το ευρύ πλαίσιο, το Hubble εστιάζει στον πυρήνα με υψηλής ανάλυσης εικόνες στο ορατό, προσθέτοντας την υφή που κάνει το NGC 6543 να μοιάζει σχεδόν εξωπραγματικό. Διακρίνονται ομόκεντρα κελύφη, πίδακες αερίου υψηλής ταχύτητας και πυκνοί «κόμποι» που έχουν σμιλευτεί από κρουστικές αλληλεπιδράσεις.
Οι δομές αυτές θεωρείται ότι καταγράφουν επεισοδιακή απώλεια μάζας από το άστρο στο κέντρο, αφήνοντας ένα είδος «αρχείου» των τελευταίων φάσεων της εξέλιξής του. Έτσι, το κεντρικό τμήμα δεν είναι μόνο εντυπωσιακό οπτικά, αλλά και ιδιαίτερα αποκαλυπτικό ως προς τη διαδικασία με την οποία το νεφέλωμα πήρε τη σημερινή του μορφή.
[ads2]
Ο συνδυασμός του ζουμ του Hubble με το βαθύ, ευρύ πεδίο του Euclid κάνει την εικόνα να λειτουργεί σε δύο επίπεδα ταυτόχρονα: λεπτομέρεια και πλαίσιο. Και αυτό είναι που την κάνει να ξεχωρίζει — όχι επειδή «ανακαλύπτει» ξανά το NGC 6543, αλλά επειδή το δείχνει πιο ολοκληρωμένα, χωρίς να χάνεται ούτε το περιβάλλον του ούτε ο πυρήνας του.
Κατέβασε την εικόνα για φόντο στον Υπολογιστή σου εδώ.
