• Η Ένωση Φωτορεπόρτερ Ελλάδας τοποθετείται για φωτογραφικό υλικό από τις τελευταίες στιγμές πριν την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή. • Θέτει ως κεντρικό ζήτημα την ιδιοκτησία, τη διαχείριση και τη δημόσια πρόσβαση σε ένα ιστορικό ντοκουμέντο. • Καλεί υπουργεία και Βουλή να κινηθούν ώστε τα αρχεία να αποδοθούν σε συγκεκριμένους δημόσιους φορείς και να είναι προσιτά σε όλους. • Αναλαμβάνει πρωτοβουλία συλλογής υπογραφών από μέλη και φωτογράφους για συνυπογραφή του κειμένου.
Το διακύβευμα, όπως το θέτει η Ένωση Φωτορεπόρτερ Ελλάδας, είναι διπλό: ποιος «κρατά» ένα ιστορικό ντοκουμέντο τέτοιας βαρύτητας και με ποιους όρους θα είναι προσβάσιμο σε όλους, τώρα που το υλικό εμφανίζεται ξανά μέσα από ρεπορτάζ και συζητήσεις γύρω από τη διαχείρισή του.
[ads1]
Η Ένωση μιλά για φωτογραφικό τεκμήριο «ανεκτίμητης αξίας», επειδή αποτυπώνει τις τελευταίες στιγμές πριν από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών από τους ναζί κατακτητές στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την 1η Μάη 1944.
Για όσους δουλεύουν με εικόνες, η υπόθεση δεν είναι απλώς ιστορική. Είναι υπόθεση αρχείων, ευθύνης, πλαισίου και δημόσιας μνήμης: πού ανήκουν τέτοιες εικόνες και πώς παρουσιάζονται χωρίς να μετατρέπονται σε αντικείμενο εκμετάλλευσης.
Μείνε μέσα στα πράγματα
Συμπλήρωσε το email σου και ολοκλήρωσε την εγγραφή σε δευτερόλεπτα.
Ένα ντοκουμέντο που δεν χωρά σε «ιδιωτικό ράφι»
Στο κείμενό της, η Ένωση τοποθετεί το νέο υλικό μέσα σε μια ευρύτερη ιστορική πραγματικότητα: τις θηριωδίες της Κατοχής και τις μαζικές εκτελέσεις σε τόπους-σύμβολα, από μαρτυρικά χωριά έως κοινότητες που βίωσαν ολοκαυτώματα.
Η αναφορά αυτή δεν λειτουργεί ως γενική ιστορική υπενθύμιση, αλλά ως επιχείρημα για το γιατί το συγκεκριμένο φωτογραφικό σύνολο αντιμετωπίζεται ως «πειστήριο» εγκλημάτων πολέμου, αλλά και ως μάρτυρας των αγώνων και των θυσιών.
Η Ένωση υπογραμμίζει ότι ένα τέτοιο υλικό «δεν μπορεί να ανήκει σε καμία ιδιωτική συλλογή», ούτε να αντιμετωπίζεται ως εμπορεύσιμο αντικείμενο προς δημοπράτηση, ειδικά όταν έχει προηγηθεί διαδικασία δημοπράτησης που, όπως σημειώνει, ανεστάλη τουλάχιστον προσωρινά.
Η ένταση εδώ δεν είναι ρητορική. Είναι μια καθαρή θέση για το τι θεωρείται θεμιτό στη διαχείριση αρχειακής εικόνας όταν το περιεχόμενο αφορά τεκμήρια ιστορικής βίας και δημόσιας μνήμης.
[ads2]
Το «πού θα πάει» μετρά όσο και το «τι δείχνει»
Η Ένωση δεν στέκεται μόνο στο ότι οι εικόνες υπάρχουν. Στέκεται στο πού πρέπει να καταλήξουν, ποιοι φορείς οφείλουν να κινηθούν και ποιοι χώροι μνήμης μπορούν να εγγυηθούν πρόσβαση.
Συγκεκριμένα, τοποθετεί ευθύνη σε υπουργεία και Βουλή ώστε να γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες για την απόκτηση και απόδοση των αρχείων σε δημόσιους φορείς και θεσμούς που σχετίζονται με την ιστορική μνήμη και την Αντίσταση.
Η λογική είναι σαφής: το ντοκουμέντο πρέπει να «πραγματοποιήσει τον σκοπό του» ως πηγή ιστορικής γνώσης και έμπνευσης για τις νέες γενιές, όχι να παραμένει κλειστό ή να κυκλοφορεί με όρους αγοράς.
Σε μια εποχή που το οπτικό υλικό συχνά χάνει το πλαίσιο του καθώς αναπαράγεται, η επιμονή στο πλαίσιο —στο πού θα φυλαχτεί, πώς θα τεκμηριωθεί, πώς θα παρουσιαστεί— είναι το κεντρικό πολιτικό και ηθικό επιχείρημα της παρέμβασης.
Υπογραφές ως επαγγελματική στάση, όχι ως τυπική κίνηση
Η πρωτοβουλία δεν μένει στη διατύπωση άποψης. Προχωρά σε κάλεσμα για συλλογή υπογραφών, πρώτα προς τα μέλη της και έπειτα προς ευρύτερα τον χώρο των φωτογράφων.
Το μήνυμα προς το επάγγελμα είναι έμμεσο αλλά ισχυρό: όταν το αντικείμενο της δουλειάς είναι εικόνες-μαρτυρίες, η στάση των δημιουργών απέναντι στην ιδιοκτησία, τη διάθεση και την πρόσβαση δεν είναι δευτερεύουσα λεπτομέρεια.
Παράλληλα, η Ένωση δένει το σήμερα με ένα ευρύτερο «κλίμα εποχής», σημειώνοντας πως η συγκυρία που διανύουμε φορτίζει ακόμη περισσότερο τη σημασία τέτοιων τεκμηρίων.
Αυτό μετατρέπει το ζήτημα από μια στενή υπόθεση αρχειακής διαχείρισης σε μια ανοιχτή συζήτηση για το τι κάνουμε με τις εικόνες που κουβαλούν συλλογικό τραύμα και συλλογική ιστορία.
Τι ζητά από την Πολιτεία και τι κρατά για τον χώρο
Στην καρδιά της πρότασης βρίσκεται η ιδέα της απόδοσης των φωτογραφικών αρχείων σε συγκεκριμένους φορείς, ώστε να είναι «προσιτά σε όλο τον λαό» και να λειτουργούν ως πηγή γνώσης.
Η στοχοθέτηση προς θεσμούς δείχνει πως η Ένωση βλέπει το θέμα ως θέμα δημόσιου συμφέροντος, όχι ως πολιτιστικό «συμβάν» που εξαντλείται στην προβολή των εικόνων.
Και ταυτόχρονα, η συλλογή υπογραφών λειτουργεί ως μέτρο συσπείρωσης: μια απόπειρα να αποτυπωθεί έμπρακτα ότι ο χώρος των φωτογράφων δεν μένει ουδέτερος όταν ένα ιστορικό ντοκουμέντο κινδυνεύει να περάσει από το πεδίο της μνήμης στο πεδίο της συναλλαγής.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η παρέμβαση θα μεταφραστεί σε συγκεκριμένες θεσμικές κινήσεις και σε μια καθαρή λύση για το πού θα κατοικήσει αυτό το αρχείο.
[ads1]
Η ανακοίνωση αυτούσια
Αθήνα, 17 Φεβρουαρίου 2026
Συναδελφισσες, συνάδελφοι
Τις τελευταίες ώρες παρακολουθούμε με περηφάνια και συγκίνηση τα δημοσιογραφικά ρεπορτάζ που αποκαλύπτουν φωτογραφικό υλικό με τις τελευταίες στιγμές των 200 κομμουνιστών, πριν την εκτέλεση τους από τους ναζί κατακτητές στο Σκοπευτήριο-θυσιαστήριο της Λευτεριάς στην Καισαριανή την 1η Μάη 1944.
Ένα φωτογραφικό υλικό που αποτελεί ιστορικό τεκμήριο και ντοκουμέντο ανεκτίμητης αξίας, καθώς αντανακλά την ηρωική αντίσταση του ελληνικού λαού απέναντι στον γερμανικό στρατό κατοχής, στους ναζί κατακτητές.
Στην Ελλάδα των ιστορικών μαρτυρικών χωριών της Κανδάνου, του Χορτιάτη, των Καλαβρύτων, του Διστόμου, του Κομμένου, της Βιάννου, των Λιγκιάδων της Κλεισούρας, άλλων χωριών και πόλεων με ιστορίες εκτελέσεων και ολοκαυτώματος, με χιλιάδες νεκρούς άντρες, γυναίκες και παιδιά ως αντίποινα για την συμμετοχή του ελληνικού λαού στην εθνική αντίσταση.
Με αυτή την βαριά ιστορική κληρονομιά ως διοικητικό συμβούλιο της Ένωσης Φωτορεπόρτερ Ελλάδας εκφράζουμε την άποψη ότι το εν λόγω φωτογραφικό ντοκουμέντο δεν αποτελεί μόνο πειστήριο των ναζιστικών εγκλημάτων πολέμου κατά της χώρας μας, αλλά ταυτόχρονα λειτουργεί και ως ένας αδιάψευστος μάρτυρας των ηρωικών αγώνων και θυσιών του ελληνικού λαού σε μια από τις κορυφαίες στιγμές της αντικατοχικής και αντιστασιακής πάλης.
Ένα φωτογραφικό υλικό με αυτή την σπουδαιότητα δεν μπορεί να ανήκει σε καμία ιδιωτική συλλογή, ούτε να αντιμετωπίζεται ως ένα εμπορεύσιμο βιβλίο προς δημοπράτηση, όπως συνέβη μέχρι να παυθεί η δημοπρασία ή τουλάχιστον προσωρινά.
Το εν λόγω φωτογραφικό ντοκουμέντο οφείλει να πραγματοποιήσει τον σκοπό του που δεν είναι άλλος από το να αποτελέσει πηγή ιστορικής γνώσης και έμπνευσης για το σήμερα, το αύριο, για τις νέες γενιές.
Τα παραπάνω αποκτούν μάλιστα βαρύνουσα σημασία αν λάβει κανείς υπόψη του / της την περίοδο που διανύουμε, μια εποχή που τα σύννεφα ενός γενικευμένου ιμπεριαλιστικού πολέμου πυκνώνουν απειλητικά σε όλο τον πλανήτη.
Το διοικητικό συμβούλιο της Ένωσης Φωτορεπόρτερ Ελλάδας εκφράζει την άποψη ότι το υπουργείο Πολιτισμού, το υπουργείο Εσωτερικών και η Βουλή των Ελλήνων οφείλουν να προβούν σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες προκειμένου να αποκτηθούν και να αποδοθούν τα φωτογραφικά αρχεία, στον Δήμο Χαϊδαρίου, στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης του Δήμου Καισαριανής, αλλά και στο ΚΚΕ, για να είναι προσιτά σε όλο τον λαό και να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης για το σήμερα και το αύριο.
Ταυτόχρονα, το Δ.Σ. της Ε.Φ.Ε. λαμβάνει την πρωτοβουλία για συλλογή υπογραφών καλόντας τα μέλη της, καθώς και ευρύτερα συναδέλφους / ισσες φωτογράφους να συνυπογράψουν το παραπάνω κείμενο.
Το θέμα τώρα είναι αν αυτή η κινητοποίηση θα οδηγήσει σε μια καθαρή, δημόσια λύση για την κατοχύρωση και την πρόσβαση στο υλικό, χωρίς νέες γκρίζες ζώνες γύρω από τη διαχείρισή του. Οι επόμενες κινήσεις των θεσμών και η ανταπόκριση του κλάδου θα δείξουν τι αλλάζει στην πράξη, και αξίζει να το παρακολουθούμε από κοντά γιατί αυτή η συζήτηση μόλις άνοιξε.
