Η Νομική Επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ζητά ξεκάθαρα διαφάνεια και αμοιβή για τη χρήση προστατευόμενων έργων στην εκπαίδευση συστημάτων γενετικής ΑΙ. Οι δημιουργοί πρέπει να μπορούν να αρνηθούν τη χρήση του έργου τους, ενώ οι πάροχοι ΑΙ οφείλουν να αποκαλύπτουν τι ακριβώς χρησιμοποίησαν για να «εκπαιδεύσουν» τα μοντέλα τους.
Με 17 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 2 αποχές, οι ευρωβουλευτές της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων έστειλαν σαφές μήνυμα: η καινοτομία δεν μπορεί να προχωρά εις βάρος των πνευματικών δικαιωμάτων. Το ζήτημα αφορά άμεσα φωτογράφους, εικονολήπτες, εικονογράφους και δημιουργούς περιεχομένου που βλέπουν το έργο τους να τροφοδοτεί συστήματα ΑΙ χωρίς άδεια ή αποζημίωση.
[ads1]
Σύμφωνα με τις προτάσεις, η ευρωπαϊκή νομοθεσία περί πνευματικής ιδιοκτησίας πρέπει να εφαρμόζεται σε όλα τα συστήματα γενετικής ΑΙ που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ, ανεξάρτητα από το πού έγινε η εκπαίδευση. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν ένα μοντέλο εκπαιδεύτηκε εκτός Ευρώπης, θα πρέπει να συμμορφώνεται με τους ευρωπαϊκούς κανόνες όταν διατίθεται σε ευρωπαίους χρήστες.
Οι πάροχοι ΑΙ καλούνται να δημοσιοποιούν αναλυτική λίστα με τα προστατευόμενα έργα που χρησιμοποιήθηκαν, καθώς και λεπτομερή στοιχεία για τις αυτοματοποιημένες διαδικασίες συλλογής δεδομένων. Η μη συμμόρφωση ενδέχεται να θεωρείται παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων, με πιθανές νομικές συνέπειες.
Αμοιβή και έλεγχος για τον δημιουργικό κλάδο
Οι ευρωβουλευτές ζητούν δίκαιη αμοιβή για τη χρήση προστατευόμενου περιεχομένου από συστήματα ΑΙ, ώστε ο ευρωπαϊκός δημιουργικός και πολιτιστικός τομέας να παραμείνει βιώσιμος. Παράλληλα, απορρίπτουν την ιδέα μιας «παγκόσμιας άδειας» με ενιαίο κατ’ αποκοπή ποσό που θα επέτρεπε τη μαζική εκπαίδευση μοντέλων χωρίς ουσιαστικό έλεγχο.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον τομέα των μέσων ενημέρωσης, που πλήττεται όταν συστήματα ΑΙ συγκεντρώνουν και αναπαράγουν επιλεκτικά ειδησεογραφικό περιεχόμενο, αποσπώντας επισκεψιμότητα και έσοδα. Προτείνεται οι εκδότες και οι δημοσιογράφοι να έχουν πλήρη έλεγχο στη χρήση του υλικού τους για εκπαίδευση ΑΙ, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος άρνησης.
[ads2]
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο είναι ότι περιεχόμενο που παράγεται εξ ολοκλήρου από ΑΙ δεν θα πρέπει να προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα. Παράλληλα, ζητούνται μέτρα κατά της διακίνησης παραποιημένου ή ψευδούς περιεχομένου που δημιουργείται με ΑΙ, καθώς και υποχρέωση των ψηφιακών υπηρεσιών να παρεμβαίνουν σε περιπτώσεις παράνομης χρήσης.
Οι ευρωβουλευτές καλούν επίσης την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διευκολύνει τη δημιουργία εθελοντικών συλλογικών συμφωνιών αδειοδότησης ανά κλάδο, ώστε ακόμη και μεμονωμένοι δημιουργοί ή μικρές επιχειρήσεις να μπορούν να διαπραγματεύονται τη χρήση του έργου τους από συστήματα γενικής χρήσης ΑΙ. Εξετάζεται και η ανάπτυξη εργαλείων που θα επιτρέπουν στους δικαιούχους να μπλοκάρουν την εκπαίδευση μοντέλων με το έργο τους.
Για τους δημιουργούς εικόνας, η ουσία είναι ξεκάθαρη: η συζήτηση περνά από το «αν» στο «πώς» θα πληρώνονται και θα ενημερώνονται για τη χρήση του έργου τους στην εποχή της ΑΙ. Το επόμενο βήμα είναι η ψηφοφορία στην Ολομέλεια τον Μάρτιο· εκεί θα φανεί αν οι προτάσεις θα μετατραπούν σε σαφές πολιτικό σήμα για αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο που θα επηρεάσει άμεσα την αγορά εικόνας στην Ευρώπη.
