Σύνοψη
- Η Μαρία Φραγκουδάκη παρουσιάζει στην Αθήνα έργα εμπνευσμένα από τις φωτογραφίες της Artemis II.
- Η ζωγραφική συνδέει τη Γη, τους ωκεανούς και το μήνυμα «No Blue, No Green».
- Οι λέξεις και τα διαφορετικά υλικά αποκτούν πρωταγωνιστικό ρόλο.
- Η έκθεση στη Roma Gallery διαρκεί έως τις 14 Νοεμβρίου 2026.
Στοιχεία Εκδήλωσης
Η Γη όπως τη φωτογράφισαν οι αστροναύτες της Artemis II γίνεται αφετηρία για τη νέα έκθεση της Μαρίας Φραγκουδάκη στη Roma Gallery, όπου η ζωγραφική συναντά τους ωκεανούς, το Διάστημα και την ευθύνη απέναντι στον πλανήτη.
Η ατομική έκθεση, με τον εκτενή τίτλο «Εσύ — Θυμήσου με. Χωρίς μπλε, δεν υπάρχει πράσινο. Γη — Στάσου ελεύθερη. Έμπνευσε. Φρόντισε.», παρουσιάζεται στην Αθήνα από τις 15 Οκτωβρίου έως τις 14 Νοεμβρίου 2026, σε επιμέλεια της ιστορικού τέχνης Άλιας Τσαγκάρη.
Από τις φωτογραφίες της Artemis II στη ζωγραφική
Τον Απρίλιο του 2026, οι φωτογραφίες της Γης από το Orion έδειξαν ξανά τον πλανήτη ως ένα μικρό, φωτεινό σώμα μέσα στο σκοτάδι. Οι πρώτες φωτογραφίες της Γης από την Artemis II έδωσαν στη Φραγκουδάκη ένα διαφορετικό σημείο εκκίνησης: να κοιτάξει τη Γη όχι από την επιφάνειά της, αλλά από απόσταση, σαν ένα ενιαίο και ευάλωτο σύστημα.
Η αναφορά στο ιστορικό «Earthrise» του Apollo 8 και στο «Blue Marble» του Apollo 17 δεν είναι τυχαία. Και εκείνες οι εικόνες άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να αντιληφθούμε τα όρια της Γης. Στην έκθεση υπάρχει επίσης έργο με τίτλο «Artemis II», όπου κυκλικά σώματα και λεπτές τροχιακές καμπύλες αναπτύσσονται μέσα σε ένα μεγάλο μπλε πεδίο.
Στο έργο «Η Γη είπε», η φράση «MY ATTITUDE IS BASED ON HOW YOU TREAT ME» μετατρέπει τον πλανήτη σε συνομιλητή. Δεν βλέπουμε απλώς ένα περιβαλλοντικό τοπίο: διαβάζουμε μια πρόταση που απευθύνεται προσωπικά σε όποιον βρίσκεται μπροστά στον πίνακα.
Λέξεις, κύκλοι και ένα επίμονο «θυμήσου με»
Η τυπογραφία αποτελεί μέρος της ίδιας της εικαστικής σύνθεσης. Στο «YOU», το μεγάλο λευκό Ο μοιάζει άλλοτε με γράμμα και άλλοτε με πλανήτη. Στην «Ηχώ», το «REMEMBER ME» επαναλαμβάνεται μέχρι να γίνει μοτίβο, ενώ ένας μπλε δίσκος παρεμβάλλεται μέσα στις σειρές των λέξεων.
Τα «Remember me I» και «Remember me II» συνεχίζουν την ίδια ιδέα με μπλε κυκλικές μορφές και έντονη διαφορά ανάμεσα στο φωτεινό και στο σκοτεινό πεδίο. Η ζωγραφική επιφάνεια δεν λειτουργεί ως ουδέτερο φόντο για ένα σύνθημα· το χρώμα και η θέση των γραμμάτων αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο το διαβάζουμε.
«Χωρίς μπλε, δεν υπάρχει πράσινο»
Το μπλε συνδέει το Διάστημα με τον ωκεανό. Η φράση «No Blue, No Green», γνωστή από το έργο της ωκεανογράφου και θαλάσσιας βιολόγου Sylvia Earle, εκφράζει την εξάρτηση των χερσαίων οικοσυστημάτων από την υγεία των θαλασσών. Η Φραγκουδάκη τη μεταφέρει σε έργα που χρησιμοποιούν, μεταξύ άλλων, ξηρή χρωστική, θρυμματισμένο γύψο και ευρεθέν γυαλί από τη Λέρο.
Στην «Ισορροπία» το μπλε και το πράσινο χωρίζονται από μια στενή φωτεινή γραμμή. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα λιτή εικόνα της σχέσης που διατρέχει όλη την έκθεση: δύο διαφορετικά περιβάλλοντα που δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητα.
Η «Φροντίδα» δίνει στη λέξη CARE ένα χρυσό περίβλημα, ενώ στο «Earth Care» οι λέξεις αναδύονται αμυδρά από το ίδιο το μπλε. Οι δύο προσεγγίσεις δεν έχουν την ίδια οπτική ένταση, αλλά και οι δύο ζητούν από τον θεατή να σταθεί λίγο περισσότερο μπροστά στο έργο για να διακρίνει το μήνυμά του.
Ελευθερία και πειραματισμός με την ύλη
Η δημιουργός δεν περιορίζεται σε λάδι και ακρυλικό. Φτερά, γύψος, κολάζ και φύλλο χρυσού δημιουργούν διαφορετικές υφές, αντανακλάσεις και ανάγλυφα. Στα «Freedom» και «Earth Freedom» τα φτερά προσθέτουν υλική παρουσία σε μια λέξη που συνήθως αντιμετωπίζουμε αφηρημένα.
Η ενασχόληση με τα υλικά συνδέεται και με τις σπουδές της Φραγκουδάκη στη χημεία. Στη δουλειά της η συμπεριφορά της επιφάνειας, η απορρόφηση του φωτός και η μεταβολή της ύλης έχουν ρόλο εξίσου σημαντικό με το τελικό σχήμα.
Η καλλιτέχνιδα και η έκθεση στην Αθήνα
Η Μαρία Φραγκουδάκη, γεννημένη το 1983, ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Η πρακτική της εκτείνεται στη ζωγραφική, στη γλυπτική, στις εγκαταστάσεις και στην περφόρμανς. Έχει παρουσιάσει έργα της στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ και στην Ιαπωνία, μεταξύ άλλων στη Summer Exhibition της Royal Academy of Arts στο Λονδίνο. Έχει σπουδάσει χημεία και Drug Discovery Skills στο King’s College London.
Η έκθεση φιλοξενείται στη Roma Gallery, Ρώμα 5, Αθήνα, μέχρι και το Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026. Ώρες επίσκεψης: Τρίτη, Πέμπτη και Παρασκευή 11:00–20:00, Τετάρτη και Σάββατο 11:00–16:00. Δευτέρα και Κυριακή η γκαλερί παραμένει κλειστή. Τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν στις 15 Οκτωβρίου.
Τι πιστεύουμε
Έχει ενδιαφέρον όταν μια φωτογραφία παύει να είναι μόνο το τελικό αποτέλεσμα μιας αποστολής και γίνεται η αρχή για ένα εντελώς διαφορετικό έργο. Οι εικόνες της Artemis II προέκυψαν για να δείξουν τι είδαν οι αστροναύτες. Εδώ όμως λειτουργούν σαν αφορμή να ξανακοιτάξουμε τη Γη και τη θέση μας μέσα σε αυτήν.
Για όσους δημιουργούμε εικόνες, ξεχωρίζει ο τρόπος με τον οποίο η Φραγκουδάκη δουλεύει το μπλε, τον κύκλο και τις ίδιες λίγες λέξεις σε πολλές παραλλαγές. Η «Ισορροπία» μπορεί να σε κρατήσει με δύο χρωματικά πεδία, ενώ το «YOU» σε σταματά με ένα λευκό Ο. Δεν χρειάζεται κάθε έργο να φωνάζει για να σε βάλει να σκεφτείς.
Μας αρέσει επίσης ότι η οικολογική θεματική δεν περιορίζεται σε μια εικόνα καταστροφής. Το ερώτημα τίθεται μέσα από την προσοχή: πόση ώρα θα κοιτάξουμε, τι θα προσέξουμε στην επιφάνεια και τι σχέση θα αναγνωρίσουμε ανάμεσα στο νερό, στη Γη και στη δική μας καθημερινότητα. Αυτή είναι μια ενδιαφέρουσα συζήτηση και για τη φωτογραφία.
