• Το Webb ταυτοποίησε τον κόκκινο υπεργίγαντα που έγινε ο SN 2025pht στον NGC 1637.
• Ο πρόγονος ήταν «αόρατος» στο Hubble αλλά φαινόταν στο υπέρυθρο του Webb λόγω σκόνης.
• Τα δεδομένα δείχνουν πιθανή σκόνη πλούσια σε άνθρακα, λίγο πριν την έκρηξη.
• Το εύρημα ενισχύει την ιδέα ότι οι πιο μαζικοί κόκκινοι υπεργίγαντες κρύβονται πίσω από παχιά σκόνη.
Το James Webb Space Telescope εντόπισε σε αρχειακές λήψεις το ίδιο το άστρο που αργότερα εξερράγη ως υπερκαινοφανής, σε μια από τις πιο καθαρές «πριν/μετά» ταυτοποιήσεις που έχουμε για τέτοιο γεγονός.
Το φως από την έκρηξη έφτασε στη Γη στις 29 Ιουνίου 2025 και ο υπερκαινοφανής καταγράφηκε από το All-Sky Automated Survey for Supernovae, παίρνοντας την ονομασία SN 2025pht. Αντί να μείνουν μόνο στις άμεσες παρατηρήσεις του νέου συμβάντος, ερευνητές στράφηκαν σε προγενέστερα δεδομένα από τον γαλαξία NGC 1637 για να βρουν ποιο άστρο «έλειψε» από το κάδρο.
[ads1]
Η ομάδα ευθυγράμμισε προσεκτικά εικόνες από Hubble και Webb και εντόπισε έναν κόκκινο υπεργίγαντα ακριβώς στο σημείο όπου εμφανίστηκε αργότερα ο υπερκαινοφανής. Το εύρημα θεωρείται η πρώτη δημοσιευμένη ταυτοποίηση άστρου-προγόνου υπερκαινοφανούς με δεδομένα Webb, με τα αποτελέσματα να δημοσιεύονται στο Astrophysical Journal Letters.
Το ενδιαφέρον είναι πως ο πρόγονος δεν ήταν «εύκολος στόχος» για το Hubble: στις λήψεις του 2024 δεν φαίνεται στο ορατό, ενώ στο Webb εμφανίζεται ως έντονα κόκκινο αντικείμενο. Η ερμηνεία είναι ότι το άστρο ήταν τυλιγμένο σε τόσο πολλή σκόνη, ώστε να απορροφά τα μικρότερα μήκη κύματος, αφήνοντας το υπέρυθρο του Webb να το “δεί” καθαρά.
Το «μυστήριο» των χαμένων κόκκινων υπεργιγάντων
Η υπερβολική σκόνη γύρω από τον κόκκινο υπεργίγαντα συνδέεται με ένα παλιό πρόβλημα: θεωρητικά, οι πιο ογκώδεις αστέρες που εκρήγνυνται θα έπρεπε να είναι και οι πιο φωτεινοί, άρα να αναγνωρίζονται εύκολα σε προ-εκρηκτικές εικόνες. Στην πράξη, πολλοί “λείπουν” από τα αρχεία, και μια ισχυρή εξήγηση είναι ότι οι πιο μεγάλοι σε μάζα γίνονται και οι πιο σκονισμένοι προς το τέλος της ζωής τους, μέχρι να «σβήνουν» για τα τηλεσκόπια στο ορατό.
Στην περίπτωση του SN 2025pht, τα δεδομένα του Webb από NIRCam και MIRI το 2024 έδειξαν ότι ο πρόγονος ήταν εξαιρετικά “κόκκινος” και σκονισμένος, κάτι που ενισχύει ακριβώς αυτή την υπόθεση. Με απλά λόγια: μπορεί να μην μας έλειπαν οι υπερκαινοφανείς, αλλά οι πρόγονοί τους κρύβονταν καλύτερα από όσο νομίζαμε.
Άλλη έκπληξη ήταν η σύσταση της σκόνης. Τα μοντέλα που ταίριαξαν στα υπέρυθρα δεδομένα δείχνουν ότι η σκόνη πιθανότατα είναι πλούσια σε άνθρακα, εκεί που θα περίμενε κανείς κυρίως πυριτικά υλικά. Η ομάδα υποθέτει ότι ο άνθρακας αυτός ίσως «ανέβηκε» από το εσωτερικό του άστρου λίγο πριν την κατάρρευση, δημιουργώντας επεισόδια έντονης απώλειας μάζας.
[ads2]
Το επόμενο βήμα είναι να βρεθούν κι άλλοι παρόμοιοι, υπέρυθρα-φωτεινοί αλλά οπτικά-κρυμμένοι κόκκινοι υπεργίγαντες πριν εκραγούν, ώστε να ξεκαθαρίσει πόσο συχνά συμβαίνει αυτό το «κρύψιμο» από σκόνη. Σε αυτό αναμένεται να βοηθήσει και το Nancy Grace Roman Space Telescope, με πεδίο και ευαισθησία που μπορούν να κυνηγήσουν τέτοια αντικείμενα και την πιθανή μεταβλητότητά τους λίγο πριν το τέλος.
