Σύνοψη
- Ο Άδωνις Γεωργιάδης φόρεσε Ray-Ban Meta στις επισκέψεις του στη Λέρο και τη Λήμνο, προκαλώντας ερωτήματα για πιθανή καταγραφή πολιτών.
- Ο ίδιος δήλωσε ότι χρησιμοποίησε τα γυαλιά μόνο ως συσκευή Bluetooth και ότι δεν κατέγραψε κανέναν.
- Στη Βουλή ανέφερε ότι θα τα φορά σε δημόσιες συναθροίσεις ώστε να καταγράφονται πιθανές αξιόποινες πράξεις.
Η εμφάνιση του Άδωνι Γεωργιάδη με έξυπνα γυαλιά Ray-Ban Meta προκάλεσε αντιδράσεις για πιθανή καταγραφή πολιτών, με τον ίδιο να αρνείται ότι χρησιμοποίησε την κάμερά τους.
Ο υπουργός Υγείας φόρεσε τα γυαλιά κατά τις επισκέψεις του στη Λέρο και τη Λήμνο, όπου συνομίλησε με πολίτες και συμμετείχε σε δημόσιες δραστηριότητες. Επειδή το συγκεκριμένο μοντέλο διαθέτει ενσωματωμένη κάμερα και μικρόφωνα, χρήστες των κοινωνικών δικτύων και στελέχη της αντιπολίτευσης έθεσαν το ερώτημα αν πραγματοποιούνταν καταγραφή χωρίς προηγούμενη ενημέρωση. Μέχρι στιγμής δεν έχει παρουσιαστεί υλικό που να αποδεικνύει ότι η κάμερα των γυαλιών βρισκόταν σε λειτουργία.
Η υπόθεση έχει σημασία επειδή δεν αφορά μόνο μια πολιτική αντιπαράθεση. Αναδεικνύει τα νέα ζητήματα ιδιωτικότητας που δημιουργούν οι φορετές συσκευές με κάμερα, οι οποίες μοιάζουν με συνηθισμένα γυαλιά και δεν γίνονται πάντοτε άμεσα αντιληπτές ως μέσα λήψης εικόνας και ήχου.
Πώς ξεκίνησε η συζήτηση
Οι πρώτες αντιδράσεις εμφανίστηκαν μετά τη δημοσίευση φωτογραφιών και βίντεο από τις επισκέψεις του Άδωνι Γεωργιάδη στα δύο νησιά. Ορισμένοι χρήστες αναγνώρισαν τα γυαλιά ως Ray-Ban Meta και υποστήριξαν ότι ο υπουργός όφειλε να διευκρινίσει αν κατέγραφε τις συνομιλίες του με πολίτες.
Το γεγονός ότι στα δημοσιευμένα πλάνα εμφανιζόταν και ο ίδιος ο υπουργός έδειχνε ότι το συγκεκριμένο υλικό δεν είχε ληφθεί από τη δική του οπτική γωνία μέσω των γυαλιών. Αυτό, ωστόσο, δεν μπορούσε από μόνο του να απαντήσει στο ερώτημα αν υπήρχε διαφορετικό, μη δημοσιευμένο υλικό.
Ο Άδωνις Γεωργιάδης απάντησε ότι τα γυαλιά ήταν δικά του, ότι τα είχε αγοράσει νόμιμα έναντι 600 ευρώ και ότι τα χρησιμοποιούσε ως συσκευή Bluetooth και όχι ως κάμερα. Δήλωσε κατηγορηματικά ότι «δεν κατέγραψα κανέναν» και ότι δεν υπάρχει κανένα σχετικό πλάνο από τις επισκέψεις του.
Τι υποστήριξε ο Άδωνις Γεωργιάδης
Στην αναλυτική απάντησή του, ο υπουργός ανέφερε ότι τα γυαλιά διαθέτουν φωτεινή ένδειξη, η οποία ενεργοποιείται όταν πραγματοποιείται λήψη φωτογραφίας ή βίντεο. Πρόσθεσε ότι, σύμφωνα με τον κατασκευαστή, η κάμερα απενεργοποιείται όταν εντοπιστεί προσπάθεια κάλυψης της συγκεκριμένης ένδειξης.
Υποστήριξε επίσης ότι στις επισκέψεις του υπήρχαν δημοσιογραφικές κάμερες και ζωντανές μεταδόσεις από τοπικά μέσα ενημέρωσης. Κατά την άποψή του, όσοι βρίσκονταν στους χώρους γνώριζαν ότι επρόκειτο για δημόσιες εκδηλώσεις που καταγράφονταν από μέσα ενημέρωσης.
Ο ίδιος χαρακτήρισε υπερβολικές τις αντιδράσεις, συνέδεσε την κριτική με φόβο απέναντι στις νέες τεχνολογίες και προέβλεψε ότι τα έξυπνα γυαλιά θα γίνουν σύντομα πολύ πιο συνηθισμένα. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι σκοπεύει να συνεχίσει να τα φορά.
Η συνέχεια στη Βουλή
Η αντιπαράθεση μεταφέρθηκε στην Ολομέλεια της Βουλής. Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ Δημήτρης Μάντζος δήλωσε ότι το ζήτημα δεν ήταν η τεχνοφοβία, αλλά το κατά πόσο οι άνθρωποι που ενδέχεται να καταγράφονται έχουν ενημερωθεί ή συγκατατεθεί.
Ο εκπρόσωπος της Πλεύσης Ελευθερίας Αλέξανδρος Καζαμίας σχολίασε επίσης την παρουσία των γυαλιών, ενώ το θέμα είχε τεθεί και από τον βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Παναγιώτη Δουδωνή.
Ο Άδωνις Γεωργιάδης απάντησε ότι βρισκόταν σε δημόσιες συναθροίσεις, στις οποίες λειτουργούσαν, όπως είπε, περίπου 25 ακόμη κάμερες. Υποστήριξε ότι σε περίπτωση αξιόποινης πράξης μια καταγραφή μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αποδεικτικό στοιχείο και δήλωσε ότι, όταν πηγαίνει σε συναθροίσεις, θα φορά τα γυαλιά ώστε «όλες οι αξιόποινες πράξεις να καταγράφονται».
Για να εξηγήσει τη στάση του, αναφέρθηκε σε προηγούμενο επεισόδιο στο Νοσοκομείο Νίκαιας. Όπως είπε, μετά την επίθεση που είχε καταγγείλει ότι δέχθηκε, πολλοί αναζητούσαν βίντεο της στιγμής, χωρίς να υπάρχει καθαρή καταγραφή του περιστατικού. Παρουσίασε έτσι τα γυαλιά και ως πιθανό μέσο προσωπικής προστασίας.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης επιτέθηκε πολιτικά στο ΠΑΣΟΚ και στην Πλεύση Ελευθερίας, αποδίδοντας στην πρώτη παράταξη πολιτισμική καθυστέρηση απέναντι στην τεχνολογία και στη δεύτερη υποκρισία ως προς το ζήτημα των καταγραφών.
Τι μπορούν να κάνουν τα Ray-Ban Meta
Τα Ray-Ban Meta συνδυάζουν τον σχεδιασμό συμβατικών γυαλιών με ενσωματωμένη κάμερα, μικρόφωνα, ηχεία, φωνητικές εντολές και λειτουργίες τεχνητής νοημοσύνης. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για λήψη φωτογραφιών και βίντεο, τηλεφωνικές κλήσεις, ακρόαση ήχου και αλληλεπίδραση με τον ψηφιακό βοηθό της Meta.
Η λήψη μπορεί να ενεργοποιηθεί με φωνητική εντολή ή από χειριστήριο επάνω στον σκελετό. Η Meta αναφέρει ότι μια λευκή φωτεινή ένδειξη αναβοσβήνει όσο καταγράφεται περιεχόμενο και ότι η κάμερα απενεργοποιείται αν η συσκευή εντοπίσει κάλυψη ή παραποίηση της ένδειξης.
Η ένδειξη αυτή αποτελεί μηχανισμό ενημέρωσης των ανθρώπων που βρίσκονται απέναντι από τον χρήστη. Επειδή όμως είναι μικρή και ενσωματωμένη στον σκελετό, κάποιος που δεν γνωρίζει τη λειτουργία των γυαλιών ενδέχεται να μην αντιληφθεί αμέσως τι σημαίνει.
Τι ισχύει για την καταγραφή και τον GDPR
Η ύπαρξη φωτεινής ένδειξης δεν καθιστά αυτομάτως νόμιμη κάθε πιθανή χρήση των γυαλιών. Πρόκειται για τεχνικό μέτρο διαφάνειας, όχι για γενική νομική άδεια καταγραφής.
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων, η εικόνα και η συμπεριφορά αναγνωρίσιμων ανθρώπων μπορούν να αποτελούν προσωπικά δεδομένα. Η επεξεργασία τους μέσω συσκευής βίντεο πρέπει να διαθέτει συγκεκριμένο σκοπό και κατάλληλη νομική βάση, να είναι αναγκαία και αναλογική και να πραγματοποιείται με διαφάνεια.
Η παρουσία ενός προσώπου σε δημόσιο χώρο ή δημόσια εκδήλωση δεν σημαίνει από μόνη της ότι καταργούνται οι κανόνες προστασίας δεδομένων. Αντίστοιχα, η συγκατάθεση δεν είναι η μοναδική πιθανή νομική βάση σε κάθε περίπτωση, αλλά η νομιμότητα εξαρτάται από τον σκοπό, το πλαίσιο, τον τρόπο χρήσης, τη διάρκεια διατήρησης του υλικού και το αν αυτό δημοσιοποιείται.
Οι ευρωπαϊκές οδηγίες επισημαίνουν επίσης ότι τα πρόσωπα πρέπει να μπορούν να αντιλαμβάνονται ότι βρίσκονται σε χώρο όπου πραγματοποιείται καταγραφή και να ενημερώνονται με σαφήνεια για τα βασικά χαρακτηριστικά της επεξεργασίας.
Στη συγκεκριμένη υπόθεση, το βασικό πραγματικό δεδομένο παραμένει ότι ο Άδωνις Γεωργιάδης αρνήθηκε πως ενεργοποίησε την κάμερα και δεν έχει δημοσιοποιηθεί ανεξάρτητο στοιχείο που να αποδεικνύει το αντίθετο. Η δημόσια συζήτηση αφορά επομένως τόσο το τι συνέβη όσο και το τι θα μπορούσε να συμβεί με τη χρήση παρόμοιων συσκευών.
Τι πιστεύουμε
Η υπόθεση δείχνει ότι οι φορετές κάμερες δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ακριβώς όπως ένα συνηθισμένο ζευγάρι γυαλιά. Ακόμη και όταν δεν πραγματοποιείται καταγραφή, η παρουσία τους μπορεί εύλογα να δημιουργήσει αβεβαιότητα στους ανθρώπους που βρίσκονται απέναντι από τον χρήστη.
Η διευκρίνιση του υπουργού ότι δεν κατέγραψε πολίτες ήταν απαραίτητη. Ωστόσο, το επιχείρημα ότι η φωτεινή ένδειξη καθιστά από μόνη της τη συσκευή πλήρως συμβατή με τον GDPR απλοποιεί ένα σύνθετο νομικό πλαίσιο. Η υπεύθυνη χρήση απαιτεί σαφή ενημέρωση, περιορισμό της καταγραφής στο απολύτως αναγκαίο και ιδιαίτερη προσοχή όταν η συσκευή χρησιμοποιείται από δημόσιο αξιωματούχο κατά την άσκηση των καθηκόντων του.
Συχνές ερωτήσεις
Κατέγραφε πολίτες ο Άδωνις Γεωργιάδης με τα γυαλιά;
Ο ίδιος το αρνήθηκε και δήλωσε ότι χρησιμοποίησε τα γυαλιά μόνο ως συσκευή Bluetooth. Δεν έχει παρουσιαστεί υλικό ή ανεξάρτητο στοιχείο που να αποδεικνύει ότι πραγματοποιήθηκε καταγραφή.
Πώς φαίνεται ότι τα Ray-Ban Meta καταγράφουν;
Όταν ενεργοποιείται η κάμερα, αναβοσβήνει μια λευκή φωτεινή ένδειξη στο εμπρός μέρος του σκελετού. Η Meta αναφέρει ότι η κάμερα απενεργοποιείται εάν εντοπιστεί κάλυψη ή παραποίηση της ένδειξης.
Είναι τα γυαλιά αυτομάτως συμβατά με τον GDPR;
Η συσκευή διαθέτει μηχανισμούς ενημέρωσης, αλλά η νομιμότητα εξαρτάται από την πραγματική χρήση της. Εξετάζονται ο σκοπός, η νομική βάση, η αναγκαιότητα, η διαφάνεια, η αποθήκευση και η πιθανή δημοσίευση του υλικού.
Γιατί είπε ότι θα συνεχίσει να τα φορά;
Ο υπουργός τα παρουσίασε ως αισθητική επιλογή, συσκευή επικοινωνίας και πιθανό μέσο προσωπικής προστασίας. Στη Βουλή δήλωσε ότι θέλει να υπάρχει καταγραφή σε περίπτωση που σημειωθούν αξιόποινες πράξεις εις βάρος του.
