Σύνοψη
- Το τέμενος Χαμζά Μπέη, γνωστό ως Αλκαζάρ, ανοίγει ξανά στο κοινό μετά από περίπου 40 χρόνια.
- Η πρώτη έκθεση παρουσιάζει ανέκδοτες φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης του Pete Marifoglou από το 1960 έως το 1980.
- Το υλικό φωτίζει τις αγορές, την καθημερινότητα και τη θέση των ιστορικών μνημείων στην πόλη που άλλαζε.
- Η είσοδος είναι δωρεάν έως τις 25 Οκτωβρίου 2026.
Στοιχεία Εκδήλωσης
Ένα ιστορικό μνημείο της Θεσσαλονίκης ανοίγει ξανά μετά από τέσσερις δεκαετίες και υποδέχεται το κοινό με ανέκδοτες ασπρόμαυρες φωτογραφίες του Pete Marifoglou από την πόλη των δεκαετιών 1960–1980.
Το τέμενος Χαμζά Μπέη, το γνώριμο «Αλκαζάρ» στη συμβολή Εγνατίας και Βενιζέλου, αποκτά εκθεσιακή χρήση μετά την αποκατάστασή του. Η πρώτη του έκθεση, «Θεσσαλονίκη: Το Αποτύπωμα της Μετάβασης (1960–1980). Μέσα από τις φωτογραφίες του Pete Marifoglou», φέρνει μαζί δύο ιστορίες: εκείνη ενός κτιρίου που επιστρέφει στη ζωή της πόλης και εκείνη μιας Θεσσαλονίκης που άλλαζε πρόσωπο.
Αδημοσίευτες φωτογραφίες από μια πόλη που αλλάζει
Ο Θεσσαλονικιός φωτογράφος κατέγραφε την πατρίδα του στις επισκέψεις του από τις ΗΠΑ. Το υλικό παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο κοινό και παρακολουθεί τη μετάβαση από τον παλιό αστικό ρυθμό στις μεγάλες μεταπολεμικές αλλαγές. Η επιμέλεια της έκθεσης ανήκει στη Θούλη Μισιρλόγλου, καλλιτεχνική διευθύντρια του MOMUS-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, και στον Θοδωρή Μάρκογλου, επιμελητή του ίδιου μουσείου.
Η διαδρομή χωρίζεται σε τρεις ενότητες. Στην πρώτη συναντάμε την αγορά, τα εμπορικά καταστήματα και την οικονομική δραστηριότητα του κέντρου. Στη δεύτερη, οι καθημερινές σκηνές οδηγούν από τα καφενεία και τις αυλές της Άνω Πόλης μέχρι τον ομιχλώδη Θερμαϊκό. Η τρίτη εξετάζει πώς τα ρωμαϊκά, βυζαντινά και οθωμανικά μνημεία συνυπήρξαν με την αντιπαροχή και την ανοικοδόμηση.
Το ενδιαφέρον των φωτογραφιών βρίσκεται στις λεπτομέρειες που συχνά χάνονται από τις επίσημες αφηγήσεις της πόλης: ένα βλέμμα στην αγορά, η κίνηση ενός δρόμου, ένα γνώριμο κτίριο προτού αλλάξει η γειτονιά γύρω του. Για όποιον φωτογραφίζει σήμερα τον αστικό χώρο, αυτές οι εικόνες δείχνουν πόσο πολύτιμο μπορεί να γίνει με τον χρόνο ένα φαινομενικά συνηθισμένο στιγμιότυπο.
Ποιος είναι ο Pete Marifoglou
Ο Pete (Παναγιώτης) Marifoglou γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1944 και μετανάστευσε με την οικογένειά του στο Μανχάταν το 1950. Σπούδασε στη School of Visual Arts της Νέας Υόρκης και εργάστηκε στα γυρίσματα πειραματικών ταινιών στο Factory του Andy Warhol. Παρά την επαγγελματική πορεία του στη Νέα Υόρκη, συνέχισε να φωτογραφίζει τη γενέτειρά του σε ταξίδια στην Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια επέστρεψε στη Θεσσαλονίκη.
Το ίδιο το Αλκαζάρ γίνεται μέρος της εμπειρίας
Το μνημείο αποδόθηκε ξανά στο κοινό με πρωτοβουλία του Υπουργείου Πολιτισμού, έπειτα από περίπου 40 χρόνια. Το MOMUS αναλαμβάνει την εκθεσιακή επιμέλεια και τη λειτουργία, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης. Οι φωτογραφίες πλαισιώνονται από την αρχιτεκτονική του αποκατεστημένου τεμένους, με τα τόξα, τους θόλους και τις διακοσμητικές λεπτομέρειες να αποτελούν μέρος της επίσκεψης.
Η επιλογή του χώρου έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: οι φωτογραφίες μιλούν για τη διαρκή μεταμόρφωση της Θεσσαλονίκης, ενώ το κτίριο γύρω τους είναι το ίδιο τεκμήριο της πολυεπίπεδης ιστορίας της. Η πόλη αποκτά έτσι έναν ακόμη χώρο για τη φωτογραφία, παράλληλα με εκθέσεις του MOMUS όπως η έκθεση του László Moholy-Nagy και η έκθεση των Manos, Οικονομόπουλου και Canaj.
Ώρες επίσκεψης και εισιτήρια
Το Αλκαζάρ βρίσκεται στην Εγνατίας 49, Θεσσαλονίκη, δίπλα στον σταθμό Μετρό «Βενιζέλου». Είναι ανοιχτό Τρίτη έως Κυριακή, 10:00–18:00, με τελευταία είσοδο στις 17:30· τη Δευτέρα παραμένει κλειστό. Η αποχώρηση ξεκινά 15 λεπτά πριν από το κλείσιμο.
Η είσοδος είναι δωρεάν έως και τις 25 Οκτωβρίου 2026. Στη συνέχεια το κανονικό εισιτήριο διαμορφώνεται στα 5 ευρώ, με προβλεπόμενες μειώσεις και απαλλαγές. Διατίθεται ηχητική ξενάγηση στα ελληνικά, αγγλικά και τουρκικά, η οποία αναπτύχθηκε με τη Smartify. Η ανακοίνωση δεν ορίζει ημερομηνία λήξης της έκθεσης· για αλλαγές στο πρόγραμμα χρειάζεται έλεγχος της επίσημης ενημέρωσης του MOMUS.
Τι πιστεύουμε
Η επαναλειτουργία του Αλκαζάρ με μια έκθεση φωτογραφίας είναι μια επιλογή που ταιριάζει στον χώρο. Δεν ζητά από τις εικόνες να διακοσμήσουν το μνημείο· τους δίνει μια πόλη ως θέμα, ενώ ο επισκέπτης βρίσκεται μέσα σε ένα κτίριο που πέρασε και το ίδιο από διαδοχικές ιστορικές μεταβολές.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι ο Marifoglou επέστρεφε κατά διαστήματα στη Θεσσαλονίκη και τη φωτογράφιζε από τη δική του θέση, ανάμεσα στην οικειότητα και την απόσταση. Αυτή η σχέση μπορεί να προσφέρει μια διαφορετική ματιά στην καθημερινότητα από εκείνη που θα έδινε μια οργανωμένη ανάθεση καταγραφής. Η αξία της έκθεσης θα κριθεί κυρίως από το πώς οι ίδιες οι φωτογραφίες και η επιμελητική τους ακολουθία αφήνουν αυτή τη ματιά να αναδειχθεί.
Για την πόλη, έχει επίσης σημασία το ότι ένα μνημείο που έμενε για χρόνια εκτός καθημερινής πρόσβασης αποκτά δημόσια χρήση. Το ουσιαστικό επόμενο βήμα είναι να παραμείνει χώρος στον οποίο ο κόσμος επιστρέφει, με νέες εκθέσεις και προγράμματα, αντί να λειτουργήσει μόνο ως μια εντυπωσιακή επανέναρξη.
Συχνές ερωτήσεις
Πού βρίσκεται η έκθεση;
Στο τέμενος Χαμζά Μπέη («Αλκαζάρ»), Εγνατίας 49, κοντά στον σταθμό Μετρό «Βενιζέλου» στη Θεσσαλονίκη.
Πότε είναι δωρεάν η είσοδος;
Έως και την Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026. Έπειτα το κανονικό εισιτήριο είναι 5 ευρώ, με προβλεπόμενες μειώσεις και ατέλειες.
Πότε κλείνει η έκθεση;
Η επίσημη ανακοίνωση δεν αναφέρει καταληκτική ημερομηνία. Το πρόγραμμα λειτουργίας του χώρου είναι Τρίτη–Κυριακή 10:00–18:00, με τελευταία είσοδο 17:30.
