Summary
- Η «Οδύσσεια» παρουσιάζεται ως η πρώτη ταινία μεγάλου μήκους γυρισμένη εξ ολοκλήρου σε IMAX φιλμ
- Το ρεπορτάζ του 60 Minutes ακολούθησε τον Νόλαν στη FotoKem, το τελευταίο εργαστήριο που παράγει 70mm κόπιες
- Η παραγωγή έλυσε κρίσιμα προβλήματα θορύβου και τοποθέτησης κάμερας για τις σκηνές διαλόγου
- Ο Νόλαν θεωρεί το IMAX φιλμ το κορυφαίο σύστημα απεικόνισης για επικές ιστορίες
- Τα γυρίσματα κράτησαν 91 ημέρες και χρησιμοποίησαν 2 εκατομμύρια πόδια φιλμ
Ο Κρίστοφερ Νόλαν εξήγησε γιατί επέλεξε να γυρίσει την «Οδύσσεια» εξ ολοκλήρου σε IMAX φιλμ, σε μια παραγωγή που παρουσιάζεται ήδη ως τεχνικό ορόσημο για τον σύγχρονο κινηματογράφο.
Στο ρεπορτάζ του 60 Minutes, ο σκηνοθέτης και ο Σκοτ Πέλεϊ επισκέπτονται τη FotoKem στο Μπέρμπανκ της Καλιφόρνιας, το τελευταίο εργαστήριο κινηματογραφικού φιλμ στον κόσμο που εξακολουθεί να παράγει αντίγραφα 70mm, για να δουν τις τελευταίες εργασίες πάνω στην ταινία. Η «Οδύσσεια» παρουσιάζεται ως η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία που γυρίστηκε εξ ολοκλήρου σε IMAX φιλμ.
Η επιλογή αυτή έχει σημασία όχι μόνο για τους φίλους του Νόλαν, αλλά και για όποιον παρακολουθεί τη μάχη ανάμεσα στο ψηφιακό και το αναλογικό μέσο. Ο Νόλαν υποστηρίζει ότι το IMAX φιλμ παραμένει το κορυφαίο σύστημα απεικόνισης που έχει δημιουργηθεί, με αισθητά υψηλότερη ποιότητα εικόνας από τις ψηφιακές κάμερες, ενώ παράλληλα επιμένει σε μια διαδικασία που βασίζεται ακόμη στο χέρι, στην εμπειρία και στην τεχνική ακρίβεια.
Γιατί επέλεξε IMAX φιλμ
Σύμφωνα με τον Νόλαν, η «Οδύσσεια» έπρεπε να έχει τη μεγαλύτερη δυνατή κλίμακα, αντάξια του ίδιου του έπους του Ομήρου. Ο Ματ Ντέιμον, που υποδύεται τον Οδυσσέα, είπε στο 60 Minutes ότι ο σκηνοθέτης ήθελε η ταινία να γίνει «100% σε IMAX», κάτι που μέχρι τώρα δεν είχε επιχειρηθεί σε ταινία αυτού του τύπου.
Ο ίδιος ο Νόλαν εξηγεί ότι το μεγάλο αρνητικό του IMAX, όταν εκτεθεί και τυπωθεί σωστά, δίνει οξύτητα και καθαρότητα εικόνας που δεν μπορούν να επιτευχθούν αλλού. Για τον σκηνοθέτη, δεν ήταν απλώς μια αισθητική επιλογή, αλλά ο τρόπος να αποδοθεί μια ιστορία σχεδόν 3.000 ετών με το πιο επιβλητικό κινηματογραφικό μέσο που υπάρχει σήμερα.
Οι τεχνικές δυσκολίες που έπρεπε να λυθούν
Το εντυπωσιακό στην υπόθεση δεν είναι μόνο η απόφαση, αλλά και το γεγονός ότι η παραγωγή έπρεπε να ξεπεράσει πολύ συγκεκριμένα προβλήματα. Κάθε γεμιστήρας της κάμερας επέτρεπε περίπου δυόμισι έως τρία λεπτά συνεχούς λήψης πριν χρειαστεί αλλαγή, ενώ οι κάμερες IMAX είναι τόσο θορυβώδεις που μέχρι πρόσφατα δυσκόλευαν σοβαρά την καταγραφή διαλόγων στο πλατό.
Για να προχωρήσει το εγχείρημα, η ομάδα του Νόλαν συνεργάστηκε με την IMAX ώστε να δημιουργηθεί ειδικό περίβλημα που μείωνε τον θόρυβο της κάμερας. Ο Ντέιμον περιέγραψε αυτή τη λύση ως μια κατασκευή «σαν φέρετρο», βάρους άνω των 135 κιλών, που απαιτούσε ακόμη και ειδικές μεταλλικές ενισχύσεις στα τροχήλατα συστήματα μεταφοράς.
Υπήρχε και ένα δεύτερο πρόβλημα: το μέγεθος της διάταξης έκανε αφύσικα τα βλέμματα των ηθοποιών στις σκηνές διαλόγου. Για αυτό δημιουργήθηκε σύστημα με καθρέφτες, ώστε οι ηθοποιοί να μπορούν να παίζουν πιο κοντά στον άξονα του φακού χωρίς να χάνεται η αίσθηση της φυσικής επαφής. Σύμφωνα με τον Ντέιμον, αυτή η λύση λειτούργησε τόσο καλά ώστε η παραγωγή κατάλαβε σταδιακά ότι θα μπορούσε πράγματι να ολοκληρώσει όλη την ταινία σε IMAX φιλμ.
Η δουλειά της FotoKem και οι 70mm κόπιες
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στο τελικό στάδιο της επεξεργασίας. Στη FotoKem, ο Πέλεϊ και ο Νόλαν παρακολούθησαν από κοντά τον τρόπο με τον οποίο τα κομμένα αρνητικά ενώνονται με το χέρι, σκηνή με σκηνή, για να σχηματίσουν ολόκληρη την ταινία. Ο Νόλαν τόνισε ότι κάθε κόψιμο γίνεται χειροκίνητα, μια διαδικασία που απαιτεί ακρίβεια και δεξιοτεχνία και επιβιώνει πλέον σε ελάχιστα σημεία παγκοσμίως.
Ο σκηνοθέτης χαρακτήρισε αυτή τη διαδικασία «ανθρώπινη» και «αναλογική» σε μια εποχή ψηφιοποίησης και τεχνητής νοημοσύνης. Αυτή ακριβώς η επιμονή στο φυσικό μέσο είναι και ένας από τους βασικούς λόγους που συνεχίζει να υπερασπίζεται το φιλμ όχι ως νοσταλγία, αλλά ως δημιουργική επιλογή με απτό αποτέλεσμα στην εικόνα.
Η κλίμακα της παραγωγής
Η «Οδύσσεια» ήταν έτσι κι αλλιώς η πιο φιλόδοξη παραγωγή του Νόλαν μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με το CBS, τα γυρίσματα κράτησαν 91 ημέρες, χρησιμοποιήθηκαν 2 εκατομμύρια πόδια φιλμ και η παραγωγή απλώθηκε σε Ελλάδα, Ισλανδία, Μαρόκο, Ιταλία και Σκωτία. Ο Νόλαν είχε πει ότι η ιστορία απαιτούσε η νέα του ταινία να είναι η μεγαλύτερη που έχει κάνει μέχρι σήμερα.
Αυτό δίνει και το πραγματικό πλαίσιο πίσω από την τεχνική επιλογή. Δεν πρόκειται απλώς για μια προτίμηση σε μια «παραδοσιακή» μέθοδο λήψης, αλλά για μια απόπειρα να μεταφερθεί ένα κλασικό επικό έργο με τη μέγιστη δυνατή αίσθηση όγκου, υφής και κινηματογραφικής παρουσίας.
Τι πιστεύουμε
Η υπόθεση της «Οδύσσειας» δείχνει ότι για τον Νόλαν η τεχνολογία δεν είναι ποτέ αυτοσκοπός. Το IMAX φιλμ χρησιμοποιήθηκε εδώ επειδή εξυπηρετεί μια συγκεκριμένη ιδέα κλίμακας και εμπειρίας θέασης, έστω κι αν κοστίζει περισσότερο και δυσκολεύει κάθε στάδιο της παραγωγής. Σε μια περίοδο όπου η ευκολία του ψηφιακού θεωρείται δεδομένη, η επιλογή του υπενθυμίζει ότι η κινηματογραφική μορφή παραμένει μέρος του ίδιου του αφηγήματος.
