Η Γαλλία πήγε να κόψει τα social media στους κάτω των 15 — και το Σύνταγμα έβαλε φρένο

Σύνοψη

• Το Συνταγματικό Συμβούλιο ακύρωσε το κεντρικό άρθρο της γαλλικής απαγόρευσης social media για κάτω των 15
• Κρίσιμο ζήτημα ήταν ότι η επαλήθευση ηλικίας θα επηρέαζε στην πράξη όλους τους χρήστες
• Η απόφαση δεν ακυρώνει ολόκληρο το νομοθετικό πακέτο και η γαλλική κυβέρνηση σχεδιάζει νέα διατύπωση
• Η ΕΕ αναπτύσσει ήδη privacy-preserving τεχνολογία age verification και εφαρμόζει κανόνες προστασίας ανηλίκων μέσω του DSA
• Η Ελλάδα έχει επίσης προωθήσει πλαίσιο απαγόρευσης κάτω των 15 και η σχετική δημόσια διαβούλευση έχει ολοκληρωθεί

Η γαλλική απαγόρευση πρόσβασης στα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών δεν θα εφαρμοστεί όπως ψηφίστηκε, καθώς το Συνταγματικό Συμβούλιο έκρινε αντισυνταγματικό το κεντρικό άρθρο του νόμου.

Στις 14 Αυγούστου 2026, το Conseil constitutionnel της Γαλλίας έκοψε τη διάταξη που θα απαγόρευε σε ανηλίκους κάτω των 15 ετών την πρόσβαση σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης. Η απόφαση ήρθε λίγες εβδομάδες μετά την οριστική κοινοβουλευτική έγκριση του κειμένου στις 21 Ιουλίου και πριν από την προγραμματισμένη έναρξη εφαρμογής του βασικού περιορισμού την 1η Σεπτεμβρίου 2026.

Η σημασία της απόφασης ξεπερνά τη Γαλλία. Το ζήτημα δεν ήταν απλώς αν ένα κράτος μπορεί να επιδιώξει την προστασία των παιδιών από επιβλαβείς ή εθιστικούς μηχανισμούς των social media, αλλά αν μπορεί να το κάνει επιβάλλοντας στην πράξη επαλήθευση ηλικίας στο σύνολο των χρηστών χωρίς επαρκείς εγγυήσεις για την ιδιωτικότητα και την ελευθερία επικοινωνίας. Το ίδιο πρόβλημα βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο αντίστοιχων σχεδίων σε ολόκληρη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.

Τι ακριβώς έκρινε το Συνταγματικό Συμβούλιο

Το Συνταγματικό Συμβούλιο αναγνώρισε ως θεμιτό τον στόχο προστασίας των ανηλίκων, αλλά έκρινε ότι τα μέσα που επέλεξε ο νομοθέτης δεν παρείχαν τις αναγκαίες εγγυήσεις αναλογικότητας. Η απαγόρευση αφορούσε γενικά τους κάτω των 15 ετών και, για να εφαρμοστεί, θα απαιτούσε από τις πλατφόρμες να μπορούν να διαπιστώσουν την ηλικία κάθε προσώπου που επιχειρεί να αποκτήσει πρόσβαση.

Εδώ εντοπίστηκε το κρίσιμο συνταγματικό πρόβλημα: η υποχρέωση δεν θα αφορούσε μόνο τα παιδιά, αλλά δυνητικά κάθε χρήστη, συμπεριλαμβανομένων των ενηλίκων. Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, ο νόμος δεν προσδιόριζε με αρκετή σαφήνεια τις συνθήκες, τα όρια και τις εγγυήσεις της διαδικασίας επαλήθευσης, δημιουργώντας δυσανάλογη παρέμβαση στην ελευθερία έκφρασης και επικοινωνίας αλλά και κινδύνους για την ιδιωτικότητα.

Το αποτέλεσμα είναι «μερική μη συμμόρφωση» του νόμου με το Σύνταγμα και όχι ακύρωση ολόκληρου του νομοθετήματος. Εκείνο που έπεσε, όμως, είναι ακριβώς το άρθρο που αποτελούσε τον πυρήνα της πολυσυζητημένης απαγόρευσης των social media για τους κάτω των 15 ετών.

Τι προέβλεπε ο γαλλικός νόμος

Το τελικό κείμενο που είχε συμφωνηθεί από τα δύο σώματα του γαλλικού Κοινοβουλίου απαγόρευε την πρόσβαση ανηλίκων κάτω των 15 ετών σε υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που παρέχονται από online πλατφόρμες. Προέβλεπε συγκεκριμένες εξαιρέσεις, μεταξύ άλλων για online εγκυκλοπαίδειες, εκπαιδευτικούς ή επιστημονικούς καταλόγους και ορισμένες πλατφόρμες ανάπτυξης ή διαμοιρασμού εκπαιδευτικού λογισμικού ανοικτού κώδικα.

Η νέα απαγόρευση επρόκειτο να αρχίσει να ισχύει από την 1η Σεπτεμβρίου 2026. Για λογαριασμούς που είχαν ήδη δημιουργηθεί πριν από εκείνη την ημερομηνία, το κείμενο προέβλεπε μεταβατική περίοδο τεσσάρων μηνών.

Το ίδιο νομοθετικό πακέτο περιείχε και χωριστές ρυθμίσεις για την εκπαίδευση, μεταξύ των οποίων επέκταση των περιορισμών στη χρήση κινητών τηλεφώνων στα λύκεια και ενίσχυση της ενημέρωσης των μαθητών για τις συνέπειες της υπερβολικής έκθεσης σε οθόνες και σε εθιστικούς μηχανισμούς κοινωνικών δικτύων.

Δεν είναι η πρώτη γαλλική προσπάθεια που σκοντάφτει

Η Γαλλία είχε ήδη νομοθετήσει το 2023 τη λεγόμενη «ψηφιακή ενηλικίωση» στα 15 έτη. Εκείνο το πλαίσιο απαιτούσε γονική συγκατάθεση για την εγγραφή παιδιών κάτω των 15 ετών σε social media και προέβλεπε τεχνική επαλήθευση ηλικίας και συγκατάθεσης.

Στην πράξη, όμως, η προηγούμενη ρύθμιση δεν κατέστη λειτουργική όπως είχε σχεδιαστεί. Σε κοινοβουλευτικά έγγραφα του 2026 επισημαινόταν ότι δεν είχε τεθεί ουσιαστικά σε εφαρμογή, καθώς το αναγκαίο εκτελεστικό πλαίσιο δεν ολοκληρώθηκε μετά και από ζητήματα συμβατότητας με το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Το PTTL είχε καλύψει ήδη την επόμενη γαλλική προσπάθεια για αυστηρό όριο ηλικίας. Η απόφαση της 14ης Αυγούστου αλλάζει πλέον το πρακτικό αποτέλεσμα: η καθολική απαγόρευση κάτω των 15 ετών δεν ξεκινά στη μορφή που είχε εγκριθεί.

Το δύσκολο σημείο είναι το age verification

Για να εφαρμοστεί μια απαγόρευση βάσει ηλικίας, μια πλατφόρμα πρέπει με κάποιον τρόπο να διακρίνει έναν 14χρονο από έναν 18χρονο ή έναν 40χρονο. Αυτό μετατρέπει ένα μέτρο που θεωρητικά στοχεύει μόνο στους ανηλίκους σε τεχνικό σύστημα που μπορεί να επηρεάζει όλους τους χρήστες.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη αναπτύξει ευρωπαϊκό blueprint για privacy-preserving age verification. Η πρώτη έκδοση έγινε διαθέσιμη τον Ιούλιο του 2025 και τον Απρίλιο του 2026 η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι το σύστημα είχε φτάσει σε ώριμη λειτουργική μορφή. Η βασική αρχή είναι ότι ο χρήστης μπορεί να αποδεικνύει, για παράδειγμα, ότι είναι άνω των 18 ετών χωρίς να αποκαλύπτει στην υπηρεσία περισσότερα προσωπικά στοιχεία από όσα απαιτούνται. Η αρχιτεκτονική μπορεί επίσης να προσαρμοστεί σε άλλα ηλικιακά όρια.

Η γαλλική απόφαση δεν επιβάλλει συγκεκριμένη τεχνολογία και δεν αποκλείει μελλοντική επαλήθευση ηλικίας. Δείχνει όμως ότι ένα εθνικό σύστημα χρειάζεται πολύ ακριβέστερους κανόνες για το ποια δεδομένα ελέγχονται, ποιος τα βλέπει, πόσο διατηρούνται και ποιες εναλλακτικές υπάρχουν για τον χρήστη.

Τι σημαίνει για Instagram, TikTok, YouTube και τους creators

Για τους ενήλικες creators στη Γαλλία δεν ενεργοποιείται τώρα, εξαιτίας του συγκεκριμένου άρθρου, μια νέα καθολική διαδικασία απόδειξης ηλικίας από την 1η Σεπτεμβρίου. Αντίστοιχα, δεν ενεργοποιείται η ψηφισμένη γενική απαγόρευση πρόσβασης των κάτω των 15 ετών στη μορφή που είχε προβλεφθεί.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι μεγάλες πλατφόρμες επιστρέφουν σε περιβάλλον χωρίς υποχρεώσεις για ανηλίκους. Οι κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο του Digital Services Act καλύπτουν ήδη ζητήματα όπως grooming, επιβλαβές περιεχόμενο, cyberbullying, εθιστικά μοτίβα χρήσης και εμπορικές πρακτικές που μπορεί να βλάπτουν ανήλικους χρήστες.

Η πίεση μεταφέρεται επίσης στον σχεδιασμό των ίδιων των υπηρεσιών. Τον Ιούλιο του 2026, για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε προκαταρκτικά ευρήματα σύμφωνα με τα οποία ορισμένες ρυθμίσεις του TikTok για λογαριασμούς ανηλίκων ενδέχεται να μην ανταποκρίνονται στα πρότυπα ασφάλειας του DSA, μεταξύ άλλων ως προς τη δημόσια ορατότητα και τη δυνατότητα ευρείας σύστασης περιεχομένου ανηλίκων.

Για φωτογράφους, videographers και creators που απευθύνονται σε νεανικό κοινό, η ουσιαστική αλλαγή βρίσκεται εδώ: η ευρωπαϊκή ρύθμιση στρέφεται όλο και περισσότερο όχι μόνο στο ποιος μπορεί να δημιουργήσει λογαριασμό, αλλά και στο πώς διανέμεται περιεχόμενο σε ανηλίκους, πώς λειτουργούν τα recommendations και ποιες ρυθμίσεις ιδιωτικότητας ενεργοποιούνται εξ ορισμού.

Η Ελλάδα βρίσκεται πολύ κοντά στην ίδια συζήτηση

Η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε τον Απρίλιο του 2026 σχέδιο για απαγόρευση πρόσβασης σε online social media για παιδιά κάτω των 15 ετών, με χρήση αξιόπιστων και αναλογικών μεθόδων επαλήθευσης ηλικίας σε συντονισμό με το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Στην ίδια ανακοίνωση είχε τεθεί ως στόχος έναρξης εφαρμογής η 1η Ιανουαρίου 2027.

Το θέμα έχει έκτοτε προχωρήσει νομοθετικά. Σχέδιο νόμου που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση τον Ιούλιο περιλάμβανε ειδικό μέρος για την απαγόρευση χρήσης online κοινωνικών δικτύων από ανηλίκους, με διάταξη που θέτει όριο τα 15 έτη. Η δημόσια διαβούλευση έχει πλέον ολοκληρωθεί.

Η γαλλική απόφαση δεν δεσμεύει τα ελληνικά δικαστήρια και τα δύο εθνικά συνταγματικά πλαίσια δεν είναι ταυτόσημα. Αποτελεί, όμως, σαφή προειδοποίηση για το είδος των ζητημάτων που πρέπει να λυθούν: αναλογικότητα, προστασία της ιδιωτικότητας, σαφής προσδιορισμός της επαλήθευσης ηλικίας και περιορισμός της συλλογής προσωπικών δεδομένων.

Η Αυστραλία δείχνει πόσο δύσκολη είναι η εφαρμογή

Η Αυστραλία ακολούθησε ακόμη αυστηρότερη γραμμή. Από τις 10 Δεκεμβρίου 2025, συγκεκριμένες μεγάλες πλατφόρμες οφείλουν να λαμβάνουν εύλογα μέτρα ώστε οι κάτω των 16 ετών να μην διατηρούν λογαριασμούς. Στη λίστα περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων Facebook, Instagram, Reddit, Snapchat, Threads, TikTok, Twitch, X και YouTube.

Η αυστραλιανή eSafety ανέφερε ότι μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου οι πλατφόρμες είχαν αφαιρέσει ή περιορίσει την πρόσβαση σε περίπου 4,7 εκατομμύρια λογαριασμούς που συνδέονταν με χρήστες κάτω των 16 ετών. Παράλληλα, οι αρχές συνέχισαν τους ελέγχους συμμόρφωσης και είχαν επισημάνει προβλήματα με τον τρόπο εφαρμογής age checks από ορισμένες υπηρεσίες.

Το αυστραλιανό παράδειγμα δείχνει ότι μια απαγόρευση μπορεί να εφαρμοστεί σε μεγάλη κλίμακα, αλλά η τεχνική επαλήθευση, η ακρίβεια των εκτιμήσεων ηλικίας και η συμμόρφωση διαφορετικών πλατφορμών παραμένουν δύσκολα σημεία.

Τι ακολουθεί στη Γαλλία

Ο Emmanuel Macron δεν εγκαταλείπει το σχέδιο. Μετά την απόφαση, το Élysée ανακοίνωσε ότι ο πρόεδρος ανέθεσε στην κυβέρνηση να επεξεργαστεί νέα, νομικά πιο ανθεκτική διατύπωση που θα λαμβάνει υπόψη τόσο το σκεπτικό του Συνταγματικού Συμβουλίου όσο και το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο. Στόχος που τέθηκε από τη γαλλική προεδρία είναι να ολοκληρωθεί η μεταρρύθμιση έως την άνοιξη του 2027.

Αυτό σημαίνει ότι η συζήτηση στη Γαλλία δεν τελείωσε. Το πιθανότερο είναι ότι η επόμενη εκδοχή θα χρειαστεί σαφέστερο πεδίο εφαρμογής, ισχυρότερες εγγυήσεις για το age assurance και πιο τεκμηριωμένη σύνδεση ανάμεσα στον κίνδυνο κάθε υπηρεσίας και στους περιορισμούς που επιβάλλονται.

Τι πιστεύουμε

Η προστασία των παιδιών από επιβλαβή χαρακτηριστικά των social media αποτελεί πραγματικό και ήδη αναγνωρισμένο ρυθμιστικό στόχο στην Ευρώπη. Η γαλλική απόφαση, όμως, δείχνει γιατί ένα απλό ηλικιακό «κόφτη» δεν αρκεί: αν για να αποκλειστεί ένας 14χρονος πρέπει ουσιαστικά να ταυτοποιείται κάθε ενήλικος, η προστασία των ανηλίκων μπορεί να δημιουργήσει νέο πρόβλημα ιδιωτικότητας για ολόκληρο τον πληθυσμό. Η πιο βιώσιμη κατεύθυνση φαίνεται να είναι ο συνδυασμός privacy-preserving age assurance, αυστηρών προεπιλογών για ανηλίκους και ουσιαστικών περιορισμών στα συστήματα recommendation και στα εθιστικά design patterns.

Συχνές ερωτήσεις

Ισχύει πλέον απαγόρευση social media για κάτω των 15 στη Γαλλία;

Όχι στη μορφή που ψηφίστηκε τον Ιούλιο του 2026. Το Συνταγματικό Συμβούλιο έκρινε αντισυνταγματικό το κεντρικό άρθρο που επέβαλλε τη γενική απαγόρευση.

Θα πρέπει οι ενήλικες στη Γαλλία να αποδεικνύουν τώρα την ηλικία τους;

Όχι εξαιτίας της διάταξης που ακυρώθηκε. Το γεγονός ότι η εφαρμογή της θα απαιτούσε age verification που επηρεάζει και ενήλικες ήταν ακριβώς ένα από τα βασικά ζητήματα που εξέτασε το Συνταγματικό Συμβούλιο.

Τι σημαίνει η απόφαση για Instagram, TikTok και YouTube;

Δεν ενεργοποιείται η συγκεκριμένη καθολική απαγόρευση για τους κάτω των 15 στη Γαλλία. Οι πλατφόρμες, ωστόσο, εξακολουθούν να υπόκεινται στις απαιτήσεις του DSA για την προστασία των ανηλίκων και σε άλλους ευρωπαϊκούς κανόνες.

Τι συμβαίνει με την αντίστοιχη απαγόρευση στην Ελλάδα;

Η Ελλάδα έχει προωθήσει ξεχωριστό νομοθετικό πλαίσιο με όριο τα 15 έτη. Το σχετικό σχέδιο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το καλοκαίρι του 2026, η οποία έχει ολοκληρωθεί, ενώ η κυβέρνηση είχε ανακοινώσει ως στόχο εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2027.