iPhone 18 Pro: Το τέλος του «ψεύτικου» bokeh; Τι αλλάζει με το μεταβλητό διάφραγμα

Σύνοψη

• Το iPhone 18 Pro φημολογείται ότι θα αποκτήσει μεταβλητό διάφραγμα στην κύρια κάμερα
• Το iPhone 17 Pro χρησιμοποιεί σήμερα σταθερό διάφραγμα f/1.78
• Το Portrait Mode δημιουργεί επιπλέον θόλωση φόντου μέσω υπολογιστικής επεξεργασίας
• Το πραγματικό variable aperture θα επιτρέπει οπτικό έλεγχο του βάθους πεδίου πριν από την επεξεργασία
• Αν το μέγιστο άνοιγμα παραμείνει f/1.78 δεν θα υπάρξει αυτομάτως περισσότερο φυσικό bokeh
• Η Apple δεν έχει ακόμη επιβεβαιώσει ούτε τη λειτουργία ούτε το πραγματικό εύρος διαφράγματος

Το φημολογούμενο μεταβλητό διάφραγμα του iPhone 18 Pro μπορεί να φέρει στο iPhone πραγματικό οπτικό έλεγχο του βάθους πεδίου, αλλά αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως περισσότερο bokeh από ό,τι έχουμε σήμερα.

Οι αναφορές για την κάμερα των iPhone 18 Pro και iPhone 18 Pro Max συγκλίνουν εδώ και μήνες στην προσθήκη μεταβλητού διαφράγματος στην κύρια κάμερα. Η εφοδιαστική αλυσίδα φέρεται να έχει ήδη περάσει σε παραγωγική προετοιμασία, ενώ ο Ming-Chi Kuo υποστηρίζει ότι το νέο σύστημα φακού έχει περίπου 50% υψηλότερο κόστος από το σημερινό 7-element σύστημα της Apple. Η Apple δεν έχει επιβεβαιώσει τη λειτουργία και, κυρίως, δεν γνωρίζουμε ακόμη το πραγματικό εύρος διαφράγματος που θα προσφέρει.

Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία για τη φωτογραφία, επειδή το διάφραγμα δεν ελέγχει μόνο το φως. Ελέγχει και το πραγματικό βάθος πεδίου: πόσο από τη σκηνή βρίσκεται αποδεκτά εστιασμένο και πόσο ομαλά απομακρύνεται το φόντο από το επίπεδο εστίασης. Αυτό είναι ακριβώς το σημείο όπου τα smartphones βασίζονται εδώ και χρόνια σε μεγάλο βαθμό στο computational blur για να προσομοιώσουν το αποτέλεσμα ενός πιο ρηχού οπτικού βάθους πεδίου.

Τι είναι σήμερα το «διάφραγμα» στο Portrait Mode του iPhone

Στο σημερινό iPhone ο χρήστης μπορεί ήδη να ανοίξει το Portrait Mode και να αλλάξει μια τιμή που μοιάζει με διάφραγμα.

Δεν πρόκειται όμως για μηχανικό διάφραγμα του φακού.

Η Apple περιγράφει το Portrait Mode ως λειτουργία που δημιουργεί ένα depth-of-field effect, διατηρώντας το θέμα καθαρό και θολώνοντας το φόντο. Μέσω του Depth Control, ο χρήστης μπορεί μάλιστα να αλλάξει το επίπεδο του background blur και μετά τη λήψη.

Το smartphone υπολογίζει το βάθος της σκηνής, αναγνωρίζει το θέμα και εφαρμόζει επιλεκτικό blur στο φόντο. Η τεχνική έχει βελτιωθεί δραματικά και σε πολλές περιπτώσεις δίνει ιδιαίτερα πειστικό αποτέλεσμα.

Αλλά παραμένει computational effect.

Γι’ αυτό εμφανίζονται ακόμη τα γνωστά προβλήματα σε δύσκολα περιγράμματα: τρίχες, γυαλιά, λεπτά αντικείμενα, κενά ανάμεσα στα χέρια, φύλλα ή οτιδήποτε δυσκολεύει τον διαχωρισμό θέματος και φόντου.

Ο όρος «ψεύτικο bokeh» στον τίτλο περιγράφει αυτή την προσομοίωση και όχι ότι το αποτέλεσμα είναι άχρηστο ή απαραίτητα κακό. Το πραγματικό iPhone μπορεί φυσικά να δημιουργήσει και οπτικό bokeh, ιδιαίτερα σε κοντινές αποστάσεις και με τον τηλεφακό. Το Portrait Mode απλώς επιτρέπει πολύ εντονότερο αποτέλεσμα μέσω software.

Τι θα αλλάξει με ένα πραγματικό μεταβλητό διάφραγμα

Το iPhone 17 Pro έχει σήμερα κύρια κάμερα 48MP στα 24mm ισοδύναμου εστιακού μήκους με σταθερό f/1.78. Το φυσικό άνοιγμα του φακού δεν μεταβάλλεται από φωτογραφία σε φωτογραφία.

Ένα πραγματικό variable aperture θα βάλει έναν μηχανικό μηχανισμό μέσα στο οπτικό σύστημα, ο οποίος θα αλλάζει το πραγματικό άνοιγμα από το οποίο περνά το φως.

Αν, για παράδειγμα, το iPhone μπορεί να κινείται μεταξύ μιας μεγάλης και μιας μικρότερης οπής, τότε δεν θα αλλάζει μόνο η έκθεση.

Με το διάφραγμα πιο ανοιχτό, το βάθος πεδίου γίνεται μικρότερο και το φόντο μπορεί να αποδίδεται πιο εκτός εστίασης. Με το διάφραγμα κλειστό, αυξάνεται το βάθος πεδίου και περισσότερα επίπεδα της σκηνής παραμένουν καθαρά.

Αυτό είναι πραγματικό οπτικό αποτέλεσμα. Δεν δημιουργείται από μάσκα, AI segmentation ή επεξεργασία μετά τη λήψη.

Το PTTL είχε ήδη αναλύσει γιατί το πραγματικό μεταβλητό διάφραγμα παραμένει ένα από τα σημαντικότερα κενά ανάμεσα στα smartphones και στις κανονικές φωτογραφικές μηχανές.

Η μεγάλη παγίδα: Μεταβλητό διάφραγμα δεν σημαίνει απαραίτητα περισσότερο bokeh

Εδώ βρίσκεται η λεπτομέρεια που συχνά χάνεται στις αναφορές για το iPhone 18 Pro.

Αν η Apple κρατήσει ως μέγιστο άνοιγμα το σημερινό f/1.78 και απλώς επιτρέψει στον φακό να κλείνει, για παράδειγμα προς f/2.8 ή f/4, τότε το iPhone 18 Pro δεν θα αποκτήσει περισσότερο φυσικό bokeh από το σημερινό iPhone 17 Pro όταν ο φακός βρίσκεται στο f/1.78.

Θα αποκτήσει όμως κάτι που σήμερα δεν έχει: πραγματική δυνατότητα να αυξάνει το βάθος πεδίου όταν χρειάζεται.

Αυτό είναι εξίσου σημαντικό φωτογραφικά.

Σε ένα κοντινό πορτρέτο ή σε φωτογραφία ενός αντικειμένου μπορεί να θέλουμε το πιο ανοιχτό διάφραγμα. Σε μια ομάδα ανθρώπων σε διαφορετικές αποστάσεις, σε ένα τοπίο ή σε μια κοντινή λήψη όπου θέλουμε μεγαλύτερο μέρος του θέματος καθαρό, ένα πιο κλειστό διάφραγμα μπορεί να είναι προτιμότερο.

Για να δώσει η νέα κάμερα περισσότερο φυσικό bokeh από το σημερινό μοντέλο, θα χρειαστεί είτε μεγαλύτερο μέγιστο άνοιγμα από f/1.78, είτε μεγαλύτερος αισθητήρας, είτε διαφορετική οπτική σχεδίαση που να επηρεάζει ουσιαστικά τη σχέση εστιακού μήκους, απόστασης και βάθους πεδίου.

Μέχρι σήμερα, το ακριβές εύρος του φημολογούμενου διαφράγματος του iPhone 18 Pro δεν έχει διαρρεύσει με τρόπο που να μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστα επιβεβαιωμένος.

Γιατί το φυσικό bokeh εξακολουθεί να έχει σημασία

Το software blur μπορεί να γίνει όλο και πιο έξυπνο, αλλά το οπτικό bokeh έχει μια θεμελιώδη διαφορά: δημιουργείται τη στιγμή που το φως περνά μέσα από τον φακό.

Οι μεταβάσεις ανάμεσα σε εστιασμένες και ανεστίαστες περιοχές είναι αποτέλεσμα της οπτικής του συστήματος. Δεν χρειάζεται το κινητό να αποφασίσει ποια τρίχα ανήκει στο θέμα, ποιο κενό ανάμεσα στα δάχτυλα πρέπει να παραμείνει καθαρό ή αν ένα αντικείμενο στο ίδιο επίπεδο με το πρόσωπο πρέπει να θολώσει.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το Portrait Mode θα εξαφανιστεί.

Ακόμη και με μεταβλητό διάφραγμα, το μικρό φυσικό εστιακό μήκος της κύριας κάμερας ενός smartphone δημιουργεί πολύ μεγαλύτερο βάθος πεδίου από έναν μεγάλο αισθητήρα με έναν πραγματικό portrait φακό. Η computational photography θα εξακολουθήσει να μπορεί να δημιουργεί πολύ εντονότερο background separation όταν το ζητά ο χρήστης.

Το πιθανότερο είναι λοιπόν να δούμε συνδυασμό των δύο κόσμων: πραγματικό optical depth of field ως βάση και computational processing πάνω σε αυτό όταν χρειάζεται μεγαλύτερη απομόνωση του θέματος.

Ο τηλεφακός παραμένει σημαντικός για πραγματικά πορτρέτα

Υπάρχει ακόμη ένας λόγος για τον οποίο το μεταβλητό διάφραγμα της κύριας κάμερας δεν πρόκειται από μόνο του να αντικαταστήσει το Portrait Mode.

Η κύρια κάμερα του iPhone 17 Pro έχει ισοδύναμο εστιακό μήκος 24mm, ενώ ο τηλεφακός φτάνει τα 100mm στα 4x με f/2.8.

Η μεγαλύτερη εστιακή απόσταση του τηλεφακού επιτρέπει διαφορετική προοπτική και πολύ ευκολότερη οπτική απομόνωση ενός προσώπου από το φόντο. Γι’ αυτό και οι φωτογράφοι πορτρέτου χρησιμοποιούν συνήθως μεγαλύτερες εστιακές αποστάσεις αντί να βασίζονται αποκλειστικά σε έναν πολύ ευρυγώνιο φακό με μεγάλο διάφραγμα.

Υπάρχουν ανεπιβεβαίωτες αναφορές ότι η Apple εξετάζει επίσης φωτεινότερο τηλεφακό για το iPhone 18 Pro, κάτι που θα μπορούσε να έχει εξίσου μεγάλο ενδιαφέρον για πραγματικό subject separation.

Αυτό όμως αποτελεί ξεχωριστή φήμη και δεν έχει επιβεβαιωθεί από την Apple.

Το iPhone δεν θα είναι το πρώτο smartphone με αυτή την ιδέα

Η τεχνολογία δεν είναι καινούργια.

Το Samsung Galaxy S9 του 2018 χρησιμοποιούσε Dual Aperture με δύο πραγματικές θέσεις, f/1.5 και f/2.4. Η Samsung επιβεβαιώνει ακόμη τις δύο τιμές στις επίσημες προδιαγραφές του μοντέλου.

Το PTTL είχε καλύψει από την πρώτη ημέρα το μεταβλητό διάφραγμα των Galaxy S9 και S9+.

Ακόμη πιο φιλόδοξη υλοποίηση εμφανίστηκε αργότερα στο Huawei Mate 50 Pro, με κύρια κάμερα 50MP και πραγματικό διάφραγμα f/1.4 έως f/4.0. Η Huawei επιβεβαιώνει επίσημα αυτό το εύρος, ενώ το PTTL είχε παρουσιάσει και τον τρόπο με τον οποίο το ρυθμιζόμενο διάφραγμα επηρέαζε το βάθος πεδίου του Mate 50 Pro.

Ακολούθησαν επίσης μοντέλα της Xiaomi με πραγματικό variable aperture, όπως το Xiaomi 13 Ultra με f/1.9–f/4.

Η Apple λοιπόν δεν ανακαλύπτει το μεταβλητό διάφραγμα. Το ενδιαφέρον είναι τι μπορεί να κάνει με την τεχνολογία όταν τη συνδυάσει με τη δική της υπολογιστική φωτογραφία και με το τεράστιο οικοσύστημα χρηστών του iPhone.

Γιατί η τεχνολογία έχει περισσότερο νόημα σήμερα

Όταν η Samsung χρησιμοποίησε Dual Aperture το 2018, οι αισθητήρες των smartphones ήταν πολύ μικρότεροι και το φυσικό βάθος πεδίου ήταν εκ φύσεως τόσο μεγάλο ώστε η αλλαγή διαφράγματος είχε περιορισμένο δημιουργικό αποτέλεσμα.

Η κατάσταση έχει αλλάξει.

Οι αισθητήρες των κορυφαίων smartphone έχουν μεγαλώσει, οι φακοί έχουν γίνει φωτεινότεροι και οι κατασκευαστές χρησιμοποιούν πλέον πολύ πιο προηγμένα συστήματα εστίασης και computational photography.

Όσο μεγαλώνει ο αισθητήρας, τόσο περισσότερο αρχίζει να αποκτά πρακτική αξία ο έλεγχος του πραγματικού βάθους πεδίου.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν το Huawei Mate 50 Pro: σε ομαδικά πορτρέτα, το κλείσιμο του διαφράγματος μπορούσε να βοηθήσει ώστε περισσότερα πρόσωπα σε διαφορετικά επίπεδα να παραμείνουν καθαρά.

Το variable aperture επομένως δεν αφορά μόνο το «περισσότερο θόλωμα». Αφορά την επιλογή.

Και αυτή είναι μία από τις βασικότερες διαφορές ανάμεσα σε μια αυτόματη κάμερα και ένα φωτογραφικό εργαλείο.

Η φήμη έχει πλέον ισχυρότερες ενδείξεις, αλλά παραμένει φήμη

Οι αναφορές για το iPhone 18 Pro έχουν προχωρήσει περισσότερο από ένα απλό leak σε social media.

Τον Απρίλιο αναφέρθηκε ότι η Apple είχε αρχίσει να ενισχύει την εφοδιαστική αλυσίδα για τη νέα κάμερα, κάτι που είχαμε παρουσιάσει αναλυτικά στο PTTL στο άρθρο για την παραγωγική προετοιμασία του μεταβλητού διαφράγματος στα iPhone 18 Pro.

Τον Μάιο ο Ming-Chi Kuo υποστήριξε ότι το variable-aperture lens θα έχει περίπου 50% υψηλότερο μέσο κόστος από το σημερινό σύστημα φακού, ενώ η Sunny Optical αναμένεται να πάρει σημαντικό ποσοστό της παραγωγής.

Και οι πιο πρόσφατες πληροφορίες που έχουμε συγκεντρώσει για την κάμερα και το hardware του iPhone 18 Pro συνεχίζουν να τοποθετούν το μεταβλητό διάφραγμα ανάμεσα στις βασικότερες αναμενόμενες αλλαγές.

Μέχρι την επίσημη παρουσίαση, όμως, παραμένουν άγνωστα τα στοιχεία που θα καθορίσουν την πραγματική φωτογραφική του αξία: μέγιστο και ελάχιστο f-stop, αριθμός ενδιάμεσων θέσεων, αν η ρύθμιση θα είναι συνεχής ή βαθμιδωτή και κυρίως αν ο χρήστης θα έχει άμεσο χειροκίνητο έλεγχο.

Τι πιστεύουμε

Το μεταβλητό διάφραγμα μπορεί να είναι μία από τις σημαντικότερες φωτογραφικές αλλαγές που έχει δεχθεί το iPhone εδώ και χρόνια, αλλά όχι επειδή εγγυάται αυτομάτως «περισσότερο bokeh».

Η πραγματική αξία βρίσκεται στον έλεγχο.

Σήμερα η Apple μπορεί να αλλάξει εντυπωσιακά την εμφάνιση του βάθους πεδίου μέσω software, αλλά ο φακός της κύριας κάμερας παραμένει στο ίδιο πραγματικό διάφραγμα. Ένας μηχανικός μηχανισμός θα επιτρέψει για πρώτη φορά στο iPhone να αλλάζει ένα από τα βασικά φυσικά χαρακτηριστικά της λήψης πριν το φως φτάσει στον αισθητήρα.

Αν η Apple συνδυάσει αυτό το σύστημα με αρκετά μεγάλο εύρος διαφράγματος και δώσει πραγματικό έλεγχο στον φωτογράφο, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι πολύ σημαντικότερο από ένα ακόμη καλύτερο Portrait Mode.

Αν όμως το σύστημα ξεκινά από το ίδιο f/1.78 και απλώς κλείνει σε μικρότερες οπές, τότε δεν μιλάμε για το τέλος του computational bokeh. Μιλάμε για κάτι διαφορετικό και ίσως φωτογραφικά πιο ώριμο: την επιστροφή ενός πραγματικού οπτικού ελέγχου που τα smartphones είχαν σε μεγάλο βαθμό παραδώσει στο software.

Συχνές ερωτήσεις

Θα έχει σίγουρα μεταβλητό διάφραγμα το iPhone 18 Pro;

Όχι ακόμη. Πολλαπλές αναφορές από την εφοδιαστική αλυσίδα και τον Ming-Chi Kuo συγκλίνουν στη λειτουργία, αλλά η Apple δεν την έχει ανακοινώσει επίσημα.

Θα κάνει το iPhone 18 Pro περισσότερο φυσικό bokeh;

Όχι απαραίτητα. Αν το μέγιστο άνοιγμα παραμείνει στο σημερινό f/1.78, η δυνατότητα να κλείνει το διάφραγμα δεν θα δημιουργήσει μικρότερο βάθος πεδίου από αυτό που μπορεί ήδη να δώσει ο φακός στο f/1.78.

Θα εξαφανιστεί το Portrait Mode;

Δεν υπάρχει τέτοια ένδειξη. Το φυσικό βάθος πεδίου και το computational blur μπορούν να λειτουργούν συμπληρωματικά, ενώ το software μπορεί να δημιουργεί πολύ πιο έντονη απομόνωση από αυτή που επιτρέπει από μόνο του το μικρό οπτικό σύστημα ενός smartphone.

Ποιο θα είναι το εύρος διαφράγματος του iPhone 18 Pro;

Δεν είναι γνωστό. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει αξιόπιστα επιβεβαιωμένη πληροφορία για το μέγιστο και ελάχιστο f-stop ή για το αν το σύστημα θα έχει συνεχή ή προκαθορισμένα βήματα.