Σύνοψη
- Η μόνιμη έκθεση του Κώστα Μπαλάφα φιλοξενείται στα Ιωάννινα.
- Παρουσιάζει φωτογραφίες ανθρώπων και τοπίων της Ηπείρου.
- Το υλικό βασίζεται σε πρωτότυπα τυπώματα που παραχώρησε ο γιος του.
- Η έκθεση συνεχίζεται μετά το Photometria 2026.
Στοιχεία Εκδήλωσης
Στα Ιωάννινα, οι άνθρωποι και τα τοπία που κατέγραψε ο Κώστας Μπαλάφας αποκτούν σταθερή θέση στη φωτογραφική ζωή της πόλης, μέσα από μια μόνιμη έκθεση στο Photometria Photography Center.
Η έκθεση «Στο νήμα του χρόνου: Άνθρωποι και τοπία της Ηπειρώτικης γης» άνοιξε στις 26 Σεπτεμβρίου 2026, στο πλαίσιο της 18ης Photometria, και παραμένει στον πρώτο όροφο του κέντρου και μετά τη λήξη του φεστιβάλ.
Οι εικόνες της Ηπείρου και η ζωή πίσω από τα κάδρα
Από την αγορά των Ιωαννίνων και τις δραστηριότητες γύρω από τη λίμνη μέχρι την ποιμενική ζωή στα βουνά, η επιλογή φωτίζει έναν κόσμο καθημερινής εργασίας και ανθρώπινης αντοχής. Τα πορτρέτα και οι σκηνές δρόμου δεν περιορίζονται σε μια νοσταλγική εικόνα του παρελθόντος: διασώζουν τις σχέσεις των ανθρώπων με τον τόπο τους.
Η σημασία των πρωτότυπων εκτυπώσεων
Το υλικό της έκθεσης προέρχεται από επανεκτυπώσεις πρωτότυπων τυπωμάτων που παραχώρησε στο Photometria Photography Center ο γιος του φωτογράφου, Γιώργος Μπαλάφας. Η επιμέλεια της Χαράς Σκλήκα εξετάζει όχι μόνο τα θέματα των εικόνων αλλά και τις αποφάσεις που πήρε ο δημιουργός στον σκοτεινό θάλαμο.
Τα πρωτότυπα τυπώματα εμφανίζουν διαφορές σε μέγεθος, τονική αντίθεση και αποχρώσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις εντοπίζονται εναλλακτικές εκτυπώσεις του ίδιου αρνητικού, ακόμη και οριζόντια ανεστραμμένες. Αυτές οι λεπτομέρειες δείχνουν πώς ο Μπαλάφας επανεξέταζε μια φωτογραφία και πώς διαμόρφωνε την τελική οπτική της αφήγηση.
Η ταυτοποίηση των τόπων βασίστηκε κυρίως σε χειρόγραφες ετικέτες που είχε βάλει ο ίδιος στους φακέλους των τυπωμάτων. Η χρονολόγηση των συγκεκριμένων εικόνων στην περίοδο περίπου 1950–1970 προέκυψε από συγκρίσεις με παλαιότερες εκδόσεις.
Ποιος ήταν ο Κώστας Μπαλάφας
Ο Κώστας Μπαλάφας (1917–2011) γεννήθηκε στην Κυψέλη, παλαιότερα Χώσεψη, της Άρτας. Κατά την Κατοχή συμμετείχε στον ΕΛΑΣ και φωτογράφισε την Αντίσταση στην Ήπειρο. Αργότερα εργάστηκε στη ΔΕΗ ως φωτογράφος και κινηματογραφιστής, ενώ συνέχισε να καταγράφει τη ζωή, τα επαγγέλματα και τις παραδόσεις της ελληνικής υπαίθρου.
Το 2008 παραχώρησε το φωτογραφικό του έργο στο Μουσείο Μπενάκη, με αρνητικά, εκτυπώσεις, κινηματογραφικές ταινίες και μαρτυρίες. Η σημερινή μόνιμη έκθεση φέρνει ένα μέρος αυτής της ιστορίας ξανά κοντά στον τόπο όπου δημιουργήθηκαν πολλές από τις εικόνες του.
Πού βρίσκεται η έκθεση και πότε λειτουργεί
Η μόνιμη έκθεση στεγάζεται στο Photometria Photography Center, Φώτου Τζαβέλλα 20 (προέκταση Μιχαήλ Αγγέλου), Ιωάννινα, στον 1ο όροφο. Το ανακοινωμένο ωράριο είναι Τετάρτη έως Παρασκευή 17:00–21:00 και Σάββατο 11:00–16:00. Η έκθεση ξεκίνησε στις 26 Σεπτεμβρίου και συνεχίζεται μετά το πέρας της 18ης διοργάνωσης.
Η παρουσίασή της εντάχθηκε στο πρόγραμμα της Photometria 2026, το οποίο περιλαμβάνει εκθέσεις και δράσεις φωτογραφίας σε διαφορετικούς χώρους των Ιωαννίνων. Η ψηφιοποίηση έγινε από τον Δημήτρη Παζαΐτη, ενώ οι εκτυπώσεις και η πλαισίωση προσφέρθηκαν από το Ψηφιακό Τύπωμα του Μάριου Βάινβουρμ.
Τι πιστεύουμε
Έχει ιδιαίτερη αξία που οι φωτογραφίες του Μπαλάφα δεν εμφανίζονται μόνο σε μια περιοδική έκθεση, αλλά αποκτούν μόνιμο χώρο στα Ιωάννινα. Εκεί μπορεί κανείς να συγκρίνει τις εικόνες με το σημερινό τοπίο και να καταλάβει καλύτερα τι έχει αλλάξει, αλλά και τι παραμένει αναγνωρίσιμο στην καθημερινότητα της Ηπείρου.
Για όσους φωτογραφίζουμε, η ιστορία των διαφορετικών εκτυπώσεων είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι. Μας θυμίζει ότι το φωτογραφικό έργο δεν τελειώνει με το πάτημα του κλείστρου. Η επιλογή κάδρου, η τονικότητα και η τελική εκτύπωση μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο που διαβάζουμε μια σκηνή. Αξίζει να επισκεφτεί κανείς την έκθεση με χρόνο για να προσέξει αυτές τις αποφάσεις.
