Σύνοψη
- Το James Webb κατέγραψε το αστρικό σύστημα FS Tau στο υπέρυθρο φως
- Η εικόνα αποκαλύπτει πρωτοάστρα ηλικίας 1 έως 3 εκατομμυρίων ετών
- Το FS Tau B φαίνεται να συνδέεται με εντυπωσιακές εκροές υλικού
- Η παρατήρηση δείχνει ότι τα πρωτοάστρα μπορεί να μεγαλώνουν σε επεισόδια
- Η σύγκριση με το Hubble αναδεικνύει τη δύναμη της υπέρυθρης παρατήρησης
Το James Webb Space Telescope της NASA αποκάλυψε νεογέννητα άστρα και δομές αερίου στο αστρικό σύστημα FS Tau.
Η νέα υπέρυθρη εικόνα του Webb δείχνει λεπτομέρειες που μέχρι σήμερα κρύβονταν πίσω από πυκνά νέφη σκόνης, αποκαλύπτοντας πρωτοάστρα, εκροές υλικού και μακρινούς γαλαξίες στο φόντο.
Η παρατήρηση έχει σημασία επειδή επιτρέπει στους επιστήμονες να μελετήσουν πώς εξελίσσονται άστρα μικρής μάζας στα πρώτα στάδια της ζωής τους, σε μια περιοχή όπου η επίδραση από ισχυρότερη αστρική ακτινοβολία είναι περιορισμένη.
Το FS Tau μέσα από το Webb
Το FS Tau είναι μια περιοχή σχηματισμού άστρων, όπου το Webb εντόπισε αρκετά πρωτοάστρα, δηλαδή πολύ νεαρά άστρα που βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία συγκέντρωσης μάζας από αέριο και σκόνη.
Σύμφωνα με τη NASA, τα πρωτοάστρα της περιοχής έχουν ηλικία περίπου 1 έως 3 εκατομμυρίων ετών. Σε κοσμική κλίμακα θεωρούνται εξαιρετικά νεαρά, ειδικά αν συγκριθούν με τον Ήλιο, ο οποίος έχει ηλικία περίπου 4,6 δισεκατομμυρίων ετών.
Η υπέρυθρη όραση του Webb επέτρεψε την καταγραφή δομών που δεν διακρίνονται εύκολα στο ορατό φως, καθώς η σκόνη απορροφά και σκεδάζει τα μικρότερα μήκη κύματος.
Πρωτοάστρα και εκροές υλικού
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της εικόνας είναι το FS Tau B, ένα πρωτοάστρο που φαίνεται να σχετίζεται με πορτοκαλί και κόκκινες εκροές υλικού μέσα στην περιοχή.
Καθώς το FS Tau B συγκεντρώνει ύλη από τον περιβάλλοντα δίσκο αερίου και σκόνης, μέρος αυτής της ύλης εκτοξεύεται προς τα έξω. Οι εκροές αυτές σχηματίζουν νήματα, φύλλα και δομές που επηρεάζουν το γύρω περιβάλλον.
Η NASA αναφέρει ότι οι πιο πλατιές εκροές πιθανότατα συνδέονται με την αλληλεπίδραση του μαγνητικού πεδίου του πρωτοάστρου με υπέρθερμο υλικό κοντά στον δίσκο προσαύξησης.
Τι αποκαλύπτουν τα κενά στις εκροές
Η νέα παρατήρηση του Webb εντόπισε κενά ανάμεσα στις εκροές, ένα στοιχείο που ενισχύει την άποψη ότι τα πρωτοάστρα δεν μεγαλώνουν με σταθερό ρυθμό.
Αντίθετα, φαίνεται ότι περνούν από διακριτά επεισόδια προσαύξησης, κατά τα οποία απορροφούν ύλη και αυξάνουν τη μάζα τους. Σε αυτές τις φάσεις εκτοξεύουν επίσης υπέρθερμο υλικό προς διαφορετικές κατευθύνσεις.
Ανάμεσα σε αυτά τα επεισόδια, η δραστηριότητά τους φαίνεται να μειώνεται, αφήνοντας ίχνη που μπορούν να μελετηθούν μέσα από τις δομές των εκροών.
Η σύγκριση με το Hubble
Η NASA παρουσίασε και σύγκριση ανάμεσα στις παρατηρήσεις του Hubble και του Webb για την ίδια περιοχή.
Το Hubble, που παρατηρεί κυρίως στο ορατό φως, δείχνει το FS Tau σε μεγάλο βαθμό κρυμμένο πίσω από πυκνή σκόνη. Το Webb, χάρη στην υπέρυθρη παρατήρηση, βλέπει μέσα από αυτή τη σκόνη και αποκαλύπτει με περισσότερη λεπτομέρεια πώς τα νεαρά άστρα διαμορφώνουν το περιβάλλον τους.
Οι ανοιχτόχρωμες γαλάζιες δομές κοντά στο FS Tau B πιθανότατα δημιουργήθηκαν όταν οι εκροές χτύπησαν και συμπίεσαν υλικό στην περιοχή. Η φωτεινότητά τους δείχνει ότι αντανακλούν το φως του κοντινού πρωτοάστρου.
Τα χρώματα ως επιστημονικό εργαλείο
Τα χρώματα στην εικόνα δεν είναι απλώς εντυπωσιακά. Παρέχουν πληροφορίες για την ποσότητα και την κατανομή της σκόνης.
Το πιο μπλε φως απορροφάται και σκεδάζεται πιο εύκολα από τη σκόνη, ενώ το πιο κόκκινο φως μπορεί να τη διαπεράσει καλύτερα. Έτσι, οι γαλαξίες στο φόντο που φαίνονται πιο κόκκινοι βρίσκονται πίσω από πυκνότερη σκόνη, ενώ οι πιο κίτρινοι γαλαξίες καλύπτονται λιγότερο.
Τα λίγα λευκά άστρα που εμφανίζονται στην εικόνα πιθανότατα βρίσκονται στο προσκήνιο, δηλαδή πιο κοντά σε εμάς σε σχέση με την περιοχή FS Tau.
Τι πιστεύουμε
Η νέα εικόνα του Webb είναι ακόμη ένα παράδειγμα του πόσο σημαντική είναι η υπέρυθρη αστρονομία για τη μελέτη της γέννησης των άστρων. Δεν πρόκειται απλώς για μια εντυπωσιακή κοσμική εικόνα, αλλά για δεδομένα που βοηθούν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τα πρώτα στάδια σχηματισμού άστρων σαν τον Ήλιο.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι το FS Tau;
Το FS Tau είναι ένα αστρικό σύστημα σε περιοχή σχηματισμού άστρων, όπου υπάρχουν νεαρά πρωτοάστρα μέσα σε νέφη αερίου και σκόνης.
Τι είναι τα πρωτοάστρα;
Τα πρωτοάστρα είναι πολύ νεαρά άστρα που σχηματίζονται από πυκνές συγκεντρώσεις αερίου και σκόνης και δεν έχουν ακόμη εξελιχθεί πλήρως σε άστρα που καίνε υδρογόνο στον πυρήνα τους.
Γιατί το Webb βλέπει περισσότερα από το Hubble;
Το Webb παρατηρεί στο υπέρυθρο φως, το οποίο μπορεί να περάσει μέσα από περιοχές σκόνης καλύτερα από το ορατό φως που καταγράφει το Hubble.
Πόσο νεαρά είναι τα άστρα στο FS Tau;
Τα πρωτοάστρα του FS Tau εκτιμάται ότι έχουν ηλικία περίπου 1 έως 3 εκατομμυρίων ετών.
Γιατί είναι σημαντικές οι εκροές υλικού;
Οι εκροές δείχνουν πώς τα νεαρά άστρα αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους και πώς η διαδικασία ανάπτυξής τους συμβαίνει σε επεισόδια.
