Σύνοψη
- Το «Ridateci i soldi» είναι ο άτυπος τοίχος κριτικής του κοινού στο Φεστιβάλ Βενετίας.
- Το 2026 γέμισε για πρώτη φορά στα 30 χρόνια της πρωτοβουλίας, με χιλιάδες μηνύματα.
- Το «The Echo Chamber» συγκέντρωσε τις περισσότερες αρνητικές κρίσεις.
- Ο Cristian Poletti κέρδισε την Coppa Codacons για το πιο εύστοχο και ειρωνικό σχόλιο.
Στο Lido της Βενετίας, ο πιο αμείλικτος «κριτικός» δεν έχει διαπίστευση ούτε στήλη: είναι ένας ξύλινος τοίχος όπου οι θεατές γράφουν ό,τι δεν θα χωρούσε ποτέ σε ένα δελτίο Τύπου.
Το «Ridateci i soldi» —«δώστε μας πίσω τα λεφτά μας»— επέστρεψε στην 83η Μόστρα (Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας) και το 2026 έσπασε το δικό του ρεκόρ. Στις 7 Σεπτεμβρίου, το Codacons ανακοίνωσε ότι ο διαθέσιμος χώρος είχε εξαντληθεί για πρώτη φορά στα περίπου 30 χρόνια της πρωτοβουλίας, ύστερα από χιλιάδες μηνύματα για ταινίες, σκηνοθέτες, ηθοποιούς και την ίδια τη διοργάνωση.
Η φετινή Μόστρα πραγματοποιήθηκε από τις 2 έως τις 12 Σεπτεμβρίου, όπως επιβεβαιώνει η La Biennale di Venezia, με τον Alberto Barbera στη διεύθυνση. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον κόκκινου χαλιού, βραβείων και έντονου buzz —που είχε ήδη αποτυπωθεί στο πρόγραμμα της Βενετίας 2026— ο τοίχος λειτούργησε σαν μια αναλογική, δημόσια έξοδος κινδύνου για όποιον ήθελε να πει το ακριβώς αντίθετο από το hype.
Ένας τοίχος σχεδιασμένος για να χαλάει το hype
Η ιδέα ανήκει στον Ιταλό παρουσιαστή Gianni Ippoliti και γεννήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1990 ως αντίδραση στην αίσθηση ότι οι κριτικές των φεστιβάλ γίνονταν υπερβολικά ενθουσιώδεις. Σε ρεπορτάζ του Guardian από το Lido, ο Ippoliti εξήγησε ότι δεν γίνεται όλες οι δεκάδες ταινίες ενός φεστιβάλ να αντιμετωπίζονται ως αριστουργήματα.
Ο μηχανισμός παραμένει επίτηδες απλός: οι επισκέπτες γράφουν σε φύλλα χαρτιού σύντομες κριτικές, ατάκες, παράπονα ή σαρκαστικά σχόλια και τα αναρτούν στον τοίχο. Τα θετικά μηνύματα επιτρέπονται, αλλά η παράδοση έχει χτιστεί πάνω στις «στραβές» προβολές, στις απογοητεύσεις και στις ατάκες που κανονικά θα έμεναν στην ουρά έξω από την αίθουσα.
Η πιο εύστοχη αρνητική κριτική διεκδικεί την Coppa Codacons, ένα ξύλινο γλυπτό του Ferdinando Codognotto. Το 2026 η απονομή έγινε παρουσία του Barbera και του Ippoliti, κάτι που δείχνει ότι αυτή η αντι-κριτική δεν βρίσκεται εντελώς έξω από το οικοσύστημα του φεστιβάλ, παρότι δεν αποτελεί μέρος των επίσημων βραβείων της Μόστρα.
Το 2026 ο τοίχος γέμισε πριν τελειώσει το φεστιβάλ
Το στοιχείο που έκανε τη φετινή ιστορία να ξεχωρίσει ήταν ο όγκος. Το Codacons έκανε λόγο για χιλιάδες μηνύματα και για πλήρη εξάντληση του διαθέσιμου χώρου για πρώτη φορά στα 30 χρόνια του «Ridateci i soldi». Η πίεση ήταν τέτοια ώστε η απονομή της Coppa Codacons μεταφέρθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου, τέσσερις ημέρες πριν από την αυλαία της Μόστρα.
Αυτό σημαίνει ότι η «ετυμηγορία» του τοίχου βγήκε ενώ το φεστιβάλ συνεχιζόταν ακόμη. Σε έναν θεσμό όπου οι εντυπώσεις μετρώνται συχνά σε χειροκροτήματα, δημοσιεύματα και πρώιμο βραβειακό buzz, η εικόνα ενός φυσικού τοίχου που δεν χωρούσε άλλα σχόλια έγινε από μόνη της η πιο εύγλωττη ένδειξη ότι το κοινό ήθελε να συμμετάσχει στη συζήτηση.
Η ταινία που δέχθηκε τις περισσότερες «βολές»
Σύμφωνα με το τελικό αποτέλεσμα της Coppa Codacons, το «The Echo Chamber» του Andrea Pallaoro συγκέντρωσε τον μεγαλύτερο αριθμό αρνητικών σχολίων. Ανάμεσα στις ταινίες που δέχθηκαν επίσης πολλές επικρίσεις ήταν η «La ragazza con la Leica» της Alina Marazzi και το «Nessun dolore» του Gianni Amelio.
Νικητής του διαγωνισμού αναδείχθηκε ο Cristian Poletti. Η ατάκα του στάθηκε στις επαναλαμβανόμενες σκηνές μπάνιου του «The Echo Chamber», μετατρέποντας ειρωνικά τον τίτλο σε «The Echo Bathroom» και παρομοιάζοντας την ταινία με διαφήμιση σαμπουάν. Η δύναμη της κριτικής εδώ δεν βρίσκεται στην αναλυτική επιχειρηματολογία, αλλά στην οικονομία μιας ατάκας που μπορεί να ταξιδέψει πολύ μακρύτερα από μια πολυσέλιδη κριτική.
Ο Guardian κατέγραψε και άλλα στιγμιότυπα του ίδιου πνεύματος: ειρωνείες για το επτάωρο «Joie de Vivre» του Luca Guadagnino, σχόλια για το «DAU», λογοπαίγνια γύρω από το «Bucking Fastard» του Werner Herzog και μια σαρκαστική προτροπή προς τον Danny Boyle να επιστρέψει σε ταινίες για ναρκωτικά. Δεν πρόκειται για αντιπροσωπευτική δημοσκόπηση· πρόκειται για έναν χώρο όπου το πνευματώδες «χτύπημα» επιβραβεύεται.
Δεν κρίνει μόνο τις ταινίες
Ο τοίχος δεν περιορίζεται στην αισθητική κριτική. Το 2026 εμφανίστηκαν παράπονα για το κόστος της παρουσίας στο Lido, τις μετακινήσεις, τα καταλύματα, τις ουρές, τα καθίσματα και πρακτικές λεπτομέρειες των προβολών. Με άλλα λόγια, λειτουργεί ταυτόχρονα ως κινηματογραφικό σχόλιο και ως άτυπο κουτί παραπόνων ενός πολύ μεγάλου πολιτιστικού γεγονότος.
Αυτό είναι και το στοιχείο που τον κάνει πιο ενδιαφέρον από μία ακόμη λίστα βαθμολογιών. Ο επισκέπτης δεν καλείται απλώς να βάλει αστέρια σε μια ταινία· μπορεί να σχολιάσει ολόκληρη την εμπειρία του φεστιβάλ. Έτσι, το «Ridateci i soldi» καταγράφει όχι μόνο το τι άρεσε ή δεν άρεσε στην οθόνη, αλλά και το πώς βιώνεται στην πράξη ένα γεγονός που συχνά προβάλλεται προς τα έξω μέσα από εικόνες κύρους και glamour.
Γιατί αφορά δημιουργούς εικόνας και κινηματογραφιστές
Για δημιουργούς, σκηνοθέτες, φωτογράφους και ανθρώπους που καλύπτουν φεστιβάλ, ο τοίχος είναι μια χρήσιμη υπενθύμιση ότι η εικόνα της επιτυχίας και η πρόσληψη από το κοινό δεν είναι το ίδιο πράγμα. Ένα δυνατό red carpet, ένα παρατεταμένο χειροκρότημα ή ένα κύμα θετικών πρώτων εντυπώσεων μπορούν να δημιουργήσουν αφήγημα, αλλά δεν ακυρώνουν την εμπειρία των θεατών που βγαίνουν από την αίθουσα απογοητευμένοι.
Παράλληλα, η αξία του δεν πρέπει να υπερεκτιμηθεί. Οι συμμετέχοντες αυτοεπιλέγονται, η αρνητικότητα έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να γίνει αστεία και ο διαγωνισμός ανταμείβει τη σαρκαστική ευστοχία. Ο τοίχος είναι εξαιρετικός ως πολιτισμικό θερμόμετρο και ως οπτικό σύμβολο της αντίδρασης του κοινού, όχι ως επιστημονική μέτρηση ποιότητας.
Τι πιστεύουμε
Το «Ridateci i soldi» έχει viral δύναμη ακριβώς επειδή είναι αναλογικό. Σε μια εποχή όπου η δημόσια αντίδραση μετριέται σε likes, ratings και αλγοριθμικά feeds, ένας ξύλινος τοίχος γεμάτος χειρόγραφα σημειώματα μοιάζει σχεδόν πιο αυθεντικός. Δεν αντικαθιστά την κριτική ούτε αποφασίζει ποιες ταινίες θα αντέξουν στον χρόνο, αλλά προσφέρει ένα σπάνιο αντίβαρο στη μηχανή του φεστιβαλικού hype — και το 2026 το έκανε τόσο έντονα ώστε κυριολεκτικά δεν έμεινε άλλος χώρος.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι το «Ridateci i soldi»;
Είναι μια περίπου τριακονταετής παράλληλη πρωτοβουλία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, όπου οι θεατές και επισκέπτες αναρτούν χειρόγραφα σχόλια, κριτικές και παράπονα για ταινίες και τη διοργάνωση.
Ποιος δημιούργησε τον τοίχο;
Η πρωτοβουλία δημιουργήθηκε από τον Gianni Ippoliti στα τέλη της δεκαετίας του 1990, ως αντίδραση στην υπερβολικά θετική φεστιβαλική κριτική.
Τι συνέβη στη Βενετία το 2026;
Για πρώτη φορά στα περίπου 30 χρόνια της πρωτοβουλίας, ο διαθέσιμος χώρος γέμισε εντελώς από χιλιάδες μηνύματα. Η απονομή της Coppa Codacons έγινε στις 8 Σεπτεμβρίου, πριν ολοκληρωθεί το φεστιβάλ στις 12 Σεπτεμβρίου.
Ποια ταινία δέχθηκε τις περισσότερες αρνητικές κριτικές;
Το Codacons ανέφερε ότι το «The Echo Chamber» του Andrea Pallaoro συγκέντρωσε τις περισσότερες αρνητικές κρίσεις στο «Ridateci i soldi» του 2026.
Είναι η Coppa Codacons επίσημο βραβείο της Μόστρα;
Όχι. Πρόκειται για παράλληλη πρωτοβουλία του Codacons και του Gianni Ippoliti. Το 2026, πάντως, ο διευθυντής της Μόστρα Alberto Barbera συμμετείχε στην απονομή του βραβείου.
