Βούλα Παπαϊωάννου: Μία από τις σπουδαιότερες φωτογράφους της χώρας μας!


Βούλα Παπαϊωάννου: Μία από τις σπουδαιότερες φωτογράφους της χώρας μας!

Η Βούλα Θεοχάρη Παπαϊωάννου γεννήθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 1898 στη Λαμία, κόρη του Θεοχάρη Παπαϊωάννου, αξιωματικό του στρατού, και της Αφροδίτης Παπακώστα.

Για λίγα χρόνια μεγαλώνει στην Λαμία και μετά στην Αθήνα όπου μετακομίζει η οικογένεια της το 1908.

Σπουδάζει τη γαλλική γλώσσα και αργότερα γράφεται και στη Σχολή Καλών Τεχνών, για να σπουδάσει ζωγραφική, σπουδές όμως που δεν ολοκληρώνει.

Το 1926 παντρεύεται τον Ιωάννη Ζερβό, λογοτέχνη και ποιητή με τον οποίο μένει παντρεμένη για 11 χρόνια.

Έρχεται σε επαφή με την φωτογραφία μέσω του αδερφού της, ο οποίος ασχολούνταν με την φωτογραφία και τον οποίο συνήθιζε να βοηθάει στον σκοτεινό θάλαμο και το 1935 υπό την καθοδήγηση του φωτογράφου Πάνου Γεραλή αρχίζει να δοκιμάζει τις δυνατότητες της.

Από το αρχαιολογικό μουσείο, όπου πήγαινε συχνά λόγω της αγάπης της για την αρχαιολογία, της ζητάνε να φωτογραφίσει τα εκθέματα, ξεκινώντας από τα αγάλματα, με σκοπό να δημιουργηθούν κάρτες προς πώληση.

Όπως έχει δηλώσει:

Γενικά, από αγάλματα άρχισα. Και παρέμεινα πάντοτε ερασιτέχνης. Δεν το έκανα επάγγελμα. Ποτέ δεν ήθελα και έλεγα πάντοτε ότι, δόξα τω Θεώ, δεν έχω ανάγκη να κάνω τη φωτογραφία βιοποριστικό επάγγελμα. Η τέχνη δεν μπαίνει στον βιοπορισμό. Νομίζω, οποιαδήποτε τέχνη κι αν έκανα.

Πεπλοφόρος στο Μουσείο Ακροπόλεως. Αθήνα, 1935-1939 Βούλα Θεοχάρη Παπαϊωάννου
© Μουσείο Μπενάκη / (ΦΑ_6_Β.12105)
Ο Μοσχοφόρος στο Μουσείο Ακροπόλεως. Αθήνα, 1935-1939 Βούλα Θεοχάρη Παπαϊωάννου
© Μουσείο Μπενάκη / (ΦΑ_6_Β.12082)

Από το 1935 αρχίζει να επισκέπτεται τα ελληνικά νησιά, όπως τη Σαντορίνη και την Μύκονο και φωτογραφίζει τοπία με έντονο το ανθρώπινο στοιχείο.

Μάζεμα καβουριών. Κάρυστος, 1950-1955 Βούλα Θεοχάρη Παπαϊωάννου
© Μουσείο Μπενάκη / (ΦΑ_6_Β.11026)
Παιδιά χορεύουν δίπλα σε ανεμόμυλο. Μύκονος, γύρω στα 1935 Βούλα Θεοχάρη Παπαϊωάννου
© Μουσείο Μπενάκη / (ΦΑ_6_248)

Η έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου βρίσκει την Βούλα Παπαϊωάννου να καταγράφει με τον φακό της τα μετόπισθεν, την ανθρωπιστική κρίση και τα δεινά του ελληνικού λαού από τους κατακτητές. Δυστυχώς η θέληση της να καταγράψει τις προσπάθειες του ελληνικού στρατού στο μέτωπο ως πολεμική ανταποκρίτρια, πέφτουν στο κενό, λόγω του φύλου της.

Τραυματίες του Αλβανικού μετώπου σε νοσοκομείο του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού. Αθήνα, 1940-1941 Βούλα Θεοχάρη Παπαϊωάννου
© Μουσείο Μπενάκη / (ΦΑ_6_1952)
Συσσίτιο κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Αθήνα, 1941 Βούλα Θεοχάρη Παπαϊωάννου
© Μουσείο Μπενάκη / (ΦΑ_6_2045)

Μετά την απελευθέρωση αναλαμβάνει εκ μέρους της United Nations Relief and Rehabilitation Administration UNRRA να καταγράψει με την κάμερα της την δύσκολη ζωή των ανθρώπων της ελληνικής υπαίθρου.

Ρακένδυτα παιδιά. Ζίτσα Ιωαννίνων, 1945-1946 Βούλα Θεοχάρη Παπαϊωάννου
© Μουσείο Μπενάκη / (ΦΑ_6_6232)
Πορτραίτο γυναίκας. 1945-1947 Βούλα Θεοχάρη Παπαϊωάννου
© Μουσείο Μπενάκη / (ΦΑ_6_1314)

Όπως αναφέρει το Μουσείο Μπενάκη στην σελίδα που έχει αφιερωμένη στην Βούλα Παπαϊωάννου:

Στη δεκαετία του ’50 το έργο της εκφράζει την αισιοδοξία που επικρατούσε μετά τον πόλεμο για το μέλλον της ανθρωπότητας και ιδιαίτερα την τάση στην επάνοδο των παραδοσιακών αξιών. Πέρα από κάθε προηγούμενη ρομαντική προσέγγιση, αποτύπωσε και πάλι το ελληνικό τοπίο με τα σημάδια της ιστορίας του και τους κατοίκους της υπαίθρου.

Πορτραίτο γυναίκας. Λευκάδα, 1950-1955 Βούλα Θεοχάρη Παπαϊωάννου
© Μουσείο Μπενάκη / (ΦΑ_6_Β.10927)
Καλάθια με σταφύλια. Θήρα, 1950-1955 Βούλα Θεοχάρη Παπαϊωάννου
© Μουσείο Μπενάκη / (ΦΑ_6_Β.10520δ)

Το 1953 η Βούλα Παπαϊωάννου με τους Κ. Μπαλάφα, Σ. Μελετζή και Δ. Χαρισιάδη συμμετέχουν στην ίδρυση της Ελληνικής Φωτογραφικής Εταιρείας (Ε.Φ.Ε.).

Το ίδιο έτος εκδίδει το πρώτο της φωτογραφικό λεύκωμα με τίτλο La Grèce à ciel ouvert με 98 φωτογραφίες της από όλη την Ελλάδα, ενώ το 1956 κυκλοφορεί το δεύτερο της λεύκωμα με τίτλο Iles Grecques με 77 φωτογραφίες από τα νησιά.

Παράλληλα συνεργάζεται με τον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού (Ε.Ο.Τ.) για να προβάλλει με τις φωτογραφίες της την χώρα στο εξωτερικό.

Σε ηλικία 70 ετών μία πάθηση στα μάτια αναγκάζει την Βούλα Παπαϊωάννου να αφήσει την φωτογραφία και την οδηγεί να δωρίσει το φωτογραφικό της αρχείο (περίπου 12.500 αρνητικά) στο Μουσείο Μπενάκη.

Η Βούλα Παπαϊωάννου φεύγει από την ζωή το 1990.

Όπως αναφέρει το Μουσείο Μπενάκη στην σελίδα του:

Η Βούλα Παπαϊωάννου εντάσσεται στο ρεύμα της «ανθρωπιστικής φωτογραφίας» που αναπτύχθηκε ως αντίδοτο της κατάλυσης των ανθρωπίνων αξιών εξαιτίας του πολέμου. Ο αγώνας των συμπατριωτών της για επιβίωση, όπως αποτυπώθηκε από το φακό της με σεβασμό, καθαρή ματιά και διακριτική συμμετοχή, αποκτά παγκοσμιότητα και αντανακλά την πίστη στη δύναμη του απλού ανθρώπου και στην αξία της ζωής.

Μπορείτε να δείτε φωτογραφίες της Βούλας Παπαϊωάννου, online, στην σελίδα του Μουσείου Μπενάκη, εδώ.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

author
Βάιος Βήτος

Ο Βάιος Βήτος είναι επαγγελματίας φωτογράφος και λάτρης της φωτογραφίας. Εκτός της επαγγελματικής του ιδιότητας ως φωτογράφος στο παρελθόν έχει εργαστεί για πολλά χρόνια στον τομέα του λιανικού εμπορίου φωτογραφικού εξοπλισμού αποκτώντας πολύτιμες γνώσεις για το αντικείμενο. Δημιούργησε το pttlgr με σκοπό την καθημερινή έγκυρη ενημέρωση για οτιδήποτε έχει σχέση με την φωτογραφία.

Ποιά είναι η γνώμη σου;

Σας παρακαλούμε να σχολιάζετε με σεβασμό στους συνομιλητές σας και να χρησιμοποιείτε την ελληνική γλώσσα και όχι greeklish (παρά μόνο στην περίπτωση που δεν μπορείτε λόγω ρυθμίσεων του Η/Υ). Επίσης αποφεύγετε να γράφετε τα σχόλια σας με κεφαλαία γράμματα. Όλα τα σχόλια περνάνε από έλεγχο πριν την δημοσίευση τους, οπότε πρέπει να περιμένετε για να εγκριθεί το σχόλιο σας.

Στηρίζω το pttlgr!