Νέοι ρισκάρουν στα βουνά για την τέλεια φωτογραφία – το νέο μεγάλο πρόβλημα

Σύνοψη

• Ο Economist καταγράφει αύξηση στις ορεινές διασώσεις ανθρώπων ηλικίας 17 έως 25 ετών.
• Στα Highlands της Σκωτίας τα περιστατικά νέων έχουν σχεδόν τετραπλασιαστεί από το 2022.
• Στην Αγγλία και την Ουαλία καταγράφηκαν σχεδόν 400 περιστατικά το 2025, έναντι 166 το 2019.
• Ειδικοί συνδέουν μέρος της αύξησης με την επιρροή των influencers και την αναζήτηση εντυπωσιακών φωτογραφιών.
• Οι αναρτήσεις συχνά αποκρύπτουν την προετοιμασία, τον εξοπλισμό και την εμπειρία που απαιτεί μια ασφαλής ανάβαση.

Σύμφωνα με τον Economist, η αναζήτηση εντυπωσιακών φωτογραφιών για τα κοινωνικά δίκτυα συνδέεται με την αύξηση των ορεινών διασώσεων νεαρών και συχνά απροετοίμαστων πεζοπόρων.

Όπως αναφέρει ο Economist, υπηρεσίες ορεινής διάσωσης σε αρκετές χώρες καταγράφουν περισσότερα περιστατικά με ανθρώπους ηλικίας 17 έως 25 ετών, οι οποίοι επιχειρούν απαιτητικές αναβάσεις ή πεζοπορίες χωρίς κατάλληλο εξοπλισμό και την αναγκαία εμπειρία.

Η τάση έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή δείχνει πώς η εξιδανικευμένη εικόνα της περιπέτειας στα κοινωνικά δίκτυα μπορεί να αποκρύπτει τις πραγματικές απαιτήσεις του βουνού, όπως τον έλεγχο του καιρού, την επιλογή κατάλληλου ρουχισμού, τη μεταφορά νερού και τροφής και τη γνώση της διαδρομής.

Σχεδόν τετραπλασιάστηκαν τα περιστατικά στη Σκωτία

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο Economist, στα Highlands της Σκωτίας τα ορειβατικά περιστατικά με άτομα ηλικίας 17 έως 25 ετών έχουν σχεδόν τετραπλασιαστεί από το 2022.

Το 2018, η συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα αντιστοιχούσε στο 15% των ανθρώπων που διασώθηκαν στην περιοχή. Το 2025, το ποσοστό είχε αυξηθεί στο 25%.

Η μεταβολή αυτή διαφοροποιείται από την εικόνα των αρχών της δεκαετίας του 2010, όταν οι μεσήλικες πεζοπόροι ήταν η ομάδα που χρειαζόταν συχνότερα τη συνδρομή των διασωστών.

Υπερδιπλασιάστηκαν οι διασώσεις σε Αγγλία και Ουαλία

Η αύξηση δεν περιορίζεται στη Σκωτία. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσαν οι Times του Λονδίνου και επικαλείται το σχετικό ρεπορτάζ, σχεδόν 400 περιστατικά ορεινής διάσωσης στην Αγγλία και την Ουαλία το 2025 αφορούσαν άτομα ηλικίας 18 έως 24 ετών.

Το 2019 είχαν καταγραφεί 166 αντίστοιχα περιστατικά, γεγονός που σημαίνει ότι ο αριθμός τους υπερδιπλασιάστηκε μέσα σε έξι χρόνια.

Τα δεδομένα δεν αποδεικνύουν ότι κάθε διάσωση συνδεόταν άμεσα με τη λήψη φωτογραφιών ή τη δημιουργία περιεχομένου. Δείχνουν, ωστόσο, μια σαφή αύξηση της παρουσίας νεότερων και συχνά λιγότερο έμπειρων ανθρώπων σε απαιτητικά ορεινά περιβάλλοντα.

Αντίστοιχη εικόνα σε ΗΠΑ και ηπειρωτική Ευρώπη

Παρόμοιες τάσεις έχουν αναφερθεί και εκτός Βρετανίας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι άνθρωποι ηλικίας 18 έως 25 ετών αποτελούν αυξανόμενο ποσοστό όσων χρειάζονται βοήθεια κατά τη διάρκεια ορεινών εξορμήσεων.

Αύξηση στις κλήσεις έκτακτης ανάγκης που αφορούν νεαρούς πεζοπόρους έχει επίσης καταγραφεί στη Γαλλία, την Ιταλία και την Ελβετία.

Η γεωγραφική έκταση του φαινομένου ενισχύει την εκτίμηση ότι δεν πρόκειται για μια τοπική μεταβολή, αλλά για ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι νέοι προσεγγίζουν τη φύση και την υπαίθρια περιπέτεια.

Το Instagram effect και ο ρόλος των influencers

Ο Nick Phillips, εθελοντής και διευθυντής επικοινωνίας του Mountain Rescue England and Wales, δήλωσε στους Times ότι τα κοινωνικά δίκτυα και κυρίως η κοινότητα των influencers στο TikTok και το Instagram έχουν συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση των περιστατικών.

Οι αναρτήσεις από κορυφές, απότομα μονοπάτια και απομονωμένα τοπία παρουσιάζουν συνήθως μόνο το τελικό αποτέλεσμα. Η φωτογραφία δείχνει τον δημιουργό να στέκεται χαμογελαστός μπροστά σε ένα εντυπωσιακό τοπίο, αλλά δεν αποτυπώνει την προετοιμασία, τη σωματική προσπάθεια και τους κινδύνους που προηγήθηκαν.

Ο Ludovic Richard, από παρατηρητήριο ορεινής ασφάλειας στη Γαλλία, δήλωσε στον Economist ότι το αποκαλούμενο «Instagram effect» έχει οδηγήσει ορισμένους νεαρούς πεζοπόρους να αναλαμβάνουν επικίνδυνα ρίσκα για να φωτογραφηθούν σε εντυπωσιακές τοποθεσίες.

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι άνθρωποι αυτοί διαθέτουν περιορισμένη εμπειρία, ανεπαρκή εξοπλισμό και ελάχιστη γνώση για το πόσο γρήγορα μπορούν να αλλάξουν οι συνθήκες στο βουνό.

Η προετοιμασία που δεν φαίνεται στη φωτογραφία

Η Catriona Thomas, influencer από τη βόρεια Ουαλία, εξήγησε ότι οι νέοι βλέπουν συνήθως μόνο την τελική εικόνα των δημιουργών περιεχομένου, στην οποία όλα μοιάζουν εύκολα και αβίαστα.

Πίσω από τη φωτογραφία, όμως, μπορεί να έχουν προηγηθεί έλεγχος της πρόγνωσης του καιρού, επιλογή κατάλληλων ορειβατικών παπουτσιών, προετοιμασία ρουχισμού και εξοπλισμού, καθώς και υπολογισμός των αναγκών σε νερό, τροφή και χρόνο.

Αυτά τα πρακτικά βήματα σπάνια παρουσιάζονται σε ένα σύντομο βίντεο ή σε μια φωτογραφία. Το αποτέλεσμα είναι ορισμένοι θεατές να υποτιμούν τη δυσκολία μιας διαδρομής και να θεωρούν ότι μπορούν να την επαναλάβουν χωρίς αντίστοιχη προετοιμασία.

Διάσωση με αισθητή θερμοκρασία -15 βαθμών

Ο Economist αναφέρει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την περίπτωση δύο πεζοπόρων ηλικίας περίπου 20 ετών, οι οποίοι χρειάστηκε να διασωθούν τον Δεκέμβριο από το δεύτερο ψηλότερο βουνό της Βρετανίας.

Η αισθητή θερμοκρασία στην περιοχή είχε πέσει στους -15 βαθμούς Κελσίου. Οι δύο νέοι φορούσαν αθλητικά παπούτσια και παντελόνια φόρμας, αντί για ορειβατικά μποτάκια και θερμικό ρουχισμό κατάλληλο για τις συνθήκες.

Το περιστατικό δείχνει τη μεγάλη απόσταση που μπορεί να υπάρχει ανάμεσα στην εικόνα μιας διαδρομής στην οθόνη και στις πραγματικές θερμοκρασίες, στην έκθεση στον άνεμο και στις απαιτήσεις του ορεινού περιβάλλοντος.

Όταν η αναζήτηση του κάδρου αυξάνει τον κίνδυνο

Ο κίνδυνος δεν προέρχεται μόνο από την ανεπαρκή προετοιμασία. Η προσπάθεια για την τέλεια λήψη μπορεί να οδηγήσει κάποιον κοντά στην άκρη ενός γκρεμού, σε σαθρό έδαφος ή σε σημείο από το οποίο η επιστροφή είναι δύσκολη.

Η προσοχή μεταφέρεται στην οθόνη, στη σύνθεση του κάδρου και στη θέση του σώματος, περιορίζοντας την επίγνωση του περιβάλλοντος και των άμεσων κινδύνων.

Στο Εθνικό Πάρκο Grand Canyon των Ηνωμένων Πολιτειών, η φωτογραφία έχει χαρακτηριστεί ως η πιο θανατηφόρα δραστηριότητα αναψυχής, καθώς συνδέεται με πολλές από τις θανατηφόρες πτώσεις που καταγράφονται στο διάσημο φυσικό αξιοθέατο.

Τι πιστεύουμε

Τα κοινωνικά δίκτυα μπορούν να παρακινήσουν περισσότερους νέους να γνωρίσουν τη φύση και τη φωτογραφία τοπίου, κάτι που είναι θετικό όταν συνοδεύεται από σωστή ενημέρωση. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η τελική εικόνα αποσυνδέεται από την προετοιμασία, την εμπειρία και τον σεβασμό στις συνθήκες του βουνού. Οι φωτογράφοι και οι δημιουργοί περιεχομένου μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά, παρουσιάζοντας όχι μόνο το εντυπωσιακό κάδρο αλλά και τον εξοπλισμό, τον σχεδιασμό και τα μέτρα ασφαλείας που χρειάστηκαν για τη δημιουργία του.

Συχνές ερωτήσεις

Τι αναφέρει ο Economist για τις διασώσεις νέων στα βουνά;

Ο Economist αναφέρει ότι αυξάνονται τα περιστατικά ορεινής διάσωσης με νέους ηλικίας περίπου 17 έως 25 ετών, με ιδιαίτερα έντονη μεταβολή στη Βρετανία και αντίστοιχες τάσεις σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και στις ΗΠΑ.

Ευθύνονται αποκλειστικά το Instagram και το TikTok;

Όχι. Τα στοιχεία δείχνουν αύξηση των περιστατικών, ενώ ειδικοί και διασώστες θεωρούν ότι τα κοινωνικά δίκτυα συμβάλλουν στην τάση. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε επιχείρηση διάσωσης προκαλείται από τη λήψη φωτογραφιών.

Τι είναι το Instagram effect;

Ο όρος περιγράφει την επιρροή που ασκούν οι εξιδανικευμένες εικόνες των κοινωνικών δικτύων, οδηγώντας ορισμένους ανθρώπους να επισκέπτονται δύσκολες ή επικίνδυνες τοποθεσίες χωρίς να αντιλαμβάνονται πλήρως την απαιτούμενη προετοιμασία.

Τι δεν φαίνεται συνήθως στις φωτογραφίες των influencers;

Συχνά δεν φαίνονται ο έλεγχος του καιρού, η επιλογή διαδρομής, ο κατάλληλος ρουχισμός, τα ορειβατικά παπούτσια, το νερό, η τροφή, ο εξοπλισμός ασφαλείας και η εμπειρία που απαιτούνται.

Πώς μπορεί η φωτογραφία να αυξήσει τον κίνδυνο;

Η αναζήτηση καλύτερης γωνίας μπορεί να οδηγήσει έναν φωτογράφο κοντά σε γκρεμούς, απότομα σημεία ή ασταθές έδαφος, ενώ η συγκέντρωση στην οθόνη μειώνει την προσοχή στο περιβάλλον.