Σύνοψη
- Ο Carl Zeiss Mirotar 1000mm f/5.6 ζυγίζει περίπου 16,5 κιλά
- Η Map Camera τον τοποθέτησε σε Sony α7R V με μηχανικό αντάπτορα
- Η εστίαση γίνεται με φυσούνα και η ελάχιστη απόσταση είναι 12 μέτρα
- Η κατοπτρική σχεδίαση δημιουργεί χαρακτηριστικό δακτυλιοειδές bokeh
- Πιστεύεται ότι κατασκευάστηκαν περίπου 28 αντίτυπα
Η Map Camera τοποθέτησε έναν Carl Zeiss Mirotar 1000mm f/5.6 βάρους 16,5 κιλών σε Sony α7R V — και απέδειξε ότι ένας από τους σπανιότερους φακούς της δεκαετίας του 1970 μπορεί ακόμη να χρησιμοποιηθεί για πραγματική φωτογράφιση.
Ο ιαπωνικός retailer χρησιμοποίησε αντάπτορα μοντούρας, επαγγελματικό τρίποδο κινηματογραφικού τύπου και ομάδα δύο ατόμων για να λειτουργήσει το χειροκίνητο σύστημα. Το συγκεκριμένο αντίτυπο είχε εσωτερική θόλωση και σκληρό μηχανισμό εστίασης, όμως τα δείγματα διατήρησαν εντυπωσιακή οξύτητα, αντίθεση και το χαρακτηριστικό δακτυλιοειδές bokeh ενός κατοπτρικού φακού.
Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στο παράλογο μέγεθος. Ο Mirotar συνδυάζει εστιακή απόσταση 1000mm με φωτεινότητα f/5.6, όταν πολλοί κατοπτρικοί τηλεφακοί είναι f/8 ή f/11. Η Zeiss τον σχεδίασε ως απόλυτο οπτικό εργαλείο για φωτογραφία Τύπου και άγριας ζωής σε δύσκολο φως, με τίμημα βάρος και διαδικασία που τον φέρνουν πιο κοντά σε τηλεσκόπιο παρά σε σύγχρονο φωτογραφικό φακό.
Ένας 1000mm που ζυγίζει όσο ολόκληρο camera kit
Το επίσημο datasheet της Zeiss δίνει πραγματική εστιακή απόσταση 1020,6mm, μέγιστο διάφραγμα f/5.6, διάμετρο 212mm και βάρος περίπου 16,5 κιλά. Η Map Camera μετρά συνολικό μήκος περίπου 47 εκατοστά και αναφέρει ότι ολόκληρο το σετ με την ξύλινη θήκη ξεπερνά τα 20 κιλά.
Η οπτική κατασκευή αποτελείται από πέντε στοιχεία σε πέντε ομάδες, συμπεριλαμβανομένου του κύριου κατόπτρου. Η ελάχιστη απόσταση εστίασης είναι 12 μέτρα και το διαγώνιο οπτικό πεδίο φτάνει τις 4,5 μοίρες. Η σχεδίαση καλύπτει αρνητικό έως 60×60mm, κάτι που εξηγεί γιατί ο οπτικός κύκλος και οι διαστάσεις ξεπερνούν τις ανάγκες ενός full-frame σώματος.
Γιατί έχει δακτυλιοειδές bokeh
Οι κατοπτρικοί ή καταδιοπτρικοί φακοί αναδιπλώνουν τη διαδρομή του φωτός με κάτοπτρα, επιτυγχάνοντας μικρότερο μήκος από έναν συμβατικό διαθλαστικό τηλεφακό αντίστοιχης εστιακής απόστασης. Η κεντρική απόφραξη όμως μετατρέπει τα φωτεινά, εκτός εστίασης σημεία σε δακτυλίους — το γνωστό “donut bokeh”.
Η Mirotar κατασκευή χρησιμοποιεί οπτικά στοιχεία χαμηλής διαθλαστικής ισχύος για διόρθωση των σφαλμάτων. Η Zeiss υποστήριζε ότι η χρωματική διόρθωση και η υψηλή αντίθεση επέτρεπαν σημαντική μεγέθυνση των αρνητικών, ενώ το f/5.6 άνοιγε εφαρμογές σε Τύπο και wildlife με περιορισμένο φωτισμό.
Η εστίαση γίνεται με φυσούνα
Ο φακός δεν εστιάζει με ένα συνηθισμένο περιστρεφόμενο δαχτυλίδι. Το πίσω τμήμα μετακινείται μέσω φυσούνας και προσαρμογέα κάμερας. Στα 1000mm, ακόμη και μια ελάχιστη μετατόπιση αλλάζει αισθητά το επίπεδο εστίασης, γι’ αυτό η Map Camera τον θεωρεί κατάλληλο κυρίως για θέματα που επιτρέπουν αργή, σχολαστική ρύθμιση.
Το συγκεκριμένο αντίτυπο είχε σκληρό knob εστίασης και η ομάδα προτείνει γάντια για παρατεταμένη χρήση. Αυτή είναι κατάσταση του συγκεκριμένου μεταχειρισμένου φακού και όχι εγγενές χαρακτηριστικό όλων των Mirotar. Η εσωτερική θόλωση επίσης αφορούσε το συγκεκριμένο κομμάτι και περιγραφόταν ως μη επισκευάσιμη.
Δεν υπάρχει συμβατικό διάφραγμα
Αντί για ίριδα που κλείνει, το datasheet περιγράφει turret φίλτρων με ουδέτερα φίλτρα που αντιστοιχούν σε f/5.6, f/8 και f/11. Η φυσική διάμετρος του ανοίγματος και η γεωμετρία του bokeh παραμένουν ουσιαστικά σταθερές, ενώ η έκθεση μειώνεται μέσω πυκνότερου φίλτρου.
Το σετ της Map Camera περιλάμβανε ξύλινη θήκη, εμπρός και πίσω κάλυμμα, πέντε drop-in φίλτρα — normal, IR, ND 8x, G2x και O5x — θήκη φίλτρων και έγγραφα. Η Zeiss ανέφερε μοντούρα σωλήνα με προσαρμογείς για Contax/Yashica και Rollei SL 66, καθώς και επιπλέον προσαρμογείς κατόπιν αιτήματος.
Η δοκιμή με τη Sony α7R V
Η προσαρμογή σε mirrorless είναι μηχανικά απλή επειδή δεν χρειάζεται ηλεκτρονική επικοινωνία, όμως η χρήση απέχει πολύ από ένα συνηθισμένο adapted lens. Το βάρος πρέπει να μεταφέρεται εξ ολοκλήρου από τον φακό και το σύστημα στήριξης, ποτέ από τη μοντούρα της Sony. Ακόμη και η φυσούνα μπορεί να μεταφέρει μικροδονήσεις, οπότε κάθε χειρισμός πρέπει να γίνεται πριν από την έκθεση και με χρόνο για να σταθεροποιηθεί η διάταξη.
Παρά τη θόλωση, η Map Camera αναφέρει μικρή μόνο πτώση αντίθεσης και χρωματικής έντασης. Η απόδοση στη λεπτομέρεια και στην αίσθηση όγκου παρέμεινε ισχυρή, ενώ το bokeh προσέθεσε εικόνες που δύσκολα αναπαράγονται με σύγχρονο super-telephoto. Το επίσημο βίντεο δείχνει το setup και τα δείγματα στη Sony α7R V.
Διαθεσιμότητα και τιμή
Η Map Camera αναφέρει ότι είχαν κατασκευαστεί περίπου 28 αντίτυπα και ότι η αρχική τιμή έφτανε περίπου τα 4,7 εκατ. γιεν. Το συγκεκριμένο μεταχειρισμένο κομμάτι εμφανίζεται πλέον ως sold out. Περισσότερες πληροφορίες, η περιγραφή κατάστασης και το πλήρες φωτογραφικό υλικό υπάρχουν στην επίσημη σελίδα της Map Camera.
Τι πιστεύουμε
Η σύνδεση ενός τόσο παλιού φακού σε σύγχρονη mirrorless δεν είναι απλώς τεχνολογικό stunt. Αποκαλύπτει ότι η οπτική ποιότητα μπορεί να επιβιώσει για μισό αιώνα, αλλά και ότι η εργονομία, η στήριξη και η ακρίβεια χειρισμού είναι εξίσου σημαντικές με το MTF. Ο Mirotar παραμένει φωτογραφικό εργαλείο, όμως στην πράξη είναι εργαλείο για εξαιρετικά λίγους, καλά προετοιμασμένους χειριστές.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο ζυγίζει ο Zeiss Mirotar 1000mm f/5.6;
Το επίσημο βάρος είναι περίπου 16,5 κιλά, χωρίς την ξύλινη θήκη και όλα τα παρελκόμενα.
Πώς τοποθετήθηκε στη Sony α7R V;
Η Map Camera χρησιμοποίησε μηχανικό αντάπτορα, ενώ ο φακός στηρίχθηκε ανεξάρτητα σε μεγάλο τρίποδο κινηματογραφικού τύπου.
Έχει autofocus ή σταθεροποίηση;
Όχι. Είναι πλήρως χειροκίνητος φακός και η εστίαση γίνεται με φυσούνα. Η σταθερότητα εξαρτάται κυρίως από το σύστημα στήριξης και την τεχνική χειρισμού.
Γιατί το bokeh σχηματίζει δακτυλίους;
Η κεντρική απόφραξη της κατοπτρικής σχεδίασης μετατρέπει τα φωτεινά σημεία εκτός εστίασης σε χαρακτηριστικούς κύκλους.
Πόσα αντίτυπα κατασκευάστηκαν;
Η Map Camera αναφέρει ότι ο συνολικός αριθμός πιστεύεται πως ήταν περίπου 28.
