Σύνοψη
- Το Hubble κατέγραψε τον γαλαξία Messier 88, γνωστό και ως NGC 4501.
- Ο M88 βρίσκεται περίπου 63 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά, στην Κόμη της Βερενίκης.
- Στο κέντρο του φιλοξενεί υπερμεγέθη μαύρη τρύπα περίπου 100 εκατομμυρίων ηλιακών μαζών.
- Ο γαλαξίας είναι μέλος του σμήνους της Παρθένου, που περιλαμβάνει πάνω από χίλιους γαλαξίες.
- Σε 200 έως 300 εκατομμύρια χρόνια θα πλησιάσει τον Messier 87.
- Οι αστρονόμοι βλέπουν ήδη ενδείξεις απώλειας αερίου λόγω πίεσης εμβολισμού.
- Η απώλεια ψυχρού αερίου μπορεί να περιορίσει τη δημιουργία νέων άστρων.
Το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble κατέγραψε τον σπειροειδή γαλαξία Messier 88, έναν ενεργό γαλαξία που βρίσκεται σε μια μακρά και κρίσιμη πορεία μέσα στο σμήνος της Παρθένου.
Ο Messier 88, γνωστός και ως NGC 4501, βρίσκεται σε απόσταση περίπου 63 εκατομμυρίων ετών φωτός, στον αστερισμό της Κόμης της Βερενίκης, και αποτελεί το κεντρικό θέμα της νέας εικόνας του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble της NASA και της ESA.
Η σημασία της εικόνας δεν περιορίζεται στην εντυπωσιακή μορφή του γαλαξία. Ο M88 κινείται μέσα σε ένα πολυσύχναστο κοσμικό περιβάλλον και οι αστρονόμοι βλέπουν ήδη ενδείξεις ότι η πορεία του προς το κέντρο του σμήνους της Παρθένου επηρεάζει την εξέλιξή του και την ικανότητά του να δημιουργεί νέα άστρα.
Ένας ενεργός σπειροειδής γαλαξίας
Ο M88 είναι ένας ενεργός γαλαξίας, κάτι που σημαίνει ότι στο κέντρο του βρίσκεται μια υπερμεγέθης μαύρη τρύπα, η οποία καταναλώνει αέριο και σκόνη.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αστρονόμων, η μαύρη τρύπα έχει μάζα περίπου 100 εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από τη μάζα του Ήλιου. Παράλληλα, φαίνεται ότι τροφοδοτεί εκροές αερίου από το κέντρο του γαλαξία.
Γύρω από τη μαύρη τρύπα υπάρχει ένας πληθυσμός παλαιών, κοκκινωπών άστρων, που χαρίζει στον πυρήνα του M88 τη θερμή λάμψη του. Από το κέντρο του απλώνονται συμμετρικοί, σφιχτά τυλιγμένοι σπειροειδείς βραχίονες, με ροζ και μπλε αστρικά σμήνη, νεφελώματα και πυκνά νέφη σκόνης.
Η γωνία από την οποία βλέπουμε τον M88 τον κάνει να εμφανίζεται επιμηκυμένος, με τους σπειροειδείς βραχίονές του να ανοίγουν σταδιακά γύρω από τον φωτεινό πυρήνα.
Το ταξίδι προς το κέντρο του σμήνους της Παρθένου
Ο M88 είναι μέλος του σμήνους της Παρθένου, μιας τεράστιας συλλογής με περισσότερους από χίλιους γαλαξίες, οι οποίοι συγκρατούνται μεταξύ τους από τη βαρύτητα.
Καθώς το σμήνος κινείται στο διάστημα, οι ίδιοι οι γαλαξίες βρίσκονται σε συνεχή κίνηση, ακολουθώντας τροχιές γύρω από το κοινό κέντρο βαρύτητας. Ο M88 βρίσκεται σε μια μακρά και αρκετά επικίνδυνη κοσμική διαδρομή, η οποία θα τον οδηγήσει στις εσωτερικές περιοχές του σμήνους.
Σήμερα απέχει περίπου δύο εκατομμύρια έτη φωτός από το κέντρο του σμήνους. Σε περίπου 200 έως 300 εκατομμύρια χρόνια, αναμένεται να πραγματοποιήσει την κοντινότερη προσέγγισή του στον Messier 87, τον γιγάντιο ελλειπτικό γαλαξία που λειτουργεί ως βαρυτικό άγκιστρο για ολόκληρο το σμήνος.
Η πίεση που αφαιρεί το αέριο
Καθώς ο M88 πλησιάζει αυτό το ισχυρό βαρυτικό περιβάλλον, θα υποστεί έντονη απογύμνωση μέσω πίεσης εμβολισμού. Πρόκειται για μια διαδικασία κατά την οποία το αέριο ενός γαλαξία παρασύρεται, καθώς ο γαλαξίας κινείται μέσα στο διάχυτο αέριο που υπάρχει ανάμεσα στους γαλαξίες ενός σμήνους.
Οι ερευνητές έχουν ήδη εντοπίσει αυτή τη διαδικασία στον M88. Ο δίσκος αερίου του γαλαξία εμφανίζεται κομμένος και συμπιεσμένος στην πρόσθια πλευρά της κίνησής του, με το αέριο και τη σκόνη να συσσωρεύονται όπως το χιόνι μπροστά από ένα εκχιονιστικό.
Αυτή η εικόνα δείχνει ότι ο γαλαξίας δεν παραμένει ανεπηρέαστος από το περιβάλλον του. Αντίθετα, η πορεία του μέσα στο σμήνος αλλάζει σταδιακά τη δομή και τη μελλοντική του εξέλιξη.
Λιγότερο καύσιμο για νέα άστρα
Ο M88 φαίνεται να έχει σημαντικά λιγότερο ψυχρό αέριο από όσο θα αναμενόταν για έναν γαλαξία του μεγέθους του, ιδιαίτερα στις εξωτερικές περιοχές του.
Το ψυχρό αέριο είναι η βασική πρώτη ύλη για τον σχηματισμό νέων άστρων. Η απώλειά του σημαίνει ότι η ικανότητα του M88 να συνεχίσει να δημιουργεί νέα άστρα θα επηρεαστεί, ειδικά καθώς θα πλησιάζει περισσότερο στο κέντρο του σμήνους της Παρθένου.
Με άλλα λόγια, το ταξίδι του M88 δεν είναι απλώς μια αλλαγή θέσης στο διάστημα. Είναι μια διαδικασία που μπορεί να μεταμορφώσει τον ίδιο τον γαλαξία και να καθορίσει την επόμενη φάση της ζωής του.
Η συμβολή του Hubble
Οι αστρονόμοι παρατήρησαν τον M88 με το Hubble στο πλαίσιο του προγράμματος παρατήρησης 18103, με κύριο ερευνητή τον D. Thilker. Το πρόγραμμα είναι αφιερωμένο στη μελέτη της ζωής των σπειροειδών γαλαξιών μέσα σε πυκνά κοσμικά περιβάλλοντα.
Για τις παρατηρήσεις χρησιμοποιείται η Wide Field Camera 3 του Hubble, η οποία μπορεί να διακρίνει με λεπτομέρεια μεμονωμένα αστρικά σμήνη και νεφελώματα σε γαλαξίες που βρίσκονται δεκάδες εκατομμύρια έτη φωτός μακριά.
Με τέτοιες παρατηρήσεις, οι αστρονόμοι μπορούν να κατανοήσουν καλύτερα πώς η διέλευση ενός γαλαξία μέσα από ένα σμήνος επηρεάζει την εξέλιξή του, τη δομή του και την ικανότητά του να σχηματίζει νέα άστρα.
Τι πιστεύουμε
Η εικόνα του M88 είναι εντυπωσιακή, αλλά η πραγματική της αξία βρίσκεται στην επιστημονική ιστορία που κρύβει. Το Hubble δεν καταγράφει απλώς έναν όμορφο σπειροειδή γαλαξία, αλλά μια στιγμή σε μια μακρά διαδικασία μεταμόρφωσης, όπου η βαρύτητα, το διαστρικό αέριο και το περιβάλλον ενός σμήνους διαμορφώνουν το μέλλον ενός ολόκληρου γαλαξία.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι ο Messier 88;
Ο Messier 88, ή NGC 4501, είναι ένας ενεργός σπειροειδής γαλαξίας σε απόσταση περίπου 63 εκατομμυρίων ετών φωτός, στον αστερισμό της Κόμης της Βερενίκης.
Γιατί θεωρείται ενεργός γαλαξίας;
Θεωρείται ενεργός επειδή στο κέντρο του βρίσκεται μια υπερμεγέθης μαύρη τρύπα, η οποία καταναλώνει αέριο και σκόνη και φαίνεται να προκαλεί εκροές αερίου.
Τι θα συμβεί στον M88 στο μέλλον;
Σε περίπου 200 έως 300 εκατομμύρια χρόνια θα πλησιάσει περισσότερο τον Messier 87, στο κέντρο του σμήνους της Παρθένου, και αναμένεται να επηρεαστεί έντονα από το περιβάλλον του σμήνους.
Γιατί είναι σημαντική η απώλεια αερίου;
Το ψυχρό αέριο είναι απαραίτητο για τη δημιουργία νέων άστρων. Η απώλειά του μπορεί να μειώσει την αστρογένεση και να αλλάξει την εξέλιξη του γαλαξία.
Ποιο όργανο του Hubble χρησιμοποιήθηκε;
Οι παρατηρήσεις έγιναν με την Wide Field Camera 3, η οποία μπορεί να διακρίνει αστρικά σμήνη και νεφελώματα σε γαλαξίες δεκάδες εκατομμύρια έτη φωτός μακριά.
