Σύνοψη
- Το Hubble φωτογράφισε τον γαλαξία NGC 4654.
- Ο γαλαξίας βρίσκεται 72 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά.
- Η πίεση του διαγαλαξιακού αερίου δημιούργησε ουρά αερίου.
- Πιθανή βαρυτική αλληλεπίδραση με τον NGC 4639 ενίσχυσε την ασυμμετρία.
- Ο γαλαξίας συνεχίζει να σχηματίζει νέα άστρα.
Το Hubble κατέγραψε έναν σπειροειδή γαλαξία με εντυπωσιακά ασύμμετρη δομή, αποκαλύπτοντας τις ακραίες δυνάμεις που μπορούν να αλλάξουν την εξέλιξη ενός γαλαξία.
Η NASA και η ESA δημοσίευσαν μια νέα εικόνα του Διαστημικού Τηλεσκοπίου Hubble με πρωταγωνιστή τον NGC 4654, έναν ενδιάμεσο σπειροειδή γαλαξία που βρίσκεται περίπου 72 εκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη, στον αστερισμό της Παρθένου και μέσα στο πυκνοκατοικημένο Σμήνος της Παρθένου. Ο γαλαξίας παρουσιάζει μια ιδιαίτερα ασύμμετρη μορφή, με μία πλευρά να διατηρεί καθαρό και στρογγυλεμένο περίγραμμα, ενώ από την αντίθετη πλευρά εκτείνεται μια τεράστια ουρά αερίου που συνεχίζεται πέρα από το οπτικό πεδίο της εικόνας.
Η συγκεκριμένη παρατήρηση βοηθά τους αστρονόμους να κατανοήσουν καλύτερα πώς οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ γαλαξιών και το περιβάλλον μέσα σε μεγάλα σμήνη μπορούν να επηρεάσουν τη δομή, την κατανομή του αερίου και τελικά τον σχηματισμό νέων άστρων.
Η πίεση που «γδέρνει» έναν γαλαξία
Η ουρά αερίου του NGC 4654 αποτελεί αποτέλεσμα του φαινομένου που είναι γνωστό ως ram pressure stripping. Καθώς ο γαλαξίας κινείται με πολύ μεγάλη ταχύτητα μέσα στο θερμό και αραιό αέριο που γεμίζει τον χώρο ανάμεσα στους γαλαξίες του Σμήνους της Παρθένου, δέχεται ισχυρή πίεση. Αυτή συμπιέζει το μπροστινό του άκρο και παρασύρει το αέριό του προς τα πίσω, δημιουργώντας τη χαρακτηριστική επιμήκη ουρά.
Δεν επηρεάστηκε μόνο το αέριο
Η ασυμμετρία δεν περιορίζεται στο αέριο. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι και η κατανομή των άστρων είναι ανομοιόμορφη, κάτι αρκετά ασυνήθιστο για έναν σπειροειδή γαλαξία. Ο ένας σπειροειδής βραχίονας είναι πλούσιος σε άστρα και αέριο, ενώ ο απέναντι εμφανίζει αισθητά μικρότερο αριθμό άστρων.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η πίεση από το διαγαλαξιακό αέριο δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει αυτή τη δομή. Πιθανότατα ο NGC 4654 πέρασε πριν από περίπου 500 εκατομμύρια χρόνια κοντά από τον γειτονικό γαλαξία NGC 4639. Η βαρυτική αυτή αλληλεπίδραση φαίνεται πως απομάκρυνε σημαντικές ποσότητες αερίου από τη μία πλευρά του γαλαξία, περιορίζοντας εκεί τον σχηματισμό νέων άστρων και δημιουργώντας τη σημερινή ασυμμετρία.
Συνεχίζει να γεννά νέα άστρα
Παρότι πολλοί γαλαξίες που χάνουν το αέριό τους παρουσιάζουν σημαντική μείωση στον ρυθμό δημιουργίας νέων άστρων, ο NGC 4654 εξακολουθεί να σχηματίζει άστρα με ρυθμό σχεδόν δύο ηλιακών μαζών κάθε χρόνο, αντίστοιχο με άλλους γαλαξίες παρόμοιου μεγέθους.
Στη νέα εικόνα του Hubble διακρίνονται έντονες ροζ περιοχές, οι οποίες αντιστοιχούν σε νέφη διεγερμένου αερίου όπου γεννιούνται νέα άστρα. Οι περιοχές αυτές εκτείνονται κατά μήκος του κύριου σπειροειδούς βραχίονα, γύρω από την αδύναμη κεντρική ράβδο και μέχρι τα εξωτερικά όρια του δίσκου του γαλαξία.
Μελέτη της σχέσης αερίου και σχηματισμού άστρων
Τα δεδομένα της εικόνας προέρχονται από δύο ερευνητικά προγράμματα του Hubble, τα οποία εξετάζουν τη σχέση ανάμεσα στην κατανομή του αερίου στους γαλαξίες και τον σχηματισμό νέων άστρων και αστρικών σμηνών. Μέσα από τη μελέτη πολλών κοντινών γαλαξιών, οι επιστήμονες επιδιώκουν να κατανοήσουν καλύτερα πώς κινείται το αέριο, πότε καταρρέει ώστε να δημιουργήσει άστρα και πώς τα νεογέννητα άστρα επηρεάζουν το περιβάλλον τους.
Τι πιστεύουμε
Η νέα εικόνα του Hubble υπενθυμίζει ότι οι γαλαξίες δεν είναι στατικά αντικείμενα. Οι συγκρούσεις, οι βαρυτικές αλληλεπιδράσεις και το περιβάλλον μέσα στα γαλαξιακά σμήνη μπορούν να αλλάξουν δραματικά τη μορφή και την εξέλιξή τους σε χρονικές κλίμακες εκατοντάδων εκατομμυρίων ετών.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι ο NGC 4654;
Είναι ένας ενδιάμεσος σπειροειδής γαλαξίας που βρίσκεται περίπου 72 εκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη, στο Σμήνος της Παρθένου.
Τι είναι το ram pressure stripping;
Πρόκειται για τη διαδικασία κατά την οποία το θερμό αέριο ανάμεσα στους γαλαξίες ασκεί πίεση σε έναν κινούμενο γαλαξία και απομακρύνει μέρος του αερίου του.
Γιατί ο γαλαξίας είναι ασύμμετρος;
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι ο συνδυασμός της πίεσης από το διαγαλαξιακό αέριο και μιας παλαιότερης βαρυτικής αλληλεπίδρασης με τον γαλαξία NGC 4639 δημιούργησε τη σημερινή μορφή του.
Συνεχίζει να σχηματίζει νέα άστρα;
Ναι. Παρά την απώλεια αερίου, ο NGC 4654 εξακολουθεί να σχηματίζει νέα άστρα με ρυθμό περίπου δύο ηλιακών μαζών ανά έτος.
