Σύνοψη
- Ο Robert Landsburg φωτογράφισε την έκρηξη του ηφαιστείου Mount Saint Helens στις 18 Μαΐου 1980.
- Προστάτεψε την κάμερα και το φιλμ του με το σώμα του, αλλά έχασε τη ζωή του.
- Οι τέσσερις εικόνες δημοσιεύτηκαν στο National Geographic το 1981.
- Ένα νέο ντοκιμαντέρ παρουσιάζει την ιστορία του μέσα από την οικογένεια και τα ημερολόγιά του.
Ο Robert Landsburg βρέθηκε μπροστά στην έκρηξη του Mount St. Helens το 1980, τράβηξε τέσσερις τελευταίες φωτογραφίες και πέθανε προστατεύοντας το φιλμ του· τώρα ένα ντοκιμαντέρ αναζητά τον άνθρωπο πίσω από αυτές τις εικόνες.
Στις 18 Μαΐου 1980, στις 8:32 το πρωί, το ηφαίστειο Mount St. Helens στην πολιτεία Ουάσινγκτον των ΗΠΑ εξερράγη με καταστροφική πλευρική έκρηξη. Ο φωτογράφος φύσης από το Πόρτλαντ βρισκόταν στην περιοχή για να καταγράψει ένα φυσικό φαινόμενο που παρακολουθούσε επί εβδομάδες. Αυτή θα ήταν η τελευταία του αποστολή.
Το υπό παραγωγή μικρού μήκους ντοκιμαντέρ «8:32 AM: The Last Photographs of Robert Landsburg» του σκηνοθέτη Marq Evans επιστρέφει στα γεγονότα, αλλά επιχειρεί να αφηγηθεί και όσα προηγήθηκαν: τη ζωή, τη δουλειά και τις προσωπικές σημειώσεις του φωτογράφου.
Τέσσερις φωτογραφίες πριν φτάσει η τέφρα
Την άνοιξη του 1980 ο Landsburg έκανε επανειλημμένες εξορμήσεις στο Mount St. Helens, φωτογραφίζοντας τις αλλαγές του ηφαιστείου από τον Μάρτιο και τον Απρίλιο. Είχε κατασκηνώσει κοντά στον νότιο κλάδο του ποταμού Toutle, σε σημείο όπου η παρουσία του επιτρεπόταν. Η πλευρική κατεύθυνση της μεγάλης έκρηξης τον έφερε ξαφνικά μέσα στην πορεία του καταστροφικού νέφους.
Σύμφωνα με την παραγωγή, πρόλαβε να τραβήξει τέσσερα καρέ. Έπειτα τύλιξε το φιλμ, απομάκρυνε τη μηχανή από το τρίποδο, την έβαλε στην τσάντα του και κάλυψε την τσάντα με το σώμα του. Ήταν μια τελευταία, μεθοδική κίνηση για να διασωθεί το φωτογραφικό υλικό, τη στιγμή που ο ίδιος δεν μπορούσε πια να ξεφύγει.
Η φωτογραφική μηχανή ήταν μια Nikon F2 Photomic, φορτωμένη με έγχρωμο Kodak Kodachrome 64. Δεκαεπτά ημέρες αργότερα οι ομάδες εντοπισμού βρήκαν τον Landsburg και την τσάντα κάτω από το σώμα του. Το φιλμ είχε επιβιώσει και οι τέσσερις εικόνες δημοσιεύτηκαν στο τεύχος Ιανουαρίου 1981 του National Geographic, πραγματοποιώντας μετά θάνατον μια μακροχρόνια επαγγελματική επιθυμία του.
Το νέο ντοκιμαντέρ δίνει τον λόγο στην οικογένεια
Ο Evans διαπίστωσε ότι σχεδόν όλες οι αναφορές στον Landsburg περιορίζονταν στην περιγραφή των τελευταίων λεπτών του. Αναζήτησε συγγενείς και κατάφερε να επικοινωνήσει με την ανιψιά του, Jill Dutchess. Η οικογένεια, που είχε αποφύγει να μιλήσει δημόσια μπροστά σε κάμερα για το τραυματικό γεγονός, συνεργάζεται πλέον με την παραγωγή.
Το υλικό περιλαμβάνει τη μηχανή που διασώθηκε, τα ημερολόγια και το αρχείο του Landsburg, καθώς και μαρτυρίες ανθρώπων που γνώριζαν τη ζωή ή την ιστορία του. Οι κινηματογραφημένες αναπαραστάσεις στο βουνό, με χρήση αναλογικού φιλμ, συνδέουν τις προσωπικές σημειώσεις με το τοπίο και την εξέλιξη της έκρηξης.
Έχουν παρουσιαστεί σύντομα προωθητικά βίντεο, όχι όμως η ολοκληρωμένη ταινία. Η εταιρεία παραγωγής The McCaw αναφέρει το 2027 ως εκτιμώμενο έτος κυκλοφορίας, χωρίς να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη ημερομηνία ή πλατφόρμα προβολής. Περισσότερες πληροφορίες βρίσκονται στην επίσημη σελίδα του ντοκιμαντέρ.
Οι εικόνες, η μνήμη και ο κίνδυνος
Η ιστορία του Landsburg ανήκει στις περιπτώσεις όπου ο δημιουργός της εικόνας δεν επέστρεψε από το πεδίο. Οι συνθήκες διαφέρουν, αλλά η απώλεια ανθρώπων που καταγράφουν πραγματικά γεγονότα έχει αφήσει βαθύ αποτύπωμα στην ιστορία της φωτογραφίας· χαρακτηριστική είναι και η περίπτωση της Gerda Taro, που σκοτώθηκε καλύπτοντας τον Ισπανικό Εμφύλιο.
Στην περίπτωση του Landsburg, οι τελευταίες φωτογραφίες διατηρούν και ιστορική αξία: αποτυπώνουν τη στιγμή που το νέφος πλησίαζε τον ίδιο τον φωτογράφο. Το ντοκιμαντέρ θέλει να επεκτείνει την αφήγηση πέρα από αυτό το δραματικό τέλος, παρουσιάζοντας τι φωτογράφιζε, τι σημείωνε και ποιος ήταν πριν από το πρωινό της 18ης Μαΐου.
Τι πιστεύουμε
Είναι δύσκολο να δεις αυτές τις τέσσερις εικόνες χωρίς να σκεφτείς τις κινήσεις που προηγήθηκαν της διάσωσής τους: ο φωτογράφος τυλίγει το φιλμ, μαζεύει την κάμερα και την προστατεύει. Μιλάμε για μια εποχή που αν καταστρεφόταν το φιλμ, οι εικόνες χάνονταν οριστικά. Η φυσική επιβίωση του υλικού ήταν προϋπόθεση για να υπάρξει φωτογραφικό ντοκουμέντο.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο θανάσιμος κίνδυνος είναι μέρος της επαγγελματικής αφοσίωσης που πρέπει να θαυμάζουμε ή να μιμούμαστε. Ο Landsburg πίστευε ότι βρισκόταν σε ασφαλή θέση. Το πιο χρήσιμο μάθημα για όποιον φωτογραφίζει ακραία καιρικά φαινόμενα, πυρκαγιές ή ηφαίστεια είναι ότι η γνώση του πεδίου, η απόσταση ασφαλείας και η δυνατότητα διαφυγής προηγούνται από κάθε καρέ.
Εκεί που το ντοκιμαντέρ μπορεί πραγματικά να προσθέσει κάτι είναι στην ανθρώπινη πλευρά. Γνωρίζουμε πώς σώθηκαν οι τέσσερις φωτογραφίες· γνωρίζουμε πολύ λιγότερα για τον άνθρωπο που τις τράβηξε. Η συμμετοχή της οικογένειάς του και τα ημερολόγιά του δίνουν την ευκαιρία να τον γνωρίσουμε ως φωτογράφο με ολόκληρη ζωή και έργο, όχι μόνο μέσα από τις τελευταίες του στιγμές.
