Σύνοψη
- Ο Νετανιάχου ζητά την ταυτοποίηση και δίωξη των στρατιωτικών που μίλησαν στο NAZA.
- Η ταινία συγκεντρώνει 24 μαρτυρίες για τις ισραηλινές επιθέσεις και τις αναμενόμενες απώλειες αμάχων στη Γάζα.
- Η απαίτηση ακολουθεί κυβερνητικές κινήσεις κατά των δημιουργών της.
- Προβολές υπάρχουν σε Αθήνα, Πειραιά και Θεσσαλονίκη, με δωρεάν online διάθεση να έχει ανακοινωθεί για τα τέλη Νοεμβρίου.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ζητά να αποκαλυφθούν οι ταυτότητες και να διωχθούν οι στρατιωτικοί που μίλησαν στο «NAZA» για τις ισραηλινές επιθέσεις στη Γάζα, στρέφοντας τον κρατικό μηχανισμό εναντίον ανθρώπων που κατέθεσαν για ενδεχόμενα εγκλήματα.
Η απαίτηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού φέρνει στην επιφάνεια το πραγματικό διακύβευμα της ταινίας των Yuval Abraham και Rachel Szor: πόσο χώρο αφήνει η εξουσία σε μια μαρτυρία όταν αυτή εκθέτει τις πράξεις της. Για τους ανθρώπους που κινηματογραφούν, ερευνούν και καταγράφουν, η απειλή είναι συγκεκριμένη. Η προστασία μιας πηγής μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με ολόκληρο τον μηχανισμό ασφαλείας ενός κράτους.
Ζητά να βρεθούν και να διωχθούν όσοι μίλησαν
Την Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2026, ο Νετανιάχου απευθύνθηκε στον αρχηγό του στρατού Eyal Zamir, στον επικεφαλής της Σιν Μπετ David Zini και στη γενική εισαγγελέα Gali Baharav-Miara. Ζήτησε να εντοπιστούν οι στρατιώτες και αξιωματικοί που συμμετείχαν ανώνυμα στο ντοκιμαντέρ και να διωχθούν για σοβαρές παραβιάσεις ασφάλειας πληροφοριών, ποινικά κολάσιμη δυσφήμηση και βλάβη στα διπλωματικά συμφέροντα και στην ασφάλεια του Ισραήλ.
Στην επιστολή του υποστηρίζει ότι ενδέχεται να αποκαλύφθηκαν άκρως απόρρητα στοιχεία και να παραβιάστηκε η ασφάλεια ευαίσθητης μονάδας πληροφοριών. Μέχρι τις 12 Οκτωβρίου δεν έχει επιβεβαιωθεί απαγγελία κατηγοριών στους συγκεκριμένους μάρτυρες. Η πολιτική απαίτηση, όμως, έχει ήδη διατυπωθεί: οι άνθρωποι που μίλησαν πρέπει να αντιμετωπίσουν τις διωκτικές αρχές.
Άνθρωποι πίσω από τις «παράπλευρες απώλειες»
Το «NAZA» συγκεντρώνει τις μαρτυρίες 24 Ισραηλινών στρατιωτικών και στελεχών πληροφοριών. Περιγράφουν την επιλογή στόχων στη Γάζα, τη χρήση συστημάτων επιτήρησης και τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και τις εκτιμήσεις για τους αμάχους που αναμενόταν να σκοτωθούν στις επιθέσεις. Κατά τις μαρτυρίες τους, πλήγματα εγκρίνονταν με γνώση αυτού του ανθρώπινου κόστους.
Ο τίτλος προέρχεται από το εβραϊκό «Nezek Agavi», δηλαδή «παράπλευρες απώλειες». Η ταινία επιστρέφει το ανθρώπινο βάρος σε μια διατύπωση που το αποστειρώνει: οι προβλεπόμενοι νεκροί είναι άνθρωποι. Το ερώτημα που θέτουν οι καταγγελίες είναι ποιοι γνώριζαν, ποιοι ενέκριναν και ποιοι πρέπει να λογοδοτήσουν.
Οι συνεντεύξεις γυρίστηκαν νύχτα σε ταράτσες του Τελ Αβίβ, με προστατευμένες ταυτότητες. Η παραγωγή αναφέρει έρευνα με περισσότερες από 100 πηγές. Το 80λεπτο ντοκιμαντέρ, παραγωγή Guardian και JW Films, απέσπασε το Ειδικό Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής στο 83ο Φεστιβάλ Βενετίας, στις 12 Σεπτεμβρίου. Η ανωνυμία των προσώπων αποκτά τώρα ακόμη μεγαλύτερη σημασία: είναι το μέσο προστασίας που ο πρωθυπουργός ζητά να καταργηθεί.
Από την απειλή για την υπηκοότητα στη δίωξη των πηγών
Είχαν προηγηθεί οι κινήσεις για εξέταση αφαίρεσης της υπηκοότητας των δημιουργών του NAZA. Ο υπουργός Πολιτισμού Miki Zohar είχε ζητήσει να εξεταστεί αυτή η δυνατότητα, ενώ ο Νετανιάχου είχε εξαγγείλει σχετική νομοθεσία κατά όσων δυσφημούν Ισραηλινούς στρατιώτες. Αυτές οι κινήσεις δεν ισοδυναμούν με αφαίρεση υπηκοότητας. Δείχνουν, ωστόσο, τη συνέχεια της κυβερνητικής πίεσης γύρω από την ταινία.
Η στοχοποίηση περνά πλέον από τους δημιουργούς στους ανθρώπους που τους εμπιστεύθηκαν. Για έναν σκηνοθέτη ντοκιμαντέρ, αυτό αγγίζει την ίδια τη δυνατότητα να κάνει τη δουλειά του. Ποιος θα καταθέσει όσα γνωρίζει, όταν βλέπει τον πρωθυπουργό να ζητά την αποκάλυψη και τη δίωξη προηγούμενων μαρτύρων; Η αποσιώπηση δεν χρειάζεται να απαγορεύσει κάθε προβολή. Μπορεί να επιβληθεί καλλιεργώντας τον φόβο για το τι θα ακολουθήσει μετά τη μαρτυρία.
Η διεθνής κοινότητα έχει τα ευρήματα. Πού είναι η προστασία;
Η υπόθεση εκτυλίσσεται ενώ υπάρχουν ήδη βαρύτατα διεθνή ευρήματα για τις πράξεις του Ισραήλ. Στις 16 Σεπτεμβρίου 2025, η ανεξάρτητη Επιτροπή Έρευνας του ΟΗΕ κατέληξε ότι το Ισραήλ διέπραξε γενοκτονία στη Γάζα. Στις 23 Ιουνίου 2026 κατέγραψε ευρήματα γενοκτονίας, εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και εγκλημάτων πολέμου, εξετάζοντας τη σκόπιμη στοχοποίηση Παλαιστίνιων παιδιών. Είναι συμπεράσματα διεθνούς ερευνητικού οργάνου, όχι ποινική καταδίκη δικαστηρίου.
Και στις 9 Οκτωβρίου, περισσότερες από 100 οργανώσεις προειδοποίησαν ότι η εκεχειρία υπάρχει μόνο κατ’ όνομα, καταγγέλλοντας συνεχιζόμενους σκοτωμούς και τραυματισμούς Παλαιστινίων από ισραηλινές δυνάμεις και περιορισμούς στην ανθρωπιστική βοήθεια και στην αποκατάσταση. Η διαδοχή των εκθέσεων και των εκκλήσεων αποκαλύπτει την αποτυχία της διεθνούς αντίδρασης: η γνώση των εγκλημάτων δεν έχει μετατραπεί σε αποτελεσματική προστασία.
Ο ισραηλινός στρατός, στην απάντησή του την 1η Οκτωβρίου, χαρακτήρισε παραπλανητική την εικόνα που δίνει το «NAZA». Υποστηρίζει ότι παραλείπονται μεταγενέστεροι έλεγχοι και δικλίδες προστασίας αμάχων και αρνείται ότι υπήρχε αυτόματη άδεια επιθέσεων με προκαθορισμένο αριθμό θυμάτων. Οι διαψεύσεις του χρειάζονται ανεξάρτητο έλεγχο, όπως και οι μαρτυρίες. Η απειλή δίωξης των πηγών υπονομεύει ακριβώς τη δυνατότητα αυτού του ελέγχου.
Πού προβάλλεται στην Ελλάδα
Το «NAZA» προβάλλεται και εκτός Θεσσαλονίκης. Οι καταχωρίσεις που ελέγχθηκαν περιλαμβάνουν το Cinobo Όπερα στην Αθήνα, το Δημοτικό κινηματοθέατρο Σινεάκ στον Πειραιά και τις αίθουσες Παύλος Ζάννας και Μακεδονικόν στη Θεσσαλονίκη. Η ελληνική διανομή είναι των Filmtrade και Tanweer. Οι διαθέσιμες ημερομηνίες και ώρες βρίσκονται στο πρόγραμμα προβολών και εισιτηρίων.
Για όσους δεν έχουν πρόσβαση σε αίθουσα, έχει ανακοινωθεί δωρεάν online διάθεση του NAZA μέσω Guardian στα τέλη Νοεμβρίου. Πρόκειται για προγραμματισμένη διάθεση, όχι για ήδη διαθέσιμη πλήρη ταινία.
Τι πιστεύουμε
Η απαίτηση Νετανιάχου συνιστά εκφοβισμό όσων μπορούν να φωτίσουν τις ευθύνες για τη Γάζα. Η επίκληση της ασφάλειας δεν δίνει σε καμία κυβέρνηση λευκή επιταγή να κρύβει εγκλήματα ή να τιμωρεί την αποκάλυψή τους. Όταν η κρατική ισχύς στρέφεται στους μάρτυρες, ενισχύει τη σιωπή και προστατεύει την ατιμωρησία.
Εδώ κρίνεται και η διεθνής κοινότητα. Με τέτοια ευρήματα του ΟΗΕ και συνεχιζόμενες καταγγελίες από οργανώσεις, δεν μπορεί να επικαλείται άγνοια. Η αδυναμία της να επιβάλει ουσιαστική λογοδοσία αφήνει την ισραηλινή κυβέρνηση να συνεχίζει χωρίς αποτελεσματικό έλεγχο. Οι Παλαιστίνιοι πληρώνουν αυτή την αποτυχία με τη ζωή τους. Η προστασία των μαρτύρων και η ανεξάρτητη διερεύνηση των εγκλημάτων είναι το ελάχιστο που οφείλει να εξασφαλίσει.
