Φωτογράφος μήνυσε τη Getty — αλλά είχε εκχωρήσει το copyright

Σύνοψη

• Ο Nicolas Asfouri μήνυσε τη Getty για χιλιάδες φωτογραφίες που είχε τραβήξει για το AFP.
• Το ομοσπονδιακό δικαστήριο της Νέας Υόρκης απέρριψε την αγωγή στις 6 Αυγούστου 2026.
• Η απόφαση έκρινε ότι σύμβαση του 2008 είχε εκχωρήσει στην AFP και παλαιότερα δικαιώματα.
• Η κατοχή αρχείων ή η καταχώριση copyright δεν αναιρεί από μόνη της μια έγκυρη μεταβίβαση.
• Ο Asfouri άσκησε έφεση, επομένως η πρωτόδικη κρίση δεν είναι η τελευταία λέξη.

Η υπόθεση Nicolas Asfouri κατά Getty δείχνει ότι το ποιος πάτησε το κλείστρο δεν αρκεί πάντοτε για να αποδείξει ποιος κατέχει σήμερα το copyright μιας φωτογραφίας.

Στις 6 Αυγούστου 2026, το Ομοσπονδιακό Περιφερειακό Δικαστήριο της Νότιας Περιφέρειας της Νέας Υόρκης απέρριψε την αγωγή του επαγγελματία φωτογράφου Nicolas Asfouri κατά της Getty Images. Η δικαστής Denise Cote έκρινε ότι ο ενάγων δεν είχε διατυπώσει εύλογο ισχυρισμό κυριότητας των επίμαχων πνευματικών δικαιωμάτων, επειδή συμβάσεις που είχε υπογράψει με το Agence France-Presse προέβλεπαν ευρεία εκχώρησή τους.

Η σημασία της απόφασης ξεπερνά τη συγκεκριμένη διαφορά. Για φωτορεπόρτερ, freelancers και δημιουργούς που εργάζονται με πρακτορεία ή πελάτες, αποτελεί υπενθύμιση ότι άλλο είναι η δημιουργία της εικόνας, άλλο η κατοχή του αρχείου και άλλο η νομική κυριότητα των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης. Η πρωτόδικη κρίση, πάντως, έχει ήδη προσβληθεί με έφεση και μπορεί να επανεξεταστεί.

Τι συνέβη ανάμεσα σε Asfouri, AFP και Getty

Ο Asfouri εργάστηκε για το AFP περίπου δύο δεκαετίες, αρχικά ως freelancer και στη συνέχεια ως μισθωτός φωτογράφος σε γραφεία του πρακτορείου. Σύμφωνα με την απόφαση, δημιούργησε περισσότερες από 40.000 φωτογραφίες για το AFP. Το 2003, το πρακτορείο είχε συνάψει συνεργασία με τη Getty, η οποία αναλάμβανε τη διάθεση φωτογραφιών του AFP μέσα από τη δική της υποδομή αδειοδότησης.

Τον Απρίλιο του 2023, ο φωτογράφος ειδοποίησε τη Getty ότι θεωρούσε τον εαυτό του μοναδικό δικαιούχο εικόνων που είχε δημιουργήσει από το 2001 έως τον Μάρτιο του 2008 και ζήτησε να αποσυρθούν 10.755 φωτογραφίες. Η Getty τις αφαίρεσε περίπου στις 20 Ιουνίου, όμως ο Asfouri υποστήριξε ότι στο ενδιάμεσο συνέχισε να προσφέρει για αδειοδότηση τουλάχιστον 12.422 φωτογραφίες.

Η αγωγή αφορούσε 9.953 φωτογραφίες που είχαν καταχωρηθεί στο U.S. Copyright Office και ζητούσε αποζημίωση για προσβολή copyright και για υποτιθέμενη παροχή ψευδών πληροφοριών διαχείρισης δικαιωμάτων.

Τι έγραφαν οι συμβάσεις του φωτογράφου

Κρίσιμο στοιχείο ήταν μια εργασιακή σύμβαση του 2008 για τη μετάβαση του Asfouri στο γραφείο της Ταϊλάνδης. Η ρήτρα, όπως παρατίθεται στην απόφαση, έδινε στο AFP πλήρη εκχώρηση όλων των πνευματικών και άλλων δικαιωμάτων πάνω σε φωτογραφίες και παράγωγα έργα που είχαν δημιουργηθεί για το πρακτορείο, τόσο στο μέλλον όσο και στο παρελθόν.

Το δικαστήριο θεώρησε τη διατύπωση σαφή και χωρίς χρονικό περιορισμό. Απέρριψε επίσης το επιχείρημα ότι ο φωτογράφος δεν είχε διαβάσει τη σύμβαση λέξη προς λέξη πριν υπογράψει, σημειώνοντας ότι είχε λάβει προηγουμένως άλλο έγγραφο με αντίστοιχη ρήτρα και είχε τη δυνατότητα να το εξετάσει.

Μεταγενέστερη σύμβαση του 2016 για το γραφείο του Πεκίνου περιείχε επίσης πρόβλεψη αποκλειστικής μεταβίβασης προς το AFP για όλη τη διάρκεια του copyright. Το 2022, ο Asfouri αρνήθηκε να υπογράψει νέα συμφωνία με αναδρομική εκχώρηση, όμως αυτή η άρνηση δεν ακύρωσε αυτόματα τις προηγούμενες συμβάσεις.

Γιατί η καταχώριση δεν απέδειξε κυριότητα

Ο Asfouri είχε καταχωρίσει στις ΗΠΑ 9.953 φωτογραφίες μεταξύ 2019 και 2021. Οι εικόνες είχαν ληφθεί από το 2001 έως τις 18 Μαρτίου 2008, δηλαδή πριν από την υπογραφή της κρίσιμης σύμβασης στην Ταϊλάνδη.

Η καταχώριση copyright είναι σημαντική για την άσκηση δικαιωμάτων στις ΗΠΑ, αλλά δεν εξαφανίζει μια προηγούμενη ή μεταγενέστερη έγκυρη εκχώρηση. Το δικαστήριο έκρινε ότι τα ίδια τα έγγραφα στα οποία στηρίχθηκε η αγωγή έδειχναν πως τα δικαιώματα είχαν μεταβιβαστεί στο AFP. Συνεπώς, η καταχώριση στο όνομα του δημιουργού δεν αρκούσε για να θεμελιώσει την κυριότητα που απαιτούσε η αγωγή.

Γιατί η άδεια της Getty παρέμεινε ισχυρή

Η Getty είχε άδεια από το AFP να διανέμει το φωτογραφικό υλικό του πρακτορείου. Η αγωγή δεν εξηγούσε πώς η Getty υπερέβη συγκεκριμένο όρο αυτής της συμφωνίας ούτε πώς ο Asfouri, που δεν ήταν συμβαλλόμενο μέρος στη συνεργασία AFP–Getty, μπορούσε να την ακυρώσει μονομερώς.

Γι’ αυτό το δικαστήριο απέρριψε και τον ισχυρισμό περί προσβολής, πέρα από το ζήτημα της κυριότητας. Απέρριψε επίσης την αξίωση για ψευδείς πληροφορίες διαχείρισης copyright, επειδή δεν είχε θεμελιωθεί ότι οι όροι αδειοδότησης της Getty ήταν ψευδείς ή ότι δόθηκαν με πρόθεση να διευκολύνουν παραβίαση.

Πότε τα δικαιώματα ανήκουν σε φωτογράφο, εργοδότη ή πελάτη

Στις ΗΠΑ, το U.S. Copyright Office εξηγεί ότι αρχικός δημιουργός και δικαιούχος μιας φωτογραφίας είναι συνήθως ο άνθρωπος που τη λαμβάνει. Εξαίρεση μπορεί να υπάρχει όταν το έργο δημιουργείται στο πλαίσιο της εργασιακής σχέσης ως work made for hire ή όταν συντρέχουν οι ειδικές προϋποθέσεις έγγραφης συμφωνίας για έργο κατά παραγγελία.

Η απλή ανάθεση μιας φωτογράφισης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο πελάτης αποκτά το copyright. Αντίστοιχα, η παράδοση RAW αρχείων, καρτών μνήμης ή εκτυπώσεων δεν ισοδυναμεί από μόνη της με μεταβίβαση των άυλων δικαιωμάτων. Μια σύμβαση μπορεί, όμως, να εκχωρεί πλήρως το copyright ή να δίνει αποκλειστική ή μη αποκλειστική άδεια συγκεκριμένης έκτασης.

Οι παραπάνω αρχές περιγράφουν το αμερικανικό πλαίσιο και δεν πρέπει να μεταφέρονται μηχανικά στην Ελλάδα ή σε άλλη χώρα. Το εφαρμοστέο δίκαιο, το είδος της εργασιακής σχέσης και η ακριβής διατύπωση της σύμβασης μπορούν να αλλάξουν το αποτέλεσμα.

Τι πρέπει να κρατήσουν οι επαγγελματίες φωτογράφοι

Η πρακτική συνέπεια είναι σαφής: κάθε φωτογράφος χρειάζεται να γνωρίζει όχι μόνο τι παραδίδει, αλλά και ποια δικαιώματα μεταβιβάζει, για πόσο χρόνο, σε ποιες χώρες, για ποιες χρήσεις και με ποια αμοιβή. Ρήτρες που καλύπτουν παλαιότερο υλικό ή όλη τη διάρκεια του copyright απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή πριν από την υπογραφή.

Χρήσιμο είναι να τηρούνται οργανωμένα οι συμβάσεις, οι άδειες, οι τροποποιήσεις, τα τιμολόγια και η αλληλογραφία που αποδεικνύει τη συμφωνημένη χρήση. Η καταχώριση έργων και τα σωστά metadata παραμένουν σημαντικά εργαλεία, αλλά δεν αντικαθιστούν τον έλεγχο της αλυσίδας δικαιωμάτων.

Τι πιστεύουμε

Η απόφαση δεν λέει ότι οι φωτογράφοι δεν έχουν δικαιώματα στις εικόνες τους. Λέει ότι μπορούν να τα μεταβιβάσουν με σύμβαση και ότι μια τέτοια μεταβίβαση μπορεί να παραμένει καθοριστική χρόνια αργότερα. Το επαγγελματικό μάθημα είναι να αντιμετωπίζεται κάθε ρήτρα copyright ως βασικό οικονομικό στοιχείο της δουλειάς και όχι ως τυπικό παράρτημα.

Παράλληλα, επειδή ο Asfouri έχει ασκήσει έφεση στο Second Circuit, η υπόθεση δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως αμετάκλητη. Η πρωτόδικη απόφαση είναι ισχυρή υπενθύμιση, όχι οριστική απάντηση για κάθε μελλοντική διαφορά ανάμεσα σε φωτογράφο, πρακτορείο και πλατφόρμα αδειοδότησης.

Συχνές ερωτήσεις

Ποιος είναι συνήθως ο αρχικός κάτοχος του copyright μιας φωτογραφίας;

Στις ΗΠΑ είναι συνήθως ο φωτογράφος, εκτός αν η εικόνα αποτελεί work made for hire ή τα δικαιώματα έχουν μεταβιβαστεί με έγκυρη συμφωνία.

Η κατοχή των RAW αρχείων αποδεικνύει την κυριότητα του copyright;

Όχι. Η κατοχή του υλικού αρχείου διαφέρει από την κυριότητα των άυλων δικαιωμάτων εκμετάλλευσης.

Γιατί απορρίφθηκε η αγωγή του Nicolas Asfouri;

Το δικαστήριο έκρινε ότι είχε εκχωρήσει τα επίμαχα δικαιώματα στο AFP και ότι η Getty ενεργούσε βάσει άδειας του πρακτορείου.

Έχει τελειώσει η υπόθεση;

Όχι. Ο Asfouri άσκησε έφεση τον Αύγουστο του 2026 και η διαδικασία στο Second Circuit βρίσκεται σε εξέλιξη.