Πανσέληνος και έκλειψη μαζί: Πότε και πώς φωτογραφίζουμε το σπάνιο ξημέρωμα

Σύνοψη

• Η Πανσέληνος κορυφώνεται στις 28 Αυγούστου στις 07:18 ώρα Ελλάδας
• Η καθαρά ορατή μερική έκλειψη αρχίζει στην Αθήνα στις 05:33
• Περίπου στις 06:50 η έκλειψη φτάνει στη βαθύτερη ορατή φάση πριν από τη δύση
• Η Σελήνη δύει στην Αθήνα στις 06:54 και απαιτείται καθαρός δυτικός νοτιοδυτικός ορίζοντας
• Η έκθεση αλλάζει συνεχώς επειδή η Σελήνη σκοτεινιάζει ενώ ο ουρανός φωτίζεται
• Το ίδιο βράδυ η Πανσέληνος επιστρέφει πάνω από την Ελλάδα και 126 μνημεία και μουσεία ανοίγουν δωρεάν

Η Πανσέληνος της Παρασκευής 28 Αυγούστου 2026 συμπίπτει με μερική έκλειψη Σελήνης, δημιουργώντας στην Ελλάδα ένα ιδιαίτερο φωτογραφικό σκηνικό λίγο πριν από την αυγή.

Η Σελήνη θα αρχίσει να περνά από τη σκιά της Γης τα ξημερώματα της Παρασκευής και από τις 05:33 η μερική έκλειψη θα γίνεται πλέον καθαρά ορατή. Στην Αθήνα το φαινόμενο θα εξελίσσεται μέχρι τη δύση της Σελήνης στις 06:54, ενώ η ακριβής στιγμή της Πανσελήνου ακολουθεί στις 07:18, όταν το φεγγάρι θα βρίσκεται ήδη κάτω από τον ορίζοντα.

Για τους φωτογράφους, αυτό είναι το στοιχείο που κάνει τη συγκεκριμένη Πανσέληνο ξεχωριστή: δεν έχουμε απλώς ένα φωτεινό φεγγάρι, αλλά μια Σελήνη που σκοτεινιάζει καθώς κατεβαίνει ολοένα χαμηλότερα προς τα δυτικά-νοτιοδυτικά, την ώρα που ο ουρανός αρχίζει να φωτίζεται από την αυγή.

Πανσέληνος και έκλειψη την ίδια ημέρα

Η ακριβής στιγμή της Πανσελήνου είναι στις 07:18 ώρα Ελλάδας την Παρασκευή 28 Αυγούστου. Στην Αθήνα, όμως, η Σελήνη θα έχει δύσει περίπου 24 λεπτά νωρίτερα, στις 06:54.

Λίγες ώρες πριν, βρίσκεται σε εξέλιξη η μερική έκλειψη Σελήνης της 28ης Αυγούστου, μία από τις τέσσερις εκλείψεις του 2026 και η δεύτερη σεληνιακή έκλειψη της χρονιάς. Η NASA την καταγράφει ως μερική έκλειψη Σελήνης, ορατή μεταξύ άλλων από την Ευρώπη και την Αφρική.

Αυτό σημαίνει ότι η αυγουστιάτικη Πανσέληνος και η έκλειψη αποτελούν ουσιαστικά το ίδιο φωτογραφικό ραντεβού: μια σχεδόν απόλυτα γεμάτη Σελήνη που εισέρχεται στη σκοτεινή σκιά της Γης λίγο πριν χαθεί στον ελληνικό ορίζοντα.

Τι ακριβώς θα δούμε από την Ελλάδα

Η πρώτη φάση αρχίζει στις 04:23, όταν η Σελήνη εισέρχεται στην αχνή εξωτερική περιοχή της σκιάς της Γης. Η αλλαγή τότε είναι μικρή και δύσκολα διακρίνεται χωρίς προσεκτική παρατήρηση.

Το ουσιαστικό μέρος για τον παρατηρητή και τον φωτογράφο αρχίζει στις 05:33. Τότε η Σελήνη εισέρχεται στη σκοτεινότερη σκιά της Γης και ξεκινά η ορατή μερική έκλειψη. Στην Αθήνα βρίσκεται ακόμη περίπου 14 μοίρες πάνω από τον ορίζοντα, προς τα δυτικά-νοτιοδυτικά.

Στις 06:50 η έκλειψη φτάνει στη μεγαλύτερη φάση που μπορεί να παρατηρηθεί από την Αθήνα όσο ολόκληρη η Σελήνη παραμένει πάνω από τον ορίζοντα. Η τοπική έκλειψη έχει τότε magnitude 0,863 και το φεγγάρι βρίσκεται μόλις λίγα δέκατα της μοίρας πάνω από τον ορίζοντα. Τέσσερα λεπτά αργότερα δύει.

Η Θεσσαλονίκη έχει σχεδόν την ίδια εικόνα, με τη μεγαλύτερη ορατή φάση στις 06:50 και δύση περίπου στις 06:55. Στα ανατολικότερα τμήματα της χώρας η Σελήνη χάνεται νωρίτερα, επομένως η ορατή έκλειψη δεν εξελίσσεται το ίδιο βαθιά παντού.

Δεν είναι ολική έκλειψη

Η έκλειψη της 28ης Αυγούστου είναι βαθιά μερική, όχι ολική.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της NASA, η μέγιστη umbral magnitude του φαινομένου είναι περίπου 0,93. Αυτό σημαίνει ότι η Σελήνη περνά πολύ βαθιά μέσα στη σκοτεινή σκιά της Γης, χωρίς όμως να καλύπτεται ολόκληρος ο δίσκος και να αρχίζει φάση ολικότητας.

Είναι σημαντικό επίσης να μην ταυτίζεται η παγκόσμια μέγιστη φάση με αυτό που θα δούμε στην Ελλάδα. Το πραγματικό μέγιστο της έκλειψης συμβαίνει αργότερα, ενώ από πολλές ελληνικές περιοχές η Σελήνη θα έχει ήδη δύσει.

Η μεγάλη φωτογραφική πρόκληση είναι ο ορίζοντας

Αν υπάρχει μία συμβουλή που έχει μεγαλύτερη σημασία από οποιαδήποτε ρύθμιση κάμερας, είναι η επιλογή τοποθεσίας.

Στις τελευταίες και πιο ενδιαφέρουσες ορατές φάσεις η Σελήνη θα βρίσκεται σχεδόν πάνω στον ορίζοντα. Ένα χαμηλό βουνό, πολυκατοικίες, δέντρα ή ακόμη και πυκνή ατμοσφαιρική θόλωση μπορούν να την εξαφανίσουν αρκετά λεπτά πριν από την υπολογισμένη αστρονομική δύση.

Χρειάζεται επομένως σημείο με πραγματικά καθαρή θέα προς τα δυτικά-νοτιοδυτικά. Μια ακτή με σωστό προσανατολισμό, ένα ασφαλές υπερυψωμένο σημείο ή ένας ανοικτός ορίζοντας μπορεί να είναι πολύ σημαντικότερος από έναν μεγαλύτερο τηλεφακό.

Ιδανικά, η θέση πρέπει να έχει ελεγχθεί από την προηγούμενη ημέρα και να έχει σχεδιαστεί το κάδρο γνωρίζοντας πού ακριβώς θα περάσει η Σελήνη.

Για τον γενικό σχεδιασμό της θέσης της Σελήνης, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε και τον αναλυτικό οδηγό φωτογράφισης Πανσελήνου του PTTL. Αυτή τη φορά όμως υπάρχει η πρόσθετη δυσκολία της έκλειψης και της αυγής.

Τι αξίζει πραγματικά να φωτογραφίσουμε

Η πιο προφανής επιλογή είναι ένας μεγάλος σεληνιακός δίσκος με τηλεφακό. Δεν είναι όμως απαραίτητα η πιο ενδιαφέρουσα.

Η έκλειψη εξελίσσεται ενώ η Σελήνη κατεβαίνει από περίπου 14 μοίρες ύψος στις 05:33 προς τον ίδιο τον ορίζοντα. Αυτό επιτρέπει να συνδυαστεί το φεγγάρι με στοιχεία του πραγματικού τοπίου.

Ένας φάρος, μια κορυφογραμμή, ένα κτίριο, ένα καμπαναριό, ένα δέντρο ή μια ανθρώπινη φιγούρα μπορούν να δώσουν κλίμακα και ταυτότητα στη φωτογραφία.

Με τηλεφακό και αρκετή απόσταση από το πρώτο πλάνο μπορεί να δημιουργηθεί η γνωστή οπτική συμπίεση που κάνει τη Σελήνη να φαίνεται πολύ μεγάλη σε σχέση με το αντικείμενο, χωρίς να απαιτείται καμία ψηφιακή αλλοίωση.

Υπάρχει επίσης μια δεύτερη επιλογή: αντί για ένα μόνο καρέ, να δημιουργηθεί μια σειρά φωτογραφιών που καταγράφει τη σκιά της Γης να προχωρά πάνω στη Σελήνη από τις 05:33 μέχρι τη δύση.

Πώς αλλάζει η έκθεση όσο προχωρά η έκλειψη

Η 28η Αυγούστου έχει μια φωτογραφική ιδιαιτερότητα που δεν υπάρχει σε μια συνηθισμένη Πανσέληνο.

Η Σελήνη γίνεται προοδευτικά πιο σκοτεινή καθώς μεγαλύτερο τμήμα της μπαίνει στη σκιά της Γης. Ταυτόχρονα όμως πλησιάζει η ανατολή του Ήλιου και ο ουρανός γίνεται ολοένα φωτεινότερος.

Οι συνθήκες έκθεσης επομένως αλλάζουν συνεχώς.

Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη ρύθμιση ISO, διαφράγματος και ταχύτητας που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από την αρχή μέχρι το τέλος.

Πρακτικά, έχει νόημα να χρησιμοποιηθεί:

• Λήψη σε RAW, ώστε να διατηρείται το μεγαλύτερο δυνατό περιθώριο επεξεργασίας.
• Χειροκίνητη έκθεση, ώστε η μηχανή να μη μεταβάλλει απρόβλεπτα τις ρυθμίσεις καθώς αλλάζει η φωτεινότητα του ουρανού.
• Συχνός έλεγχος του histogram και των φωτεινών περιοχών του σεληνιακού δίσκου.
• Τρίποδο όταν είναι ασφαλές και επιτρέπεται στο σημείο λήψης.
• Ταχύτητα κλείστρου αρκετά γρήγορη ώστε να διατηρείται λεπτομέρεια στη Σελήνη, ιδιαίτερα με μεγάλο εστιακό μήκος.
• Συνεχής επανέλεγχος της έκθεσης όσο προχωρά η έκλειψη.

Το τρίποδο σταθεροποιεί την κάμερα, αλλά δεν σταματά την κίνηση της Σελήνης. Πολύ αργή ταχύτητα κλείστρου μπορεί επομένως να οδηγήσει σε απώλεια λεπτομέρειας ακόμη και με απόλυτα σταθερή μηχανή.

Μπορεί να φωτογραφηθεί και με κινητό;

Ναι, αλλά με διαφορετικές προσδοκίες.

Ένα κινητό με πραγματικό τηλεφακό μπορεί να καταγράψει καλύτερα τον σεληνιακό δίσκο από ένα μοντέλο που βασίζεται αποκλειστικά σε ψηφιακό zoom. Παρ’ όλα αυτά, η μεγαλύτερη ευκαιρία για smartphone βρίσκεται πιθανότατα στη σύνθεση και όχι στη λεπτομέρεια της επιφάνειας της Σελήνης.

Η χαμηλή θέση του φεγγαριού επιτρέπει να ενταχθεί στο κάδρο μαζί με το τοπίο, κτίρια ή ανθρώπους. Σε τέτοιες εικόνες το κινητό μπορεί να αποδώσει πολύ πιο πειστικό αποτέλεσμα από μια ακραία ψηφιακή μεγέθυνση του φεγγαριού.

Αν υπάρχει δυνατότητα RAW ή Pro mode, αξίζει να χρησιμοποιηθεί, όπως και σταθερή στήριξη όταν είναι πρακτικά εφικτή.

Το ίδιο βράδυ η Πανσέληνος επιστρέφει πάνω από 126 μνημεία

Η φωτογραφική ημέρα δεν τελειώνει με τη δύση της έκλειψης.

Το βράδυ της Παρασκευής, η Σελήνη ανατέλλει ξανά στην Αθήνα περίπου στις 20:08, παραμένοντας πρακτικά πλήρης.

Παράλληλα, το Υπουργείο Πολιτισμού διοργανώνει την Αυγουστιάτικη Πανσέληνο σε 126 αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικούς τόπους, μνημεία και μουσεία σε όλη την Ελλάδα, με ελεύθερη είσοδο. Σε 61 χώρους προβλέπονται εκδηλώσεις, ενώ άλλοι 65 θα παραμείνουν ανοιχτοί για το κοινό.

Αυτό προσφέρει μια δεύτερη, εντελώς διαφορετική εμπειρία της ίδιας Πανσελήνου: από τη σκοτεινιασμένη Σελήνη της έκλειψης πριν από την αυγή, στη φωτεινή Σελήνη πάνω από το ελληνικό τοπίο το βράδυ.

Η ελεύθερη είσοδος, πάντως, δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα άδεια για τρίποδα ή οργανωμένο φωτογραφικό setup μέσα σε κάθε μνημείο. Όσοι θέλουν να χρησιμοποιήσουν περισσότερο εξοπλισμό πρέπει να ελέγξουν τους κανόνες του συγκεκριμένου χώρου ή να επιλέξουν δημόσιο εξωτερικό σημείο για τη φωτογράφιση.

Μια Πανσέληνος, δύο εντελώς διαφορετικές εικόνες

Αν κάποιος θέλει να προσεγγίσει δημιουργικά τη συγκεκριμένη ημέρα, υπάρχει μια ενδιαφέρουσα φωτογραφική ιδέα: δύο εικόνες της ίδιας σχεδόν Πανσελήνου μέσα σε λίγες ώρες.

Η πρώτη πριν από την αυγή, χαμηλά στη δύση, με τη σκιά της Γης πάνω στον δίσκο.

Η δεύτερη μετά την ανατολή της το βράδυ, μέσα στο ελληνικό τοπίο ή σε συνδυασμό με ένα χαρακτηριστικό αρχιτεκτονικό στοιχείο.

Δεν πρόκειται απλώς για δύο λήψεις του φεγγαριού. Είναι δύο εντελώς διαφορετικές συνθήκες φωτός, χρώματος και αφήγησης μέσα στην ίδια ημέρα.

Τι πιστεύουμε

Η Πανσέληνος της 28ης Αυγούστου είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για το PTTL επειδή συνδυάζει το ίδιο το ουράνιο φαινόμενο με μια πραγματική φωτογραφική πρόκληση.

Η μερική έκλειψη δεν θα φτάσει στην ολικότητα και από την Ελλάδα η Σελήνη θα δύσει πριν ολοκληρωθεί το φαινόμενο. Αυτό όμως είναι ακριβώς που κάνει τη λήψη διαφορετική: ο φωτογράφος πρέπει να προβλέψει θέση, ορίζοντα και έκθεση για μια Σελήνη που σκοτεινιάζει ενώ ταυτόχρονα χάνεται μέσα στο φως της αυγής.

Και λίγες ώρες αργότερα, το ίδιο σχεδόν πλήρες φεγγάρι επιστρέφει στον ανατολικό ουρανό, προσφέροντας μια δεύτερη ευκαιρία για εντελώς διαφορετικές εικόνες.

Συχνές ερωτήσεις

Πότε είναι η Πανσέληνος του Αυγούστου 2026;

Η ακριβής στιγμή της Πανσελήνου είναι την Παρασκευή 28 Αυγούστου στις 07:18 ώρα Ελλάδας.

Πότε αρχίζει η μερική έκλειψη στην Ελλάδα;

Στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη η καθαρά ορατή μερική φάση αρχίζει στις 05:33. Η πρώτη, πολύ αχνή μεταβολή της φωτεινότητας ξεκινά νωρίτερα, στις 04:23.

Θα δούμε ολική έκλειψη Σελήνης;

Όχι. Η NASA καταγράφει το φαινόμενο ως βαθιά μερική έκλειψη με umbral magnitude περίπου 0,93.

Προς τα πού πρέπει να κοιτάξουμε;

Στην Αθήνα, κατά την έναρξη της μερικής φάσης, η Σελήνη βρίσκεται προς τα δυτικά-νοτιοδυτικά και συνεχίζει να κατεβαίνει προς τον ορίζοντα μέχρι τη δύση της.

Ποια είναι η καλύτερη ώρα για φωτογράφιση;

Δεν υπάρχει μία μόνο καλύτερη στιγμή. Από τις 05:33 ξεκινά η εμφανής μερική έκλειψη, ενώ περίπου στις 06:50 στην Αθήνα έχουμε τη βαθύτερη φάση που μπορεί να παρατηρηθεί με ολόκληρη τη Σελήνη ακόμη πάνω από τον ορίζοντα. Το καλύτερο κάδρο εξαρτάται από το ύψος του ορίζοντα και το επιλεγμένο πρώτο πλάνο.