Σύνοψη
- Οδηγός του βρετανικού Home Office ανέφερε ότι δεν πρέπει να φωτογραφίζεται ή να βιντεοσκοπείται κάποιος χωρίς τη συναίνεσή του.
- Η National Union of Journalists χαρακτήρισε τη γενική διατύπωση παραπλανητική και ζήτησε άμεση διόρθωση.
- Στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν υπάρχει γενικός νόμος που να απαιτεί άδεια για φωτογράφιση σε δημόσιο χώρο.
- Υπάρχουν συγκεκριμένοι περιορισμοί για παρενόχληση, voyeurism, upskirting και χώρους όπου υπάρχει εύλογη προσδοκία ιδιωτικότητας.
Ένας επίσημος βρετανικός οδηγός υποστήριξε ότι η φωτογράφιση ή η βιντεοσκόπηση ανθρώπων χωρίς συναίνεση δεν επιτρέπεται, προκαλώντας την αντίδραση της National Union of Journalists.
Το Home Office δημοσίευσε στις 19 Αυγούστου 2026 τον οδηγό Understanding Behaviours and Expectations in the UK για αιτούντες άσυλο. Στην ενότητα για τη φωτογράφιση συνδέει τον σεβασμό της ιδιωτικότητας με την απόλυτη διατύπωση ότι δεν πρέπει να λαμβάνονται φωτογραφίες ή βίντεο κάποιου χωρίς τη συγκατάθεσή του. Έξι ημέρες αργότερα, η NUJ ζήτησε να διορθωθεί το κείμενο, επειδή παρουσιάζει ως γενικό νομικό κανόνα κάτι που δεν ισχύει έτσι στο βρετανικό δίκαιο.
Η διαφορά δεν είναι θεωρητική. Η δημόσια φωτογράφιση είναι βασικό εργαλείο για φωτορεπόρτερ, κινηματογραφιστές, δημιουργούς ντοκιμαντέρ και πολίτες που καταγράφουν γεγονότα. Μια επίσημη αλλά υπεραπλουστευμένη οδηγία μπορεί να οδηγήσει ανθρώπους να πιστέψουν ότι έχουν δικαίωμα να απαιτούν διαγραφή νόμιμων εικόνων ή ότι κάθε κάμερα σε δημόσιο χώρο παραβιάζει αυτόματα τον νόμο.
Τι έγραψε ο οδηγός του Home Office
Ο οδηγός επιχειρεί να εξηγήσει καθημερινούς κανόνες συμπεριφοράς και βασικές νομικές υποχρεώσεις σε ανθρώπους που φτάνουν στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στην ενότητα “Photographs and videos” ξεκινά από μια ορθή γενική αρχή — τον σεβασμό στην ιδιωτικότητα — αλλά τη μετατρέπει σε καθολική απαγόρευση λήψης χωρίς συναίνεση. Αμέσως μετά αναφέρεται σε σοβαρά αδικήματα που αφορούν σεξουαλικές εικόνες και τη διανομή τους χωρίς άδεια.
Η γειτνίαση αυτών των διαφορετικών ζητημάτων εντείνει τη σύγχυση. Άλλο η καθημερινή ευγένεια, άλλο το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα και άλλο τα ειδικά ποινικά αδικήματα. Όταν παρουσιάζονται στην ίδια ροή χωρίς σαφή διάκριση, ο αναγνώστης μπορεί εύλογα να συμπεράνει ότι κάθε φωτογραφία ενός προσώπου χωρίς προηγούμενη συναίνεση είναι παράνομη.
Η αντίδραση της NUJ
Στις 25 Αυγούστου 2026 η National Union of Journalists δήλωσε ότι η συμβουλή είναι παραπλανητική και πρέπει να διορθωθεί άμεσα. Η ένωση υπογράμμισε ότι η φωτογράφιση ανθρώπων σε δημόσιους χώρους χωρίς προηγούμενη άδεια δεν είναι από μόνη της παράνομη στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Για τη NUJ, το θέμα αφορά τόσο την ακρίβεια ενός κρατικού ενημερωτικού εντύπου όσο και την ελευθερία του Τύπου. Οι φωτορεπόρτερ δεν μπορούν πρακτικά να ζητούν ατομική άδεια από κάθε πρόσωπο που εμφανίζεται σε μια δημόσια συγκέντρωση, διαμαρτυρία, αθλητικό γεγονός ή σκηνή δρόμου. Μια γενική υποχρέωση συναίνεσης θα καθιστούσε αδύναμη μεγάλο μέρος της τεκμηρίωσης της δημόσιας ζωής.
Τι ισχύει γενικά για τη φωτογράφιση σε δημόσιο χώρο
Στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν υπάρχει γενικός νόμος που να απαγορεύει να φωτογραφίζεται ή να βιντεοσκοπείται ένα άτομο σε δημόσιο χώρο χωρίς άδεια. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε λήψη και κάθε χρήση εικόνας επιτρέπεται ανεξάρτητα από τις συνθήκες. Η τοποθεσία, η συμπεριφορά του φωτογράφου, το περιεχόμενο και ο τρόπος δημοσίευσης μπορούν να αλλάξουν τη νομική αξιολόγηση.
Η φωτογράφιση μπορεί να δημιουργήσει νομικό πρόβλημα όταν αποτελεί μέρος επίμονης παρενόχλησης ή προκαλεί φόβο και σοβαρή αναστάτωση. Ειδικά αδικήματα καλύπτουν το voyeurism και το upskirting. Σε ιδιωτικούς χώρους ή σε περιστάσεις όπου υπάρχει εύλογη προσδοκία ιδιωτικότητας, οι κανόνες είναι διαφορετικοί. Επίσης, ο ιδιοκτήτης ενός ιδιωτικού χώρου που είναι ανοιχτός στο κοινό μπορεί να επιβάλει όρους και να ζητήσει να σταματήσει η φωτογράφιση.
Οι παραπάνω αρχές είναι γενική ενημέρωση για το Ηνωμένο Βασίλειο και όχι εξατομικευμένη νομική συμβουλή. Συγκεκριμένες υποθέσεις μπορεί να εμπλέκουν επιπλέον κανόνες για προστασία δεδομένων, δυσφήμηση, δικαστικές διαδικασίες, παιδιά ή εμπορική χρήση.
Γιατί η λέξη «συναίνεση» δεν λύνει μόνη της το θέμα
Η συναίνεση είναι συχνά καλή πρακτική, ιδιαίτερα σε κοντινά πορτρέτα, ευαίσθητες καταστάσεις και περιβάλλοντα όπου ένα πρόσωπο μπορεί να νιώθει εκτεθειμένο. Η δεοντολογία όμως δεν ταυτίζεται πάντα με μια οριζόντια νομική υποχρέωση. Ένας φωτογράφος δρόμου μπορεί να επιλέξει να ζητήσει άδεια για λόγους σεβασμού, ενώ ένας φωτορεπόρτερ μπορεί να χρειάζεται να καταγράψει ένα γεγονός ακριβώς επειδή συμβαίνει δημόσια και έχει ενημερωτικό ενδιαφέρον.
Η σαφής διατύπωση θα έπρεπε να εξηγεί και τις δύο πλευρές: ότι ο σεβασμός της ιδιωτικότητας παραμένει σημαντικός και ότι η δημόσια λήψη χωρίς προηγούμενη άδεια δεν είναι αυτομάτως παράνομη. Αυτό είναι το σημείο στο οποίο επικεντρώνεται η επίσημη παρέμβαση της NUJ. Ο προσβάσιμος οδηγός του Home Office παραμένει το πρωτογενές κείμενο της επίμαχης διατύπωσης.
Τι πιστεύουμε
Η προσπάθεια να γραφτεί ένας απλός οδηγός δεν δικαιολογεί μια νομικά παραπλανητική γενίκευση. Η ιδιωτικότητα, η συναίνεση και η ελευθερία καταγραφής της δημόσιας ζωής χρειάζονται καθαρές διακρίσεις, ιδίως όταν το κείμενο προέρχεται από κρατική αρχή. Η διόρθωση που ζητά η NUJ θα προστάτευε τόσο τους αναγνώστες του οδηγού όσο και όσους εργάζονται νόμιμα με κάμερα σε δημόσιους χώρους.
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζεται πάντα άδεια για φωτογράφιση σε δημόσιο χώρο στη Βρετανία;
Όχι. Δεν υπάρχει γενικός κανόνας που να απαιτεί προηγούμενη συναίνεση για κάθε φωτογραφία ή βίντεο σε δημόσιο χώρο.
Μπορεί κάποιος να ζητήσει να σταματήσει η φωτογράφιση;
Μπορεί να το ζητήσει, αλλά αυτό δεν σημαίνει αυτόματα ότι υπάρχει νομική υποχρέωση συμμόρφωσης. Οι συνθήκες, η τοποθεσία και η συμπεριφορά έχουν σημασία.
Πότε μπορεί μια λήψη να είναι παράνομη;
Μεταξύ άλλων, όταν συνδέεται με παρενόχληση, voyeurism, upskirting ή παραβίαση χώρου και περιστάσεων όπου υπάρχει εύλογη προσδοκία ιδιωτικότητας.
Τι ζήτησε η NUJ;
Ζήτησε από το Home Office να διορθώσει άμεσα τη γενική και παραπλανητική διατύπωση του οδηγού.
