Σύνοψη
- Ο Ahmed al-Bekkar έκρυψε το προσωπικό φωτογραφικό του αρχείο πίσω από έναν τοίχο πριν φύγει από τη Συρία το 2016.
- Επέστρεψε στη Ράκα μετά από περίπου δέκα χρόνια και ανέκτησε τις φωτογραφίες και τα βιβλία του.
- Η συλλογή περιλαμβάνει περίπου 3.000 τυπωμένες φωτογραφίες και πολύ περισσότερες ψηφιακές εικόνες.
- Ο φωτογράφος καταγράφει ξανά τα ιστορικά σημεία της πόλης.
Δέκα χρόνια μετά τη φυγή του από τη Συρία, ο φωτογράφος Ahmed al-Bekkar επέστρεψε στη Ράκα και γκρέμισε τον τοίχο που είχε χτίσει για να προστατεύσει χιλιάδες φωτογραφίες, βιβλία και προσωπικά του τεκμήρια.
Ο 66χρονος φωτογράφος είχε κλείσει με τούβλα την είσοδο της προσωπικής του βιβλιοθήκης, φοβούμενος ότι το περιεχόμενό της θα καταστρεφόταν ή θα λεηλατούνταν μέσα στον πόλεμο. Το 2026 κατάφερε να μπει ξανά στον χώρο και να βρει το αρχείο του εκεί όπου το είχε αφήσει.
Ο τοίχος που κράτησε ζωντανό το αρχείο
Ο al-Bekkar έφυγε από τη Ράκα στις 10 Αυγούστου 2016 και, πέντε ημέρες αργότερα, έφτασε στην Κωνσταντινούπολη. Η πόλη του είχε βιώσει συγκρούσεις, καταστροφές και λεηλασίες, καθώς και τη βία του ISIS και των δυνάμεων του καθεστώτος Άσαντ. Πριν φύγει, επέλεξε να εξαφανίσει την είσοδο της βιβλιοθήκης πίσω από έναν χτισμένο τοίχο.
Όταν επέστρεψε, παρακολούθησε τα τούβλα να αφαιρούνται ένα προς ένα. Για τον ίδιο, η επανένωση με τα βιβλία και τις φωτογραφίες δεν ήταν μια απλή ανάκτηση περιουσίας: μέσα σε αυτές βρίσκονταν στιγμές από τα παιδικά του χρόνια, τη νεότητά του και άνθρωποι που δεν ζουν πια.
Στην αφήγησή του στο Anadolu Agency, ο φωτογράφος στάθηκε στην ιστορία που κουβαλά κάθε φύλλο χαρτιού και στον χρόνο που χρειάστηκε για να συγκεντρώσει και να φυλάξει αυτά τα τεκμήρια.
3.000 τυπωμένες φωτογραφίες και μια ψηφιακή συλλογή
Το φυσικό του αρχείο περιλαμβάνει περίπου 3.000 τυπωμένες φωτογραφίες της Ράκα. Παράλληλα, διαθέτει μια πολύ μεγαλύτερη ψηφιακή συλλογή με εικόνες από ιστορικά μνημεία, πόλεις και αγορές σε ολόκληρη τη Συρία. Πρόκειται για καταγραφή μιας καθημερινότητας και μιας αστικής ταυτότητας που ο πόλεμος άλλαξε δραματικά.
Η σχέση του με αυτή τη φωτογραφία ξεκίνησε από μικρή ηλικία: μεγάλωσε απέναντι από ένα παλιό τζαμί, ανάμεσα σε ιστορικά κτίρια που τον έκαναν να ενδιαφερθεί για την αρχιτεκτονική και την πολιτιστική κληρονομιά. Μετά την επιστροφή του φωτογραφίζει ξανά μέρη που είχε καταγράψει πριν από χρόνια, ώστε να αποτυπώσει τη σημερινή κατάστασή τους.
Η φωτογραφική του δουλειά στην εξορία
Η δεκαετία στην Τουρκία δεν τον απομάκρυνε από τη δημιουργία. Στην Κωνσταντινούπολη συνέχισε να φωτογραφίζει, συμμετείχε στην ίδρυση της οργάνωσης House of Migrants και του Turkish-Arab Art House και πραγματοποίησε δύο ατομικές εκθέσεις στην περιοχή Φατίχ.
Η έκθεση «Memories of My Homeland» παρουσίασε εικόνες της Ράκα, άλλων περιοχών της Συρίας και των καταστροφών του πολέμου. Τον Νοέμβριο του 2025, παρουσίασε 55 φωτογραφίες σε διαφορετικά μεγέθη, με επιπλέον εικόνες από την Κωνσταντινούπολη και άλλες περιοχές της Τουρκίας. Η δεύτερη έκθεση, «Istanbul, Farewell», ήταν αφιερωμένη στην πόλη που τον φιλοξένησε για μία δεκαετία.
Τι σημαίνει να σώζεται μια φωτογραφική μνήμη
Η ιστορία του al-Bekkar συναντά, σε πολύ διαφορετικές συνθήκες, το ξεχασμένο αρχείο γυάλινων αρνητικών του Philippe Halsman: εικόνες που έμειναν για χρόνια μακριά από το κοινό μπορούν να αποκαλύψουν όχι μόνο το έργο ενός φωτογράφου, αλλά και την εποχή στην οποία δημιουργήθηκαν.
Στη Ράκα το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα άμεσο. Τα φωτογραφικά τεκμήρια επιτρέπουν τη σύγκριση του ίδιου τόπου πριν και μετά τη σύγκρουση, αλλά διατηρούν και μικρές προσωπικές ιστορίες που σπάνια καταγράφονται σε επίσημα ιστορικά αρχεία.
Τι πιστεύουμε
Η εικόνα ενός φωτογράφου που σηκώνει έναν τοίχο μπροστά στο αρχείο του, χωρίς να ξέρει αν θα το ξαναδεί, είναι από τις πιο δυνατές υπενθυμίσεις για το τι κουβαλάμε μέσα στις φωτογραφίες μας. Στα 3.000 τυπωμένα καρέ δεν βρίσκονται μόνο κτίρια και δρόμοι· βρίσκονται πρόσωπα, οικογένειες και μια πόλη όπως την έζησε εκείνος.
Υπάρχει και μια πλευρά που μας αφορά πρακτικά ως φωτογράφους. Όσο ασχολούμαστε με τις νέες κάμερες και τα αντίγραφα ασφαλείας, το αρχείο μας χρειάζεται κάτι περισσότερο από έναν δίσκο που λειτουργεί: σωστή οργάνωση, περιγραφές, αντίγραφα σε διαφορετικούς χώρους και μέριμνα για το πώς θα μπορεί να το διαβάσει κάποιος άλλος στο μέλλον.
Ο al-Bekkar έσωσε όσα μπορούσε με τον τρόπο που του επέτρεπαν οι συνθήκες. Τώρα, φωτογραφίζοντας ξανά τα ίδια σημεία της Ράκα, μπορεί να συνδέσει δύο στιγμές της πόλης που μεσολαβεί ανάμεσά τους μια ολόκληρη δεκαετία πολέμου και εξορίας. Αυτό είναι το ιδιαίτερο βάρος της φωτογραφίας ντοκουμέντου: οι εικόνες αποκτούν ακόμα μεγαλύτερη σημασία όταν ο κόσμος που καταγράφουν έχει αλλάξει.



