Sponsored
Φωτογραφία

Philippe Halsman: Ένα ξεχασμένο κιβώτιο αποκαλύπτει το Παρίσι πριν από τη δόξα του

Ο εγγονός του φωτογράφου παρουσίασε στο Magnum ένα σπάνιο αρχείο γυάλινων αρνητικών της δεκαετίας του 1930.

Δισέλιδο από το The French Crate με άγνωστη γυναίκα με τσιγάρο και στοίβα γυάλινων φωτογραφικών πλακών
Δισέλιδο από το The French Crate: άγνωστη γυναίκα και γυάλινες φωτογραφικές πλάκες. © Philippe Halsman Estate / Thames & Hudson.

Σύνοψη

  • Το Magnum παρουσίασε στις 14 Νοεμβρίου το βιβλίο The French Crate για το άγνωστο παρισινό αρχείο του Philippe Halsman.
  • Ο εγγονός του ανακάλυψε εκατοντάδες γυάλινα αρνητικά που είχαν μείνει για δεκαετίες σε ξύλινο κιβώτιο.
  • Οι φωτογραφίες αποκαλύπτουν πρώιμα πορτρέτα, μελέτες χτενισμάτων και την εξέλιξη του φωτισμού του.
  • Η έκδοση αναδεικνύει και την αξία της διατήρησης των φυσικών φωτογραφικών αρχείων.
Περιεχόμενα
  1. Το κιβώτιο που έμεινε ξεχασμένο
  2. Ο Halsman πριν από τα θρυλικά πορτρέτα
  3. Η φωτογραφία ως φυσικό αντικείμενο
  4. Τι πιστεύουμε

Μια ξεχασμένη ξύλινη κάσα με εκατοντάδες γυάλινα αρνητικά μάς συστήνει ξανά τον Philippe Halsman, αυτή τη φορά πριν από τα διάσημα πορτρέτα του, μέσα από το Παρίσι της δεκαετίας του 1930.

Το βιβλίο Philippe Halsman: The French Crate — The Unseen Paris Archive παρουσιάστηκε στις 14 Νοεμβρίου 2026 στο Magnum Book Festival, στο Παρίσι. Ο Oliver Halsman Rosenberg, εγγονός του φωτογράφου και υπεύθυνος του αρχείου Philippe Halsman, συζήτησε για την έκδοση με την ιστορικό φωτογραφίας Clara Bouveresse. Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε στο Magnum Gallery & Bookstore, στις 14:00, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων γύρω από το Paris Photo.

Το κιβώτιο που έμεινε ξεχασμένο

Ο Halsman έφυγε από το Παρίσι το 1940, καθώς οι ναζιστικές δυνάμεις εισέβαλαν στη Γαλλία. Σύμφωνα με τον εκδότη Thames & Hudson, μπόρεσε να πάρει μαζί του μόνο τη φωτογραφική του μηχανή και δώδεκα εκτυπώσεις. Με τη βοήθεια του Albert Einstein κατάφερε να εγκατασταθεί στη Νέα Υόρκη. Μετά τον πόλεμο, ένα ξύλινο κιβώτιο με γυάλινα αρνητικά επέστρεψε στα χέρια του, αλλά παρέμεινε για δεκαετίες στην αφάνεια.

Πολλά χρόνια αργότερα ο Oliver Halsman Rosenberg εντόπισε το κιβώτιο σε μια γωνιά του οικογενειακού φωτογραφικού αρχείου, ενώ οργάνωνε εξοπλισμό, εικόνες και αντικείμενα από το παλιό στούντιο. Στο εσωτερικό του βρήκε εκατοντάδες αρνητικά, αλλά και τα κουτιά μέσα στα οποία ο φωτογράφος φύλαγε τις γυάλινες πλάκες. Η ανακάλυψη δεν έγινε στην εκδήλωση της 14ης Νοεμβρίου· εκεί παρουσιάστηκε η νέα έκδοση που αξιοποιεί το ήδη ανακτημένο υλικό.

Δισέλιδο του The French Crate με φωτογραφία του ξύλινου κιβωτίου και τη σελίδα τίτλου
Το ξύλινο κιβώτιο του αρχείου δίπλα στη σελίδα τίτλου της έκδοσης. © Oliver Halsman Rosenberg / Thames & Hudson.

Ο Halsman πριν από τα θρυλικά πορτρέτα

Το 1931 ο Philippe Halsman εγκατέλειψε τις σπουδές μηχανικού και αφοσιώθηκε στη φωτογραφία. Στο Παρίσι φωτογράφιζε φίλους, μοντέλα και ανθρώπους της καλλιτεχνικής ζωής, αναζητώντας εκφράσεις και χειρονομίες που αποκάλυπταν κάτι από τον χαρακτήρα τους. Στα γυάλινα αρνητικά συναντάμε την πρώιμη μορφή της άμεσης, ψυχολογικής προσέγγισης που αργότερα χαρακτήρισε τα πορτρέτα του.

Δισέλιδο του βιβλίου με ασπρόμαυρο πορτρέτο γυναίκας και γυάλινες φωτογραφικές πλάκες
Ασπρόμαυρο πορτρέτο άγνωστης γυναίκας και στοίβα γυάλινων πλακών, όπως παρουσιάζονται στο βιβλίο. Φωτογραφία © Philippe Halsman Estate / Thames & Hudson.

Τα ανοίγματα του βιβλίου δείχνουν επίσης μελέτες χτενισμάτων: το στήσιμο του μοντέλου, η κίνηση των χεριών και η ακρίβεια του φωτισμού αποκαλύπτουν πόσο συνειδητά εργαζόταν ο Halsman ήδη από εκείνη την περίοδο. Ο εγγονός του σημειώνει ότι αναγνώρισε σε αυτές τις δοκιμές πόζες και φωτιστικές λύσεις που ο φωτογράφος χρησιμοποίησε αργότερα στις λήψεις διασημοτήτων.

Δύο ασπρόμαυρες φωτογραφίες χτενισμάτων του Philippe Halsman από γυάλινα αρνητικά
Μελέτες χτενισμάτων από τα παρισινά γυάλινα αρνητικά. Φωτογραφίες © Philippe Halsman Estate / Thames & Hudson.

Στις ΗΠΑ ο Halsman έγινε ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους φωτογράφους πορτρέτου του 20ού αιώνα. Φωτογράφισε τη Marilyn Monroe και τον Einstein, συνεργάστηκε επί 37 χρόνια με τον Salvador Dalí και δημιούργησε 101 εξώφυλλα για το περιοδικό LIFE. Η νέα συλλογή επιτρέπει να παρακολουθήσουμε τα βήματα πριν από αυτή την επιτυχία, αντί να ξεκινήσουμε την ιστορία του από τις εικόνες που όλοι γνωρίζουμε.

Η φωτογραφία ως φυσικό αντικείμενο

Οι πλάκες ήταν εύθραυστες και έπρεπε να αλλάζονται ξεχωριστά, κάνοντας τη διαδικασία πιο αργή και μελετημένη. Το The French Crate δείχνει όχι μόνο τα καρέ αλλά και το υλικό τους περιβάλλον: τις γυάλινες επιφάνειες, τις σημάνσεις και τα κουτιά φύλαξης. Η έκδοση της Thames & Hudson αριθμεί 168 σελίδες και, σύμφωνα με τον αμερικανικό κατάλογο του εκδότη, περιλαμβάνει 126 εικόνες, από τις οποίες οι 25 είναι έγχρωμες.

Δισέλιδο με τα αυθεντικά κουτιά γυάλινων αρνητικών και φωτογραφία καθισμένου μοντέλου
Τα κουτιά των αρνητικών και φωτογραφία μοντέλου στο Παρίσι της δεκαετίας του 1930. © Philippe Halsman Estate / Thames & Hudson.

Η αξία του αρχείου δεν περιορίζεται στα τελικά πορτρέτα. Οι συσκευασίες, η ταξινόμηση και τα φυσικά ίχνη αποκαλύπτουν τον τρόπο παραγωγής και διατήρησης της εικόνας. Κάτι αντίστοιχο βλέπουμε στα 90.052 αρνητικά του ιστορικού φωτορεπορτάζ της Κωνσταντινούπολης, όπου οι αρχικές λήψεις και οι επεμβάσεις πάνω τους συμπληρώνουν όσα γνωρίζαμε από τις δημοσιευμένες φωτογραφίες.

Η διατήρηση ενός φωτογραφικού αρχείου απαιτεί χρόνο, χώρο και συστηματική τεκμηρίωση. Χαρακτηριστικό ελληνικό παράδειγμα είναι το αρχείο του Γιάννη Κυριακίδη στην Καλαμαριά, με γυάλινες πλάκες, αρνητικά και προσωπικά αντικείμενα που καταγράφουν την πορεία ενός δημιουργού και την ιστορία του τόπου του.

Η έκδοση παρουσιάζεται από την Thames & Hudson. Περισσότερα για το βιβλίο εδώ.

Τι πιστεύουμε

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο εδώ είναι ότι δεν ανακαλύπτουμε απλώς επιπλέον εικόνες ενός διάσημου φωτογράφου. Μπορούμε να δούμε πώς δούλευε πριν βρει τη φόρμα με την οποία έγινε γνωστός. Οι φωτογραφίες των χτενισμάτων, για παράδειγμα, εξηγούν καλύτερα τη μετέπειτα δεξιοτεχνία του στον φωτισμό από μια γενική αναδρομή στις επιτυχίες του.

Για όσους φωτογραφίζουμε, υπάρχει και ένα δεύτερο μάθημα: το αρχείο δεν είναι μόνο ο φάκελος με τα επιλεγμένα JPEG ή RAW. Είναι οι δοκιμές, τα αρνητικά, οι σημειώσεις και η σειρά μέσα στην οποία πάρθηκαν οι αποφάσεις. Αν αυτά χαθούν, δυσκολεύει πολύ να καταλάβει ο επόμενος τι πραγματικά έκανε ο δημιουργός.

Η φωτογραφία του άγνωστου μοντέλου δίπλα στις γυάλινες πλάκες είναι ίσως η καλύτερη εικόνα αυτής της ιστορίας: από τη μία το πρόσωπο, από την άλλη το εύθραυστο υλικό που το κράτησε ζωντανό σχεδόν έναν αιώνα. Και τα δύο αξίζουν να σωθούν.

✎Σχόλια

Άφησε ένα σχόλιο