• Το Curiosity εξερευνά «boxwork» στο Όρος Σαρπ που από τροχιά μοιάζουν με ιστούς αράχνης.
• Οι επιτόπιες εικόνες επιβεβαιώνουν ρωγμές που πιθανόν τροφοδότησαν αποθέσεις ορυκτών από υπόγεια νερά.
• Οζίδια εμφανίζονται σε απρόσμενα σημεία, ανοίγοντας νέα ερωτήματα για τα επεισόδια υπόγειου νερού.
• Αναλύσεις δειγμάτων (και «υγρή χημεία») δίνουν νέα στοιχεία πριν το ρόβερ προχωρήσει σε στρώματα με θειικά άλατα.
Το ρόβερ Curiosity της NASA φωτογράφισε και μελέτησε από κοντά σχηματισμούς «boxwork» στο Όρος Σαρπ, που από ψηλά μοιάζουν με τεράστιους ιστούς αράχνης, δείχνοντας ότι υπόγεια νερά ίσως έδρασαν αργότερα απ’ όσο πιστεύαμε.
Για περίπου έξι μήνες, το Curiosity κινείται σε μια περιοχή με χαμηλές «ράχες» ύψους περίπου 1–2 μέτρων και αμμώδεις κοιλότητες ανάμεσά τους. Το πλέγμα εκτείνεται για χιλιόμετρα και ενισχύει το σενάριο ότι υπόγεια νερά κυκλοφορούσαν εδώ σε σχετικά «όψιμη» φάση της αρειανής ιστορίας.
[ads1]
Οι σχηματισμοί μοιάζουν με δικτυωτό όταν παρατηρούνται από τροχιά. Η επικρατέστερη εξήγηση είναι ότι το νερό πέρασε μέσα από μεγάλες ρωγμές του μητρικού πετρώματος και άφησε ορυκτά, τα οποία «τσιμέντωσαν» ορισμένες ζώνες. Αργότερα, ο άνεμος έσκαψε τις λιγότερο ενισχυμένες περιοχές, αφήνοντας τα ενισχυμένα τμήματα ως ράχες.
Μέχρι να φτάσει το Curiosity, κανείς δεν ήταν βέβαιος πώς δείχνουν αυτά τα «boxwork» από κοντά, ούτε αν οι λεπτές σκοτεινές γραμμές που φαίνονταν στις τροχιακές εικόνες αντιστοιχούσαν όντως σε κεντρικές ρωγμές που τροφοδότησαν την απόθεση ορυκτών.
Τι αποκάλυψαν οι ρωγμές και τα «σβώλια»
Η επιτόπια παρατήρηση έδειξε ότι οι γραμμές αυτές είναι πράγματι ρωγμές, κάτι που στηρίζει την ιδέα πως το υπόγειο νερό κινήθηκε μέσα από σπασίματα του βράχου και άφησε πίσω υλικά που σκλήρυναν το πλέγμα. Παράλληλα, το ρόβερ εντόπισε χαρακτηριστικά «οζίδια» (μικρά, ανώμαλα εξογκώματα) που συνδέονται με παλιότερη δράση υπόγειων νερών.
Το απρόσμενο είναι το πού εμφανίζονται αυτά τα οζίδια: όχι κοντά στις κεντρικές ρωγμές, αλλά στα τοιχώματα των ραχών και στις κοιλότητες ανάμεσά τους. Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη καθαρή εξήγηση και εξετάζουν σενάρια όπου οι ράχες «τσιμεντώθηκαν» πρώτα και ακολούθησαν νεότερα επεισόδια υπόγειου νερού που άφησαν οζίδια γύρω τους.
Για την ομάδα πλοήγησης, η ίδια η πρόσβαση είναι δοκιμασία: το ρόβερ, σχεδόν ενός τόνου, πρέπει να περάσει πάνω από ράχες με πλάτος κοντά στο δικό του, αλλά και να κατέβει στις αμμώδεις κοιλότητες όπου αυξάνεται ο κίνδυνος ολίσθησης και δυσκολιών στην κύλιση.
Στο επιστημονικό σκέλος, το Curiosity πήρε και ανέλυσε δείγματα με το τρυπάνι του από διαφορετικά σημεία: κορυφή ράχης, βράχο μέσα σε κοιλότητα και μια μεταβατική περιοχή πριν από το πλέγμα. Οι αναλύσεις με ακτίνες Χ και φούρνο υψηλής θερμοκρασίας έδειξαν αργιλικά ορυκτά στη ράχη και ανθρακικά ορυκτά στην κοιλότητα, στοιχεία που βοηθούν να «δεθεί» το πώς χτίστηκε και αλλοιώθηκε η δομή.
[ads2]
Πρόσφατα, το ρόβερ ανέλυσε και τέταρτο δείγμα με «υγρή χημεία», μια πιο ειδική διαδικασία μέσα στον φούρνο που διευκολύνει την ανίχνευση ορισμένων οργανικών ενώσεων, δηλαδή ανθρακούχων μορίων που σχετίζονται με τη χημεία της ζωής.
Η NASA σημειώνει ότι μέσα στον Μάρτιο το Curiosity θα αφήσει πίσω την περιοχή των «boxwork» και θα συνεχίσει μέσα στη στρωματογραφική ενότητα του Όρους Σαρπ που είναι πλούσια σε θειικά άλατα, αποτυπώνοντας ένα σκηνικό όπου το νερό στέρευε με τον χρόνο. Το πρακτικό διακύβευμα τώρα είναι να ξεκαθαριστεί πόσο «ψηλά» και για πόσο κράτησε ο υπόγειος υδροφόρος ορίζοντας, ώστε να γίνει πιο συγκεκριμένη η εικόνα για τη διάρκεια των κατοικήσιμων συνθηκών στο παρελθόν του Άρη.
