Σύνοψη
- Ο Wolfgang Zurborn ψηφιοποίησε εκατοντάδες αναλογικά έγχρωμα αρνητικά από τις δεκαετίες του 1980 και 1990.
- Το Crowds παρατηρεί σχέσεις, χειρονομίες και συμπεριφορά ανθρώπων μέσα σε δημόσιες συγκεντρώσεις.
- Οι εικόνες αποκτούν νέο ενδιαφέρον σήμερα, χωρίς να μετατρέπονται σε απλοϊκή νοσταλγία για την εποχή πριν από smartphones και social media.
- Το βιβλίο κυκλοφορεί από τον Kehrer Verlag σε 272 σελίδες.
Ο Wolfgang Zurborn στρέφει το βλέμμα στα πλήθη των δεκαετιών του 1980 και 1990, μέσα από εκατοντάδες ψηφιοποιημένα αναλογικά έγχρωμα αρνητικά που συγκεντρώνονται στο βιβλίο Crowds.
Ο Γερμανός φωτογράφος άρχισε να ξαναβλέπει το αρχείο του στη διάρκεια της πανδημίας και σάρωσε εκατοντάδες έγχρωμα αρνητικά. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς μια νοσταλγική επιστροφή σε μια εποχή πριν από τα smartphones και τα social media, αλλά μια μελέτη του τρόπου με τον οποίο οι άνθρωποι καταλαμβάνουν τον δημόσιο χώρο και σχετίζονται μεταξύ τους μέσα σε ομάδες.
Οι εικόνες προέρχονται από πολιτικές, αθλητικές και θρησκευτικές συγκεντρώσεις, τουριστικά σημεία και χώρους ψυχαγωγίας. Ο Zurborn δεν αντιμετωπίζει το πλήθος ως ανώνυτη μάζα· αναζητά χειρονομίες, βλέμματα, αποστάσεις και μικρές σχέσεις που συνεχίζουν να ξεχωρίζουν μέσα στη συλλογική εμπειρία.
Το άτομο δεν εξαφανίζεται μέσα στη μάζα
Στην επίσημη παρουσίαση του project, ο Zurborn εξηγεί ότι τον ενδιαφέρει ο άνθρωπος μαζί με τις κοινωνικές επιρροές, τις συλλογικές εντάξεις και τα μέσα που διαμορφώνουν τη συμπεριφορά του. Γι’ αυτό και οι πρωταγωνιστές των φωτογραφιών του ούτε χάνονται μέσα στο πλήθος ούτε απομονώνονται από το περιβάλλον τους.
Η φωτογραφία δρόμου γίνεται εδώ εργαλείο παρατήρησης σχέσεων. Στις ίδιες εικόνες συνυπάρχουν σώματα, πινακίδες, χρώματα, βλέμματα και στιγμιαίες αντιδράσεις. Το ενδιαφέρον βρίσκεται συχνά όχι στο ίδιο το γεγονός, αλλά σε όσα συμβαίνουν γύρω του: στον τρόπο που οι άνθρωποι περιμένουν, κοιτούν, ακουμπούν ο ένας τον άλλο ή παρασύρονται από την ένταση του χώρου.
Η αναλογική έγχρωμη φωτογραφία ως πυκνό οπτικό αρχείο
Το Crowds έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και ως παράδειγμα αναλογικής έγχρωμης φωτογραφίας. Ο Zurborn εργάζεται μέσα στο πλήθος και χρησιμοποιεί το χρώμα, την εγγύτητα και την πυκνή σύνθεση για να κρατήσει πολλά επίπεδα πληροφορίας στο ίδιο κάδρο.
Σε παλαιότερο κείμενο για τη δουλειά του, που αναδημοσιεύεται στην επίσημη ιστοσελίδα του, το ύφος του περιγράφεται ως συνδυασμός φωτογραφίας ντοκουμέντου και έντονα υποκειμενικής ματιάς, με χρήση ευρυγώνιου φακού σε κοντινές αποστάσεις. Αυτή η επιλογή κάνει τον θεατή να νιώθει ότι βρίσκεται μέσα στη σκηνή και όχι απέναντί της.
Πριν από τα smartphones, χωρίς να εξιδανικεύεται το παρελθόν
Η σημερινή ανάγνωση των φωτογραφιών αποκτά αναπόφευκτα ένα επιπλέον επίπεδο, επειδή οι περισσότερες λήψεις προέρχονται από μια περίοδο πριν η καθημερινή παρουσία των smartphones και των σύγχρονων κοινωνικών δικτύων γίνει μέρος σχεδόν κάθε δημόσιας συγκέντρωσης. Στα κάδρα το ενδιαφέρον των ανθρώπων στρέφεται στο γεγονός, στους γύρω τους και στον ίδιο τον χώρο, χωρίς τη συνεχή οπτική παρουσία οθονών που χαρακτηρίζει πολλές σημερινές εικόνες πλήθους.
Αυτό όμως δεν αποδεικνύει ότι οι άνθρωποι ήταν «πιο κοινωνικοί» ή ότι ο δημόσιος χώρος λειτουργούσε καλύτερα. Οι φωτογραφίες είναι ντοκουμέντα συγκεκριμένων τόπων και στιγμών. Η αξία τους βρίσκεται στο ότι επιτρέπουν τη σύγκριση της ορατής συμπεριφοράς και της γλώσσας του σώματος ανάμεσα σε διαφορετικές εποχές, χωρίς να χρειάζεται να μετατραπούν σε εύκολη αφήγηση παρακμής ή νοσταλγίας.
Ένα βιβλίο που οργανώνει το χάος αντί να το εξηγεί
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τον Kehrer Verlag σε 272 σελίδες, με μεγάλο σχήμα περίπου 19,8 × 28 εκ. και ανοιχτή βιβλιοδεσία. Η επίσημη παρουσίαση αναφέρει 129 έγχρωμες εικόνες και συνέντευξη του Zurborn με τον Alasdair Foster.
Η ακολουθία των φωτογραφιών δεν οργανώνεται γραμμικά με βάση τόπο και χρόνο. Ο Zurborn προτιμά μια ρυθμική σύνδεση εικόνων που αναδεικνύει τη γλώσσα του σώματος και την υπερφόρτωση ερεθισμάτων. Όπως εξηγεί ο ίδιος, στόχος του είναι να δημιουργεί οπτική τάξη χωρίς να εξαφανίζει το χάος που κάνει αυτές τις σκηνές ζωντανές.
Περισσότερα για το βιβλίο υπάρχουν στην επίσημη σελίδα του Kehrer Verlag και στην ιστοσελίδα του project Crowds.
Τι πιστεύουμε
Το δυνατό σημείο του Crowds είναι ότι δεν χρειάζεται να στηριχθεί σε μια απλοϊκή αντίθεση «τότε και τώρα». Οι εικόνες έχουν αξία επειδή παρατηρούν το πλήθος από κοντά και αφήνουν χώρο στο άτομο να παραμένει ορατό μέσα στη συλλογική σκηνή. Παράλληλα, η επιστροφή σε αναλογικά έγχρωμα αρνητικά δεκαετιών δείχνει πόσο σημαντικό μπορεί να γίνει ένα προσωπικό φωτογραφικό αρχείο όταν επανεξετάζεται με νέα ερωτήματα.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι το Crowds;
Είναι βιβλίο και φωτογραφικό project του Wolfgang Zurborn που συγκεντρώνει εικόνες πλήθους από το αναλογικό έγχρωμο αρχείο του, κυρίως από τις δεκαετίες του 1980 και 1990.
Πώς δημιουργήθηκε το project;
Κατά την περίοδο των lockdowns ο Zurborn επανεξέτασε το αρχείο του και σάρωσε εκατοντάδες αναλογικά έγχρωμα αρνητικά, από τα οποία προέκυψαν το βιβλίο και οι σχετικές εκθέσεις.
Τι είδους σκηνές φωτογράφιζε;
Πολιτικές, αθλητικές και θρησκευτικές εκδηλώσεις, τουριστικούς χώρους, φεστιβάλ και άλλες μορφές δημόσιας ψυχαγωγίας.
Είναι το βιβλίο μια νοσταλγική ματιά πριν από τα smartphones;
Όχι απαραίτητα. Οι φωτογραφίες επιτρέπουν μια σύγκριση με τη σημερινή δημόσια συμπεριφορά, αλλά το project εστιάζει κυρίως στις σχέσεις ανάμεσα στο άτομο, το πλήθος και το περιβάλλον.
