Δίνει έμφαση στη διακριτικότητα, στην αναμονή και στη σωστή ανάγνωση της σκηνής
Περιγράφει την Αθήνα ως μια δύσκολη αλλά εξαιρετικά ανταποδοτική πόλη για έμπειρους φωτογράφους δρόμου
Ο Μανώλης Σούλος μιλά στο pttl.gr με αφορμή το Athens Street Photography Festival, ανοίγοντας μια συζήτηση για τη φωτογραφία δρόμου, τη διαίσθηση, την αόρατη παρουσία του φωτογράφου και τη δυσκολία της Αθήνας ως πεδίου φωτογράφισης.
Ο Μανώλης Σούλος έχει χτίσει τη σχέση του με τη φωτογραφία μέσα από την παρατήρηση της αστικής ζωής, τις μετακινήσεις και την ανάγκη να κατανοήσει τον ρυθμό της πόλης σε αντιπαραβολή με το περιβάλλον όπου μεγάλωσε. Η παρουσία του στο Athens Street Photography Festival δίνει επιπλέον ενδιαφέρον στη συνέντευξη, καθώς φέρνει στο προσκήνιο μια ματιά που έχει δουλευτεί μέσα από εμπειρία, αναμονή και καθημερινή τριβή με τον δρόμο.
Η συνέντευξή του έχει ιδιαίτερη αξία γιατί δεν μένει μόνο στη στιγμή του κλικ. Αντίθετα, μιλά για όσα προηγούνται και όσα ακολουθούν: την πρόβλεψη της σκηνής, τη διακριτικότητα, τη σημασία της εμπειρίας, αλλά και την ευθύνη που αναλαμβάνει ο φωτογράφος όταν αποφασίζει να δημοσιεύσει μια εικόνα.
Η παρουσία του στο φεστιβάλ
Ο Μανώλης Σούλος θα συμμετάσχει στο Athens Street Photography Festival με φωτογραφικό περίπατο με τίτλο «Photo walk with Manolis Soulos», που θα πραγματοποιηθεί στις 15 Μαϊου, από τις 10:00 το πρωί έως τις 12:00 το μεσημέρι, στην πλατεία Μοναστηρακίου στην Αθήνα.
Η δράση δίνει την ευκαιρία στο κοινό να περπατήσει μαζί του σε ένα από τα πιο ζωντανά σημεία της πόλης και να δει στην πράξη πώς προσεγγίζει τη φωτογραφία δρόμου, τη σκηνή, τον ρυθμό και την αναμονή μέσα στον αστικό χώρο.
Ο Μανώλης Σούλος είναι φωτογράφος δρόμου με πάνω από μια δεκαετία εμπειρίας στη φωτογραφία.
Αποτυπώνει το χιούμορ, την αντίθεση και τη φαντασία μέσα σε καθημερινές στιγμές.
Έχει λάβει εθνικές και διεθνείς διακρίσεις, έχει συμμετάσχει σε εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό και έχει παρουσιαστεί σε πολλά διαδικτυακά έντυπα φωτογραφίας.
Γεννήθηκα στο νησί της Λέρου το 1995. Όταν μετακόμισα σε μια μεγαλύτερη πόλη για τις πανεπιστημιακές μου σπουδές, ένιωσα μια βαθιά περιέργεια να εξερευνήσω και να κατανοήσω την αστική ζωή, συγκρίνοντάς την συχνά με τον ήσυχο και χαλαρό ρυθμό με τον οποίο μεγάλωσα στο νησί. Μέσα από τα ταξίδια μου ανακάλυψα τη φωτογραφία, αρχικά ως έναν τρόπο να τεκμηριώνω τα μέρη που επισκεπτόμουν, αλλά πολύ γρήγορα ως μέσο προσωπικής έκφρασης. Σύντομα έγινε το πάθος μου. Με την πάροδο του χρόνου, καθώς ασχολήθηκα με τη φωτογραφία σε επαγγελματικό επίπεδο και εξερεύνησα διαφορετικά είδη, συνειδητοποίησα ότι αυτό που πραγματικά με γοητεύει είναι η φωτογραφία δρόμου και το ντοκιμαντέρ.
Μείνε μέσα στα πράγματα
Συμπλήρωσε το email σου και ολοκλήρωσε την εγγραφή σε δευτερόλεπτα.
Τι σε τράβηξε αρχικά στη φωτογραφία δρόμου και τι σε κρατάει παθιασμένο με αυτήν;
Αυτό που με τράβηξε αρχικά στη φωτογραφία δρόμου ήταν η απλότητά της. Το μόνο που χρειάζεσαι πραγματικά είναι ένα καλό ζευγάρι παπούτσια, μια κάμερα και τον ενθουσιασμό σου. Και αυτά ακριβώς είναι τα πράγματα που συνεχίζουν να με κρατούν παθιασμένο. Ακριβώς επειδή είναι τόσο προσβάσιμη, επειδή ο καθένας μπορεί να το κάνει, γίνεται απίστευτα προκλητικό να δημιουργήσεις πραγματικά καθηλωτικές εικόνες. Πιστεύω ότι η φωτογραφία δρόμου είναι ένα από τα πιο απαιτητικά είδη, και αυτή ακριβώς η πρόκληση είναι που με κρατά σε εγρήγορση και μου δίνει έμπνευση.
Πώς προσεγγίζεις την απαθανάτιση αυθόρμητων στιγμών χωρίς να διαταράσσεις τη σκηνή;
Η φωτογραφία δρόμου απαιτεί έντονη επίγνωση του περιβάλλοντος και ένα ένστικτο να ανταποκρίνεσαι στη στιγμή. Με τον καιρό, μαθαίνεις πώς να κινείσαι πιο διακριτικά, αναπτύσσοντας μια ευαισθησία που σου επιτρέπει να γίνεσαι ένα με τη σκηνή. Ακόμα και οι παραμικρές λεπτομέρειες —πώς ντύνεσαι, πώς κινείσαι, ο τρόπος που παρουσιάζεις τον εαυτό σου— μπορούν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα. Έτσι, χρειάστηκε να παρατηρήσω και να βελτιώσω τον εαυτό μου, αναπτύσσοντας τεχνικές και συνήθειες, μερικές φορές ακόμη και θεατρικές, για να περνώ απαρατήρητος. Φυσικά, όλα αυτά έρχονται με την εμπειρία.
Μπορείς να περιγράψεις μια αξιομνημόνευτη στιγμή που απαθανάτισες και που σε συνοδεύει ακόμα;
Ο κύκλος μιας εικόνας ξεκινά πολύ πριν αυτή ληφθεί πραγματικά. Ξεκινά τη στιγμή που την οραματίζεσαι, ακόμα και πριν σηκώσεις την κάμερα στο μάτι σου. Για μένα, κάθε φωτογραφία που πραγματικά αξιολογώ κουβαλάει μια ζωντανή ανάμνηση από πίσω της, κάτι που αναδύεται κάθε φορά που κοιτάζω την εικόνα. Μια στιγμή που ξεχωρίζει είναι μια φωτογραφία που έβγαλα με τρεις σκιές και μια γυναίκα στο βάθος. Θυμάμαι να περιμένω στο ίδιο σημείο για σχεδόν μισή ώρα, προμηνύοντας τη σκηνή που είχα στο μυαλό μου. Σε μια στιγμή, όλα ευθυγραμμίστηκαν σε ένα κλάσμα του δευτερολέπτου. Για μένα ο χρόνος φάνηκε να διαστέλλεται ατελείωτα. Κοίταζα μέσα από το σκόπευτρο, εντελώς απομονωμένος από τον κόσμο γύρω μου, νιώθοντας όμως σαν να μπορούσα να ελέγξω κάθε κίνηση μέσα στο κάδρο. Ήμουν απόλυτα συγκεντρωμένος, σε μια κατάσταση απόλυτης ροής. Αυτές είναι οι στιγμές στις οποίες επιστρέφω συχνά, αυτές που προσπαθώ να ξαναζήσω και να κουβαλώ μαζί μου κάθε φορά που βγαίνω έξω για να φωτογραφίσω.
Τι βρίσκεις πιο προκλητικό στη φωτογράφιση σε δημόσιους χώρους;
Η μεγαλύτερη πρόκληση για μένα όταν φωτογραφίζω σε δημόσιους χώρους είναι να μάθω να γίνομαι αόρατος. Το πώς να κινούμαι και να παρατηρώ έτσι ώστε οι άνθρωποι να μην συνειδητοποιούν καν ότι φωτογραφίζονται πριν ληφθεί η φωτογραφία. Και μόλις το πετύχεις αυτό, η επόμενη πρόκληση είναι ακόμα πιο δύσκολη: να βρεις έναν τρόπο να εξαλείψεις τους οπτικούς περισπασμούς του περιβάλλοντος, ώστε η εικόνα να επικοινωνεί ακριβώς αυτό που οραματίστηκες.
Τι ρόλο παίζει η διαίσθηση στη διαδικασία σου και πώς την εκπαιδεύεις;
Η διαίσθηση και η ικανότητα να «διαβάζεις» το περιβάλλον σου είναι απαραίτητα στη φωτογραφία δρόμου. Κάθε φωτογράφος δρόμου χρειάζεται μια καλά συντονισμένη αίσθηση επίγνωσης και ο μόνος πραγματικός τρόπος για να την αναπτύξεις είναι η εξάσκηση. Να είσαι εκεί έξω κάθε μέρα, να παρατηρείς και να μαθαίνεις να προσαρμόζεσαι σε ό,τι ξετυλίγεται. Δεξιότητες όπως η διακριτική επικοινωνία, το να ξέρεις πώς να προσεγγίζεις τους ανθρώπους, να νιώθεις τις σωστές δονήσεις, να διαβάζεις τις κινήσεις, ακόμα και το πώς ντύνεσαι, όλα παίζουν κρίσιμο ρόλο στο να ακονίζεις τη διαίσθησή σου, βοηθώντας την να εξελιχθεί φυσικά και ομαλά με τον καιρό.
Πώς διαχειρίζεσαι τα ηθικά ζητήματα, όπως η ιδιωτικότητα και η πολιτισμική ευαισθησία, όταν φωτογραφίζεις δημόσια;
Πάντα ερευνώ τις ηθικές, πολιτισμικές και νομικές παραμέτρους κάθε μέρους που επισκέπτομαι. Προσπαθώ να σέβομαι τους ανθρώπους, αλλά όταν βλέπω μια στιγμή που θέλω να απαθανατίσω, συνήθως ενεργώ ενστικτωδώς. Η δημοσίευση της εικόνας, ωστόσο, είναι ένα διαφορετικό ζήτημα και εκεί είμαι πολύ πιο προσεκτικός. Εξαρτάται από το ποιος είσαι ως φωτογράφος, τι θέλεις να δείξεις, πώς θέλεις να το δείξεις και τι στοχεύεις να πετύχεις. Εάν μια δυνητικά αμφιλεγόμενη εικόνα εξυπηρετεί ένα μεγαλύτερο έργο ή σκοπό, απαιτεί προσεκτική κρίση. Το να βαδίζεις σε αυτή τη γραμμή με σύνεση είναι μέρος της διαδικασίας.
Ποιοι φωτογράφοι σε έχουν επηρεάσει στη διαμόρφωση του οπτικού σου στυλ;
Προσπαθώ να αντλώ έμπνευση από κάθε φωτογράφο που μελετώ, και υπάρχουν πολλοί που με έχουν επηρεάσει. Ο Tony Ray-Jones είναι σίγουρα ένας από τους αγαπημένους μου, αλλά οι φωτογράφοι που είχαν τον πιο σημαντικό αντίκτυπο στον τρόπο που φωτογραφίζω τα τελευταία τέσσερα χρόνια είναι ο Tavepong Pratoomwong και ο Edas Wong.
Πώς προσεγγίζεις την επεξεργασία των φωτογραφιών δρόμου διατηρώντας την αυθεντικότητά τους;
Είναι απλό, προσπαθώ να μην υπερεπεξεργάζομαι τις εικόνες μου. Εστιάζω σε διακριτικές διορθώσεις, όπως η ρύθμιση των φωτεινών σημείων και των σκιών. Εάν ποτέ κάνω βαριά επεξεργασία ή χρησιμοποιήσω Photoshop για έναν συγκεκριμένο σκοπό, το καθιστώ σαφές, και δεν θα το θεωρούσα ποτέ φωτογραφία δρόμου. Ζούμε σε μια τεχνολογικά προηγμένη εποχή όπου η φωτογραφία δρόμου δεν εγγυάται πλέον την αλήθεια· απαιτεί εμπιστοσύνη.
Τι συμβουλή θα έδινες σε κάποιον που θέλει να αποκτήσει αυτοπεποίθηση στη φωτογράφιση στον δρόμο;
Όσο περισσότερο εξασκείσαι, τόσο περισσότερο θα μεγαλώνει η αυτοπεποίθησή σου — όλα καταλήγουν στην επανάληψη και την εμπειρία. Προσέγγισε τους ανθρώπους με ένα ειλικρινές χαμόγελο και θετική στάση. Η ενέργεια κάνει τεράστια διαφορά στον τρόπο που σε υποδέχονται. Να είσαι ειλικρινής για το τι κάνεις και γιατί· οι άνθρωποι εκτιμούν τη διαφάνεια πολύ περισσότερο από τις δικαιολογίες. Με τον καιρό, καθώς μαθαίνεις πώς να χειρίζεσαι διαφορετικές καταστάσεις με ηρεμία και σεβασμό, θα νιώθεις φυσικά πιο άνετα και σίγουρος φωτογραφίζοντας στον δρόμο.
Έχεις φωτογραφίσει ποτέ στην Ελλάδα και, αν ναι, πώς συγκρίνεις την Ελλάδα με άλλες χώρες;
Έχω φωτογραφίσει εκτενώς στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στην Αθήνα. Σε σύγκριση με άλλες χώρες, η Ελλάδα δεν προσφέρει πάντα το ίδιο έντονο city vibe παντού, ειδικά για τη φωτογραφία δρόμου. Ακόμη και σε μεγάλες πόλεις όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη, ο οπτικός θόρυβος και οι λιγότερο εκλεπτυσμένες λεπτομέρειες μπορούν μερικές φορές να κάνουν τη σύνθεση των εικόνων πιο δύσκολη. Παρόλα αυτά, η Ελλάδα έχει ορισμένα ξεκάθαρα πλεονεκτήματα: σταθερό φως και ευνοϊκό καιρό, που είναι ιδανικά για φωτογράφιση όλο το χρόνο. Όσον αφορά τους ανθρώπους, οι Έλληνες μπορεί να εκνευριστούν εύκολα σε σύγκριση με κάποιες άλλες ευρωπαϊκές εθνικότητες, αλλά μπορούν επίσης να γίνουν οι καλύτεροι φίλοι σου με τη σωστή προσέγγιση και θετική στάση. Η φωτογραφία δρόμου είναι επίσης λιγότερο οικεία σε πολλούς ανθρώπους εδώ σε σύγκριση με μέρη όπως η Βορειοανατολική Ασία, όπου είναι ευρύτερα κατανοητή και αποδεκτή. Εστιάζοντας στην Αθήνα, ως το κύριο κέντρο της χώρας για τη φωτογραφία δρόμου, θα έλεγα ότι είναι μια απαιτητική πόλη για αρχάριους. Ωστόσο, για πιο έμπειρους φωτογράφους, μπορεί να μοιάζει με σεντούκι θησαυρού γεμάτο μοναδικές και ανταποδοτικές στιγμές.
Τι πιστεύουμε
Η συνέντευξη του Μανώλη Σούλου ξεχωρίζει γιατί μιλά για τη φωτογραφία δρόμου ως μια πρακτική που απαιτεί πολύ περισσότερα από ένα γρήγορο αντανακλαστικό. Στις απαντήσεις του επανέρχονται συνεχώς η αναμονή, η πρόβλεψη, η αόρατη παρουσία και η πειθαρχία που χρειάζεται για να φτάσει κανείς σε μια εικόνα που να επικοινωνεί ακριβώς αυτό που είχε φανταστεί.
Με αφορμή την παρουσία του στο Athens Street Photography Festival, αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και όσα λέει για την Αθήνα ως φωτογραφικό πεδίο. Δεν τη βλέπει σαν μια εύκολη πόλη, αλλά σαν έναν δύσκολο και απαιτητικό χώρο που ανταμείβει τον πιο έμπειρο φωτογράφο με μοναδικές στιγμές. Είναι ακριβώς αυτή η οπτική που κάνει τη δική του ματιά ενδιαφέρουσα: συνδυάζει τεχνική, εμπειρία, ένστικτο και μια ώριμη επίγνωση της ευθύνης που συνοδεύει κάθε εικόνα.
