Η NASA εντόπισε κάτι μυστηριώδες κοντά στη μαύρη τρύπα του Γαλαξία

Summary

• Η NASA ανακοίνωσε πιθανό απομεινάρι υπερκαινοφανούς κοντά στο Γαλαξιακό Κέντρο
• Τα δεδομένα προέρχονται κυρίως από το Chandra και το XMM-Newton
• Το αντικείμενο βρίσκεται περίπου 26.000 έτη φωτός από τη Γη
• Αν επιβεβαιωθεί, θα είναι από τα κοντινότερα τέτοια αντικείμενα στην κεντρική μαύρη τρύπα
• Η περιοχή συνδέεται με το Sagittarius C και έντονη αστρική δραστηριότητα

Η NASA ανακοίνωσε ότι το παρατηρητήριο ακτίνων Χ Chandra ίσως εντόπισε ένα νέο απομεινάρι υπερκαινοφανούς κοντά στο κέντρο του Γαλαξία μας.

Η ανακάλυψη αφορά μια περιοχή σχηματισμού άστρων κοντά στο Γαλαξιακό Κέντρο, όπου δεδομένα από το Chandra και την αποστολή XMM-Newton της ESA αποκάλυψαν μια εκπομπή ακτίνων Χ που μπορεί να προέρχεται από τα υπολείμματα ενός μαζικού άστρου που εξερράγη ως υπερκαινοφανής.

Η σημασία της πιθανής ανακάλυψης είναι μεγάλη, καθώς αν επιβεβαιωθεί, το αντικείμενο θα είναι ένα από τα πλησιέστερα γνωστά απομεινάρια υπερκαινοφανούς στην υπερμεγέθη μαύρη τρύπα που βρίσκεται στο κέντρο του Γαλαξία μας.

Τι έδειξαν τα δεδομένα

Το πιθανό απομεινάρι βρίσκεται περίπου 26.000 έτη φωτός από τη Γη και εντοπίζεται μέσα σε μια μεγαλύτερη περιοχή επεκτεινόμενου αερίου. Στα δεδομένα ακτίνων Χ εμφανίζεται ως μια χαρακτηριστική «κηλίδα» εκπομπής, η οποία μπορεί να αντιστοιχεί στα υλικά που άφησε πίσω του ένα άστρο μετά την καταστροφική του έκρηξη.

Η σύνθετη εικόνα της περιοχής συνδυάζει ακτίνες Χ από το Chandra και το XMM-Newton, ραδιοδεδομένα από το τηλεσκόπιο MeerKAT στη Νότια Αφρική και οπτική εικόνα από τα τηλεσκόπια Pan-STARRS στη Χαβάη. Το επίπεδο του Γαλαξία διατρέχει την εικόνα οριζόντια, ενώ η κεντρική μαύρη τρύπα βρίσκεται εκτός κάδρου, προς τα αριστερά.

Η περιοχή Sagittarius C

Το ύποπτο απομεινάρι βρίσκεται μέσα σε μια φυσαλίδα αερίου γύρω από ένα νεαρό, μαζικό άστρο. Η περιοχή αυτή είναι γνωστή ως Sagittarius C και αποτελεί φωτεινή πηγή ραδιοεκπομπής.

Αν το αντικείμενο είναι πράγματι απομεινάρι υπερκαινοφανούς, τότε επεκτείνεται με ταχύτητα περίπου 3,2 εκατομμυρίων χιλιομέτρων την ώρα και έχει ηλικία τουλάχιστον 1.700 ετών. Παλαιότερες παρατηρήσεις από το πλέον αποσυρμένο αερομεταφερόμενο παρατηρητήριο SOFIA της NASA είχαν ήδη δείξει ενδείξεις για ένα διαστελλόμενο κέλυφος αερίου γύρω από το Sagittarius C, στοιχείο που είχε υποδείξει ότι μπορεί να είχε συμβεί αστρική έκρηξη στην ίδια περιοχή.

Γιατί ενδιαφέρει τους αστρονόμους

Τα απομεινάρια υπερκαινοφανών είναι κρίσιμα για την κατανόηση της εξέλιξης του Σύμπαντος. Όταν μαζικά άστρα εκρήγνυνται στο τέλος της ζωής τους, διασκορπίζουν στο διάστημα στοιχεία όπως σίδηρο, οξυγόνο και πυρίτιο, τα οποία είναι απαραίτητα για τη δημιουργία πλανητών και, τελικά, για τη ζωή όπως τη γνωρίζουμε.

Η ερευνητική ομάδα αναζήτησε στα δεδομένα ακτίνων Χ αυξημένες ποσότητες τέτοιων στοιχείων. Δεν εντόπισε σαφή ενίσχυση, κάτι που μπορεί να σημαίνει ότι τα υλικά της έκρηξης έχουν ήδη αναμειχθεί με το γύρω αέριο.

Η εναλλακτική εξήγηση

Οι επιστήμονες εξετάζουν και το ενδεχόμενο η εκπομπή ακτίνων Χ να προέρχεται από μια ομάδα μαζικών άστρων στην περιοχή. Ωστόσο, οι συγγραφείς της μελέτης θεωρούν αυτή την εξήγηση λιγότερο πιθανή, επειδή η εκπομπή της συγκεκριμένης κηλίδας είναι πάνω από δέκα φορές ισχυρότερη από την εκπομπή μεγάλων γνωστών αστρικών σμηνών με φωτεινά, μαζικά άστρα.

Σε επιπλέον εικόνα, δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb προστέθηκαν στα δεδομένα ακτίνων Χ και ραδιοκυμάτων. Το υπέρυθρο φως δείχνει αέριο στην περιοχή H II, ενώ οι ακτίνες Χ συνδέονται με τον υποψήφιο χώρο του απομειναριού, αλλά και με θερμό αέριο που μπορεί να δημιουργήθηκε από υλικά τα οποία απομακρύνθηκαν από μαζικά άστρα και θερμάνθηκαν σε εκατομμύρια βαθμούς.

Η επιστημονική ομάδα

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο The Astrophysical Journal. Συγγραφείς είναι οι Zhenlin Zhu και Mark Morris από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες, ο Gabriele Ponti από το Εθνικό Ινστιτούτο Αστροφυσικής της Ιταλίας και ο Ping Zhou από το Πανεπιστήμιο Nanjing στην Κίνα.

Το πρόγραμμα Chandra διαχειρίζεται το Marshall Space Flight Center της NASA στην Αλαμπάμα, ενώ το Chandra X-ray Center του Smithsonian Astrophysical Observatory ελέγχει τις επιστημονικές λειτουργίες από το Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης και τις πτητικές λειτουργίες από το Μπέρλινγκτον της Μασαχουσέτης.

Τι πιστεύουμε

Η πιθανή ανακάλυψη δείχνει πόσο πολύπλοκο και ενεργό παραμένει το κέντρο του Γαλαξία μας. Ακόμη και αν χρειάζεται επιβεβαίωση, τα νέα δεδομένα συνδυάζουν παρατηρήσεις από πολλά τηλεσκόπια και ανοίγουν ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον παράθυρο σε μια περιοχή όπου συνυπάρχουν μαζικά άστρα, ισχυρά μαγνητικά πεδία, πυκνά νέφη αερίου και η κεντρική υπερμεγέθης μαύρη τρύπα.

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι απομεινάρι υπερκαινοφανούς;

Είναι τα υλικά που μένουν και διαστέλλονται στο διάστημα μετά την έκρηξη ενός άστρου ως υπερκαινοφανούς.

Έχει επιβεβαιωθεί η ανακάλυψη;

Όχι ακόμη. Η NASA αναφέρει ότι πρόκειται για πιθανό απομεινάρι, το οποίο χρειάζεται περαιτέρω επιβεβαίωση.

Πόσο μακριά βρίσκεται από τη Γη;

Η περιοχή βρίσκεται περίπου 26.000 έτη φωτός από τη Γη, κοντά στο κέντρο του Γαλαξία μας.

Γιατί είναι σημαντικό το Chandra;

Το Chandra παρατηρεί το Σύμπαν σε ακτίνες Χ, αποκαλύπτοντας θερμό αέριο και φαινόμενα υψηλής ενέργειας που δεν φαίνονται στο ορατό φως.